Stop de sloop in naoorlogse wijken

PvdA-wethouders zijn verantwoordelijk voor failliet van het volkshuisvestingsbeleid in de grote steden, meent Leo Q. Onderwater.

In de grote steden en in het bijzonder in Den Haag en Amsterdam ontbreekt het bij overheidsbestuurders al jaren aan een toekomstgericht volkshuisvestingsbeleid. Daarvoor zijn - naast VVD-Minister Dekker - primair PvdA-wethouders als Duco Stadig in Amsterdam en respectievelijk Peter Noordanus, Arend Hilhorst en de huidige wethouder Marnix Norder in Den Haag verantwoordelijk. Ook de gemeenteraden kan een verwijt worden gemaakt voor het desastreuze volkshuisvestingsbeleid, omdat zij zich onvoldoende van hun controlerende taak hebben gekweten.

Jarenlang hebben bestuurders en politici tegen beter weten in hun troeven gezet op de kantorenmarkt. Deze zou de gemeentekas moeten spekken, onder andere voor woningbouwprojecten. Inmiddels doet zich in Nederland een leegstand van 6 miljoen vierkante meter kantoorruimte voor, vooral in de Randstad. Hoewel een negatieve kentering in deze markt zich al in 2000 aftekende, bleven gemeenten en projectontwikkelaars onverdroten doorgaan. In de huidige ambities langs de Amsterdamse Zuidas alsook in het Spuikwartier, het Beatrixkwartier en bedrijventerrein De Binckhorst in Den Haag zal drastisch moeten worden gesneden ten gunste van de woningmarkt.

Gelet op het gebrek aan goede en betaalbare huur- en koopwoningen is het onbegrijpelijk dat de sloop van goede en betaalbare portiekwoningen in de naoorlogse wijken in Den Haag Zuidwest alsook de westelijke tuinsteden van Amsterdam zich onder PvdA-wethouders - zonder veel wanklank in de gemeenteraden - blijft voltrekken. Een degelijke socialist gooit zijn 'oude' schoenen pas weg als ze zijn versleten en hij de zekerheid heeft over nieuwe te beschikken. Maar zo zitten regenteske socialistische bestuurders van PvdA-huize anno 2006 niet meer in elkaar; die zijn vooral bezig zichzelf een positie te verwerven met megalomane projecten ten koste van woningzoekende burgers.

Als minister Dekker in het belang van de volkshuisvesting een daad wil stellen, moet zij de vernietiging van de nog resterende goede en betaalbare huurwoningen in naoorlogse wijken een halt toe roepen. Zij zou ook haar standpunt over een gedwongen doorstroming van 'beter' verdienende huurders naar duurdere huur- of koopwoningen moeten herzien. Welke 'objectieve' criteria zijn daarbij het uitgangspunt, en hoe zijn die te handhaven? Hebben dezelfde huurders ook het recht terug te keren bij een inkomensdaling? Dekkers plan zal leiden tot meer segregatie, en daar willen we nu juist van af.

Als stadsnomaden worden huurders van de ene naar de ander kant van de stad gedreven. Wanneer ze zich daar enigszins hebben gesetteld, krijgen ze na enkele jaren opnieuw te horen - in het belang van de 'stedelijke vernieuwing' - dat ze moeten vertrekken. Drie á vier gedwongen verhuizingen in tien á vijftien jaar zijn inmiddels geen uitzondering. Het gevolg is een slechte sociale cohesie en onverschilligheid van de bevolking in de zogenoemde probleemwijken.

Veel woningbouw van de noodzakelijke stadsvernieuwing in de jaren tachtig van de vorige eeuw, zoals in de Haagse Schildersbuurt en Transvaalbuurt, alsook in de Nieuwmarktbuurt, Kinkerbuurt en Oud-west in Amsterdam, geeft nu reeds - vijftien jaar na de oplevering - een grotere verpaupering te zien dan de te slopen portiekwoningen in de naoorlogse wijken. Bestuurders, gemeenteraadsleden en woningcorporaties kunnen daarvoor verantwoordelijk worden gesteld. Maar geeft het niet ook te denken, dat zelfs bij planologen, architecten en stedenbouwkundigen geen enkele maatschappelijk betrokkenheid dan wel enig kritisch denkvermogen valt te bespeuren? Ook zij blijken in de tredmolen van het slopen om te kunnen bouwen mee te draaien.

Stadig gaf de afgelopen week al aan dat Amsterdam - door een gebrek aan financiële middelen - onmogelijk de op stapel staande plannen voor na 2010 kan uitvoeren. De conclusie is derhalve: stop de sloop in de naoorlogse wijken en pleeg groot onderhoud en woningverbetering aan bruikbare en betaalbare portiekwoningen.

Leo Q. Onderwater is architect.