Allochtone kiezer wil geen stemvee meer zijn

Den Haag herzuilt. Partijen van en voor allochtonen ontdekken de lokale politiek. Vooral de PvdA-bestuurders krijgen felle kritiek van veel nieuwe partijen in Den Haag.

Solidair Nederland op campagne in het Haagse winkelcentrum Leyweg. Foto Merlin Daleman Solidair nederland op campagne. Winkelcentrum Leyweg, Den Haag. 05-03-06 © Foto Merlin Daleman Verkiezingen Campagnes Gemeenteraadsverkiezingen Daleman, Merlin

Ze zijn boos en ontevreden. Mehmet Sakarya, Ewald Badloe en Arif Potmis ergeren zich en voelen zich machteloos. De politieke partijen die Den Haag besturen, negeren hun klachten, maar ook hun ideeën. Ze hadden zich van het stadsbestuur kunnen afkeren. Niet deze mannen. Deze mannen richten hun eigen partij op. Ze willen werk voor hun jongeren, meer 'kleur' onder gemeenteambtenaren en een einde aan de uitsluiting in hun eigen stad.

Sakarya, Potmis en Badloe zijn niet alleen: morgen kunnen de inwoners van Den Haag kiezen uit 29 politieke partijen. Daarvan doen er dertien voor de eerste keer mee.

Veel Hagenaars kwamen, uit frustratie of desinteresse, bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2002 niet opdagen. Terwijl de landelijke opkomst op 57,7 procent lag, haalde Den Haag maar 44 procent. Nu lijkt te gelden: wie niet wil kiezen voor gevestigde partijen, richt een eigen beweging op.

De opkomst van partijen van en voor allochtonen valt het meest op. Maar ook veel wijkgebonden actiegroepen vonden, gedreven door onvrede met een gemeentebesluit, dit jaar hun weg naar de lijst. Alle partijen hopen de wegblijvers van de vorige verkiezingen naar de stembus te lokken.

'Het Turkse volk is verraden!' Mehmet Sakarya was lid van de PvdA, maar stond altijd op een onverkiesbare plaats. 'En ik heb zoveel kwaliteiten.' Nu staat hij, ambtenaar in Rijswijk, nummer twee op de lijst van Duurzaam Nederland. Hij neemt 2.000 kiezers met zich mee, verzekert hij: 'Mijn mensen zijn het zat om melkkoe van de PvdA te zijn.'

Sakarya, op zijn 21ste naar Nederland gekomen en 33 jaar getrouwd met een Nederlandse, is niet de enige die uithaalt naar de PvdA. Partijleider Wouter Bos mag dan vaak herhalen dat zijn partij heeft leren luisteren naar de burgers - in Den Haag zijn er minstens acht nieuwe partijen die de doofheid van de lokale PvdA noemen als katalysator voor hun politieke plannen.

In de Paul Krugerlaan in de wijk Transvaal hangen de winkelruiten vol met verkiezingsposters. Bij kapsalon Celik hangt een grote poster voor Mustafa Okcuoglu van de PvdA, in het Turks. Ook Duurzaam Nederland en Solidair Nederland mochten bij de kapper adverteren. Bij Gunay Reizen zijn het de Islam Democraten en de Multi Volks Partij die naast Okcuoglu hangen.

Drie mannen tillen vier megafoons van het dak van hun auto. Ze zijn net door de wijk Transvaal gereden om de boodschap van Solidair Nederland te verkondigen. In het kale campagnehok werkt Dinesh Bhagwanbali, 26 jaar en nummer 14 op de lijst, de website van de partij bij.

De allochtonen van Den Haag, zegt partijvoorzitter Ewald Badloe, zijn eindelijk geëmancipeerd. Jarenlang zijn ze volgens hem door de PvdA ondergebracht in de zieligheidsindustrie, als stemvee gebruikt. Nu is het genoeg, zegt de zelfstandig organisatie-adviseur en politicoloog: 'Wij gaan voor onszelf opkomen'.

Zijn partij bestaat net drie maanden. Dertig vrijwilligers voeren nu dagelijks campagne. In de raad komen ze zeker, zegt Badloe. Punt één is het 'inkleuren van de gemeentelijke organisatie en de instituten', zodat ze veel meer de 'veelvormigheid van de samenleving' weerspiegelen. 'Als het nodig is, gaan we quota niet uit de weg.'

Want het grote probleem is, zegt de partijvoorzitter, dat Marokkaanse, Turkse en Hindoestaanse jongeren geen kansen hebben op de arbeidsmarkt. Ze voelen zich buitengesloten. 'Terwijl ze net zo Nederlands zijn, dit is ook hún stad.' Trots wijst hij naar de poster op de muur: 'Zeven van onze tien eerste kandidaten zijn onder de dertig. Zeven!'

Dit stadsbestuur, bestaande uit VVD, PvdA en CDA, wil die jongeren toch ook helpen? Badloe lacht: 'Allemaal verkiezingspraatjes. Ze doen net alsof ze de afgelopen jaren niet zelf in het bestuur hebben gezeten. Maar je kan de mensen hier niet meer voor de gek houden.' Iedereen weet, zegt hij, dat als de politieke wil er was, deze problemen al lang waren opgelost.

Badloe mag dan naast Hindoestanen ook Marokkanen en Turken op zijn lijst hebben, de stemmen van moslims kan Solidair Nederland wel vergeten, zegt Arif Potmis, een van de oprichters van Islam Democraten. 'Het is een partij van Hindoes, dus daar stemmen moslims niet op.' Zijn eigen partij, zegt Potmis direct, is geen religieuze club. Hij lacht: 'We gaan heus geen sharia invoeren.'

Islam Democraten wil volgens Potmis juist een eind maken aan de door 'de media en regering veroorzaakte tweedeling in de samenleving, de etnische lijnen die Hagenaars van elkaar scheiden'. De bestaande partijen is dat niet gelukt, vindt hij. 'Er zitten vier moslims in de raad, die niks, maar dan ook niks voor de moslimgemeenschap hebben kunnen betekenen.'

Om de achterban te bereiken is de campagne afgestemd op de verschillende etnische groepen. 'Voor Surinamers doen we veel op de radio, maar dat werkt voor Marokkanen niet, die luisteren niet naar de radio, die moet je één op één benaderen. Turken zijn goed georganiseerd, die zijn via de buurthuizen en verenigingen te bereiken.'

Zo lijkt Den Haag te herzuilen: Solidair Nederland voor de Hindoestanen, Islam Democraten voor moslims. Duurzaam Nederland voor 'atheïstische Turken', zoals aanvoerder Sakarya van deze partij zichzelf omschrijft.

Over één ding zijn alle partijen het eens: zij zullen straks wél naar hun mensen luisteren, zij zullen straks in de raad wél voor hun achterban opkomen. Neem bijvoorbeeld de drugsgebruikersruimte die PvdA-wethouder Klijnsma in de Schilderswijk neerzette. Vlak bij een kinderspeelplaats, zonder begrip voor de weerstand van de buurtbewoners. 'Dat is nou dat enorm regenteske gedrag', zegt Frans Postma, die zijn partij naar zichzelf noemde.

Nee, dat is inderdaad niet helemaal goed gegaan in de communicatie, zegt Klijnsma. Waarom, dat weet ze ook niet. Alles heeft ze gedaan, zegt ze om het uit te leggen. Ze ging bij mensen op de thee, ze kwam in de moskee. 'Ze wilden zich niet laten overtuigen.' De alternatieve locaties waar bewoners mee kwamen, konden niet. 'Een verkeerde bestemming, geen goede routing , te weinig vierkante meters.' Soms moet je dan een impopulaire beslissing nemen.

De Haagse PvdA-wethouder begrijpt wel dat haar beleid genoemd wordt als een reden om een partij op te richten. 'Ik zit ook uit onvrede in de politiek.' Eigenlijk vindt Klijnsma het wel mooi, die nieuwe politieke betrokkenheid. Ze heeft wel een waarschuwing. Iedere partij die zich richt op één zaak of één bevolkingsgroep, moet zich realiseren dat ze als bestuurder ook naar andere geluiden moeten luisteren. 'Compromissen horen bij democratie.'

    • Derk Stokmans