'Tsotsi': Zuid-Afrika na de apartheid

De regisseur van de film die gisteravond in Hollywood bij de uitreiking van de Oscars tot beste buitenlandse inzending werd uitgeroepen, reageerde een beetje stout. Toen de blanke Zuid-Afrikaan Gavid Hood zijn prijs in ontvangst nam voor Tsotsi balde hij zijn vuist en riep hij 'Amandla!'. Dat betekent 'macht' in het Zulu, een woord waarmee Afrikaanse leiders het volk decennialang ophitsten tot een revolutie tegen de blanke overheersing.

Tsotsi met de baby die hij per ongeluk heeft gestolen. Foto AP In this undated image released by Ster-Kinekor, Presley Chweneyagae holds a baby with the skyline of the city of Johannesburg in the background, during shooting of the film "Tsotsi". The film is one of the leading contenders for the best Foreign Film at the Academy Awards ceremony which takes placeMarch 5, 2006. "Tsotsi," a gripping thriller about a township thug, played by Chweneyagae, who highjacks a car and then tries to care for the baby who was strapped inside. (AP Photo/Ster-Kinekor Films) ** NO SALES ** Associated Press

Hoewel 'Amandla' in Hollywood werd vertaald als 'vrijheid', is Tsotsi in alle opzichten een revolutie. Het woord apartheid, centraal thema in vrijwel alle vertellingen over dit land, valt in de film niet één keer. Tsotsi vertelt het verhaal over het Zuid-Afrika van nu.

Het woord tsotsi betekent gangster, tuig. En dat is de hoofdrolspeler (gespeeld door de Zuid-Afrikaan Presley Chweneyagae) inderdaad ook. Hij verdient zijn geld met stelen en moorden. Op een avond steelt hij de BMW van een rijke zwarte vrouw. Pas als hij wegspurt beseft hij dat er nog een baby op de achterbank zit. De zorg voor die baby laat zien dat Tsotsi behalve een gangster, zelf ook nog een kind is.

De film is gebaseerd op de gelijknamige roman van Athol Fugard, die werd gepubliceerd in de jaren vijftig. Maar het verhaal kunnen Zuid-Afrikanen nu nog dagelijks in de kranten lezen. Deze week nog werd een zwangere vrouw tweemaal in haar buik geschoten, toen ze van haar luxe auto werd beroofd.

De cameraman van Tsotsi, Lance Gewer, ervaarde vorige week zaterdag zelf hoe levensecht zijn film is. Op de avond dat hij naar Los Angeles zou vliegen voor de Oscars, werd hij thuis overvallen door drie gewapende mannen, die er vandoor gingen met zijn BMW. Het afgelopen jaar werden op dezelfde manier meer dan 12.000 auto's gestolen in Zuid-Afrika.

Tsotsi is niet alleen ondeugend omdat het van misdadigers mensen maakt en een link legt tussen criminaliteit, armoede en aids. In de film wordt ook het Hollywood-Engels gemeden. De acteurs spreken de tsotsi-taal, de taal van de dieven, een mengeling van Zulu, Sotho en Afrikaans. 'We vinden onze stem', zei een van de medeproducenten Paul Raleigh vannacht tegen het persbureau AFP.

Zuid-Afrikaanse filmmakers beginnen internationaal steeds meer op te vallen. Vorig jaar werd de film Yesterday, over aids, genomineerd voor een Oscar. In hetzelfde jaar won Carmen in Khayelitsha een Gouden Beer in Berlijn.

De Zuid-Afrikaanse actrice Charlize Teron werd in 2004 uitgeroepen tot beste actrice en was dit jaar eveneens genomineerd voor haar rol in North Country. Deze film speelt zich af in de mijnen van Noord-Amerika - een gebied dat sprekend lijkt op de omgeving waarin Teron opgroeide.