Bijspringen bij de eerste hypotheek

Een eerste eigen woning kopen is vaak te duur. Ouders kunnen bijspringen door garant te staan voor hun kinderen, maar moeten daarbij wel voorzichtig zijn.

Illustratie Nanette Hoogslag Hoogslag, Nanette

Wie in 1985 startte op de woningmarkt moest zo'n 60.000 euro neertellen. Dat was toen vier keer het gemiddeld besteedbare inkomen. De starter van 2006 heeft het veel zwaarder. Een doorsnee woning kost nu 230.000 euro, acht keer het besteedbare inkomen per huishouden.

Slechts een slinkend groepje starters kan dat nog opbrengen. Daarbij komt dat minister Zalm (Financiën) hypotheekverstrekkers afgelopen februari heeft opgedragen zuiniger met tophypotheken te zijn, want de Nederlandse hypotheekschuld rijst de pan uit.

Volgens de Nederlandse Vereniging van Banken zal de gemiddelde hypotheekhoogte door deze afspraken met 5 procent gaan zakken. En dus zien steeds meer ouders, die zelf riant wonen met tonnen overwaarde én spaargeld op de bank, dat hun nazaten onmogelijk een woonstart kunnen maken. Het is niet gek als ouders willen bijspringen. Drie mogelijkheden zijn: geld geven, geld lenen of je (deels) garant stellen voor het geval je kind de hypotheeklasten niet meer kan betalen.

Wie een hypotheekadviseur vraagt hoe je dat aanpakt, krijgt mogelijk de Generatiehypotheek van de Rabobank aangeboden. Dit is een hypotheek gecombineerd met een lening, schenking, of garantstelling door ouders of grootouders.

De Vereniging Eigen Huis is er niet dol op. Ten eerste vindt men dit hypotheekproduct niets speciaals, want ook zonder Generatiehypotheek kun je schenken, lenen of garant staan. Daarbij ziet Eigen Huis risico's. ‘Een uitgangspunt van veilig en verantwoord lenen, is dat je zelf je woonlasten kan dragen’, zegt woordvoerder Hans André de la Porte. ‘Staan je ouders garant voor je maandlasten met de overwaarde op hun huis of ondersteunen ze je regelmatig met schenkingen, dan kunnen problemen ontstaan als ze scheiden of overlijden. Mogelijk kun je dan de maandlasten niet meer betalen.’

Ook ouders zelf kunnen spijt krijgen. Willen ze verhuizen, verbouwen of hun eigen hypotheek aanpassen, dan kan de garantstelling een (ernstig) struikelblok blijken te zijn. Ouders die een kind plus partner financieel ondersteunen, moeten extra alert zijn op waterdichte afspraken, waarschuwt De la Porte. ‘In nieuwbouwwijken wemelt het van de ‘te koop'-bordjes, want starters gaan relatief vaak uit elkaar, terwijl ze alleen samen het huis konden betalen. Hebben ouders zich dan hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor hun hypotheekschuld, dan moeten ze mogelijk meebetalen of houden ze nog jarenlang een vordering op de ex-partner van het kind.’

In bepaalde gevallen kan ondersteuning van kinderen bij woningfinanciering wel door de beugel, vindt Eigen Huis. ‘Het kan zijn dat je zoon of dochter behoorlijk verdient, maar dat de bank geen hypotheek verstrekt omdat hij onregelmatig werkt’, zegt De la Porte. Financiële steun van de ouders kan ook doordacht zijn als een kind een verwaarloosd pand koopt met een lage executiewaarde, dat hij zelf gaat renoveren. ‘De bank geeft dan een te lage hypotheek om de verbouwing te kunnen bekostigen, maar de ouders vertrouwen erop dat de woning door de verbouwing over een paar jaar veel meer waard is.’

Minder beklemmend dan garant staan met je overwaarde is dat ouders een bedrag schenken of uitlenen dat ze direct beschikbaar hebben. In 2006 mogen ouders kinderen jaarlijks belastingvrij 4.342 euro geven. Voor kinderen tussen de 18 en 35 jaar mogen ze die gift één keer belastingvrij verhogen tot 21.700 euro.

Ze kunnen zo'n schenking ook slim combineren met lenen. Ouders en hun kind leggen bijvoorbeeld contractueel vast dat het kind een ton leent tegen 6 procent rente. Die rente kan het kind net als de hypotheekrente van zijn belastbaar inkomen aftrekken. De ouders ontvangen de rente belastingvrij. Bij 42 procent belasting betaalt het kind dan netto 3,5 procent rente ofwel 3.500 euro per jaar. Die 3.500 euro (of wat meer) schenken de ouders hun kind dan belastingvrij. Zo fabriceren ze hun eigen voordelige generatiehypotheek. ‘Bedenk bij meer kinderen wel dat de anderen ook bij je zullen aankloppen’, waarschuwt De la Porte. ‘Dan kun je moeilijk nee zeggen.’