Juist financiën van belang de komende jaren

De gemeenteraad heeft één wapenfeit: de rust die in Amsterdam stand hield na de moord op Van Gogh. Verder ging het moeizaam.

'Wij kiezen voor samen, voor samenhang en cohesie, en voor het versterken van de sociale infrastructuur. Dat is prioriteit nummer één.' Op 14 maart 2002 vertelde Rob Oudkerk in de eerste gemeenteraadsvergadering na de verkiezingen, wat de PvdA tot 2006 met Amsterdam voor ogen had. De vier jaar maakte hij zelf niet vol - hij moest in januari 2004 opstappen omdat hij de tippelzone aan de Theemsweg bleek te hebben bezocht als klant - maar zijn keuze voor samenhang als eerste prioriteit voor Amsterdam, blijkt een bijna profetische te zijn geweest. Al was het geen keuze, maar bittere noodzaak.

Want vraag aan de partijen in de gemeenteraad van Amsterdam wat het grootste succes van het huidige college - PvdA, VVD en CDA - is geweest, en ze noemen bijna allemaal het optreden van het stadsbestuur na de moord op Theo van Gogh vorig jaar. In de dagen na de moord trok wethouder Ahmed Aboutaleb de stad in en deed moskeeën, buurthuizen en scholen aan. Daar bluste hij verbaal smeulende vuurtjes. Wie de kernwaarden van de Nederlandse samenleving niet deelt, doet er verstandig aan te vertrekken, was zijn boodschap.

Maar bovenstaand 'succes' was niet gepland. Nee, de planning voor de afgelopen vier jaar was om Amsterdam met elan en daadkracht te besturen, staat in het programma-akkoord 2002-2006 van de PvdA, VVD en CDA. De stad moest veiliger worden. Niemand moest aan de kant staan. Schooluitval zou worden teruggedrongen. En in 2006 zouden er 16.000 woningen gebouwd zijn.

Wat is daar van terecht gekomen? Het bijbouwen van woningen is niet gelukt. Al zegt verantwoordelijk wethouder Duco Stadig van wel. De doelstelling was 'in aanbouw nemen', zei hij. En er zijn zelfs meer dan 16.000 woningen in aanbouw genomen. Wanneer ze klaar zijn, is onbekend.

Volgens de cijfers is Amsterdam ook veiliger geworden. Maar zeg Diamantbuurt en die cijfers verliezen opeens hun kracht. Want als er iets de laatste twee jaar de gemoederen bezighield, was het de overlast van jongeren. Kleine groepjes, Marokkaanse jongeren, waar talloze hulpverleners en straathoekwerkers op losgelaten zijn en waardoor succes geboekt is. Maar er hoeven maar twee jongens een ruit in te gooien en er blijkt latente onrust te zijn onder heel veel allochtone jongeren in de stad.

Onder andere door dat 'ze' niet meedoen aan het gewone leven. Geen stage, geen werk. Het werkloosheidspercentage onder Marokkanen is tussen 2003 en 2005 gestegen van 20 tot 25 procent. Ook doen veel jongeren op school niet meer mee. Het aantal voortijdige schoolverlaters in Amsterdam is tussen 2002 en 2005 gestegen van 9.300 naar 12.600. Daar mag het volgende college weer mee aan de slag.

Net als met de Noord-Zuidlijn. In oktober 2002 - een paar maanden na het begin van een nieuwe college - stemde de Amsterdamse gemeenteraad definitief in met de aanleg van de Noord-Zuidlijn, de metrolijn Amsterdam-Noord met Zuid gaat verbinden. Voor 1,4 miljard euro, waarvan Amsterdam 317 miljoen zou betalen, ging de raad akkoord.

Vorige week, aan het einde van de college-periode, maakte huidige wethouder Mark van der Horst bekend dat de metrolijn weer duurder was geworden. Dit keer 14,7 miljoen euro. De moeilijkste onderdelen moeten overigens nog komen. De kosten van de metrolijn zijn inmiddels gestegen tot ruim 1,6 miljard euro. Een stijging die geheel voor rekening komt van de gemeente. In 2012 moet het project klaar zijn.

Amsterdam lijkt voorlopig genoeg grote projecten te hebben. IJburg, de Zuidas, de Noord-Zuidlijn. Uit onderzoek van het Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Amsterdam bleek vorige week dat er voor de komende jaren geen geld is voor nieuwe bouwprojecten, zoals sociale huurwoningen en koopwoningen. Terwijl bijna alle partijen juist willen bijbouwen. Het nieuwe college moet daarom de komende vier jaar vooral op financieel gebied met daadkracht en elan aan de slag.