Succes voor de stille en de prater

Het Nederlandse trainersduo Frank Rijkaard en Henk ten Cate bouwt bij FC Barcelona aan een nieuw dream team. Morgen hoopt het tweetal via Chelsea de laatste acht van de Champions League te halen. 'Samen hebben ze alles aan boord.'

Henk ten Cate (voor) en Frank Rijkaard op de bank bij Barcelona. Spits Henrik Larsson: 'Door hun verschillende karakters vormen ze een perfecte combinatie.' Foto Pro Shots seizoen 2003 / 2004 , 14-03-2004 , spaans voetbal , primera division , murcia - barcelona 0-2 frank rijkaard en henk ten cate Pro Shots

Uren voor de competitiewedstrijd tegen Deportivo La Coruña verdringen honderden Barça-fans zich voor de achteruitgang van het luxueuze hotel Princesa Sofia. Als de profvoetballers van Futbol Club Barcelona eindelijk één voor één naar buiten komen, klinkt er een kakofonie van geluid. Flitsende camera's, gastoeters, geschreeuw, gezang en geklap begeleiden de helden op weg naar de spelersbus. Al jaren een vast ritueel voor thuisduels in het stadion Nou Camp van Barcelona.

Maar sinds de landstitel lijkt de populariteit van de blaugrana geen grenzen te kennen. De formatie met supersterren als Ronaldinho, Eto'o, Deco en Messi wordt al vergeleken met het dream team van Johan Cruijff, het elftal van Barcelona dat in 1992 de eerste en enige Europa Cup voor landskampioenen in de clubgeschiedenis veroverde. Vaders van het huidige succes zijn wederom twee Nederlanders: Frank Rijkaard (43) en Henk ten Cate (51).

Als de voltallige selectie in de bus zit, lopen de coaches in hun stijlvolle pakken als laatsten het hotel uit. Rijkaard gaat rechts voorin zitten, Ten Cate neemt plaats achter de chauffeur. Als enige twee in het voertuig weten ze de opstelling. Om de basisspelers niet te laten verslappen en de reserves gemotiveerd te houden, laten ze pas in de kleedkamer weten welke elf voetballers aan de wedstrijd beginnen. Een blik door de ramen naar de menigte buiten werpen de coaches niet. Na tweeënhalf seizoen zijn de twee wel gewend geraakt aan de gekte rondom het Catalaanse voetbalbolwerk. Met als voorlopig hoogtepunt het kampioensfeest van vorig jaar, toen 900.000 mensen de selectie van FC Barcelona toejuichten.

Het bestuur, de spelers en de fans hebben na een moeizame beginperiode de ingetogen Rijkaard en de excentrieke Ten Cate in de armen gesloten. Rijkaard is het gezicht van wat dream team II moet gaan heten. Als oud-speler van onder meer Ajax, Real Zaragoza, AC Milan en het Nederlands elftal kennen de Catalanen hem al jaren. Dat hij de eerste coach was die degradeerde met Sparta is niet of nauwelijks bekend in Catalonië. Rijkaard heeft zijn aanstelling vooral te danken aan Cruijff, een goede vriend van voorzitter Joan Laporta. Ten Cate, oud-profvoetballer van Go Ahead, Telstar en Heracles, heeft als voetballer nooit naam gemaakt buiten Nederland. En ook als hoofdtrainer geniet hij ondanks goede prestaties - bekerfinalist met Sparta, een derde plaats met Vitesse in de eredivisie, winnaar van de Hongaarse beker met MTK Boedapest en het bereiken van UEFA-Cupvoetbal met NAC - in Catalonië geen enkele faam.

Voor de buitenwereld is het duidelijk hoe de verhoudingen liggen. 'Rijkaard is een señor, straalt klasse uit en dwingt respect af. Hij is dé man. Ten Cate is gewoon een assistent', zegt een van de 130.000 socios van FC Barcelona.

Spelers die de trainers dagelijks van nabij meemaken, schetsen een ander beeld van de samenwerking van de twee Amsterdammers met Surinaams bloed. 'Rijkaard observeert en Ten Cate praat. Daar komt het kort gezegd op neer', zegt de Nederlandse international Mark van Bommel zaterdagnacht in de catacomben van Nou Camp. 'Als Rijkaard iets te zeggen heeft, dan doet hij dat. Daar is nooit een woord te veel bij. Ten Cate doet ook gewoon zijn zegje. Hij is meer een man van woorden. Wie precies de tactische beslissingen neemt, weet ik niet. Daar ben ik nooit bij. Maar ik denk dat ze dat samen doen.'

Spits Henrik Larsson kent geen twijfel als hem wordt gevraagd wie het heft in handen heeft. 'Rijkaard is the boss, Ten cate doet alle dingen erom heen die van belang zijn. Samen vormen ze door hun verschillende karakters een perfecte combinatie', verklaart de Zweed, die Barcelona aan het einde van het seizoen zal verlaten.

Tijdens het competitieduel met Deportivo is duidelijk te zien dat Ten Cate meer is dan 'slechts' assistent. Als Ronaldinho al na drie minuten op fabuleuze wijze een vrije trap over de muur en langs Depor-doelman José Francisco Molina krult, springen Rijkaard en Ten Cate met gebalde vuisten gezamenlijk van de bank. Tijdens de rest van het aantrekkelijke duel staan Rijkaard en Ten Cate afwisselend aan de zijlijn van het veld druk te gebaren. Ze wijzen de aanvallers erop dat ze soms beter met het verstand in plaats van met het hart kunnen spelen. De kampioen van de primera division speelt vaak sprankelend voetbal, maar als de sterren de individuele hoogstandjes te ver doorvoeren, dreigt er direct gevaar. Deportivo legt met een uiterst effectieve speelwijze in de eerste helft de zwakheden van de thuisclub bloot. Twee kansen, twee doelpunten. Toch wordt het aanvallende spel van Barcelona na negentig minuten beloond met een 3-2 zege. Genoeg voor het publiek om alle fouten te vergeten en te vergeven.

Opnieuw oogst Barcelona een staande ovatie. Rijkaard spreekt op de persconferentie van 'een leerzaam duel in de aanloop naar Chelsea'. 'We hebben vanavond weer veel geleerd en we hebben ook nog gewonnen. Ik ben dubbel tevreden', stelt de coach. Ten Cate neemt buiten het zicht van de camera's binnenskamers de felicitaties in ontvangst na de vierde overwinning op rij.

Depor-trainer Joaquín Caparrós is vol lof over zijn Nederlandse collega's. Volgens hem zijn de vedetten Ronaldinho, Eto'o, Messi en Deco niet verantwoordelijk voor het succes van Barcelona, maar is de werkwijze van de coaches het geheim. In tegenstelling tot de topselectie van aartsrivaal Real Madrid gaan de spelers van Barcelona niet ten onder aan de onderlinge concurrentiestrijd.

Vedette Ronaldinho vertoont het gedrag van een kind dat met plezier op straat speelt. De nummer tien wijkt in alles af van zijn ploeggenoten. De Braziliaan doet tijdens de warming up als enige trucjes met de bal, hij loopt anders dan de rest, wil met ieder balcontact het publiek vermaken en kan als geen ander dansen na een doelpunt. Dat hij zo nu en dan onnodig balverlies lijdt, wordt hem vergeven. Net als het carnavalsfeestje dat hij vorige week vierde door met een masker op mee te spelen in een bandje. De Spaanse sportkranten ontgaat namelijk niets.

Rijkaard neemt zijn ster naar buiten toe in bescherming. 'Ik hoop dat hij genoten heeft van dat avondje. Ronaldinho is een mens als ieder ander, die af en toe een verzetje nodig heeft. Iedereen bij ons kent zijn verantwoordelijkheden', meent Rijkaard. De kans dat Rijkaard met een paar en Ten Cate met wat meer woorden de aanvaller binnenskamers wel even tot de orde hebben geroepen, is groot. Vlak voor het duel met Depor loopt Ronaldinho expres even tegen Ten Cate aan. Met een grijns ontsnapt Ronaldinho aan de tegenzet. Rijkaard zal zo niet worden gedold. El mister heeft na een onwennig begin op natuurlijke wijze zijn gezag afgedwongen. Henrik Larsson: 'Rijkaard straalt naar buiten toe rust uit, maar als iets niet goed gaat, laat hij zijn stem echt wel horen.'

Oud-Barcelona-speler Phillip Cocu vergelijkt Rijkaard en Ten Cate met het voormalige trainersduo Louis van Gaal en Gerard van der Lem. 'De één tracht als verantwoordelijke rust te brengen en de ander probeert door verbaal aanwezig te zijn de zaak op scherp te zetten. Rijkaard en Ten Cate hebben samen alles aan boord.'