Uitstellen behandeling bij prostaatkanker kan geen kwaad

Mannen met een kleine, weinig agressieve prostaatkanker kunnen een operatie of bestralingskuur veilig uitstellen. Na één tot zes jaar uitstel is het aantal niet te genezen kankers vergelijkbaar met dat bij meteen behandelde mannen.

Oefenpop voor rectaal onderzoek. Wie regelmatig zo'n onderzoek en andere tests laat doen, kan afwachten bij prostaatkanker. foto limbs & things Limbs & Things

In het Johns Hopkins Hospital in de Amerikaanse stad Baltimore kan de helft van alle mannen bij wie met een test op prostaatspecifiek antigeen (PSA-test) prostaatkanker is ontdekt, afwachten in plaats van meteen geopereerd of bestraald te worden. Het gaat hier om mannen bij wie de ontdekte gezwellen nog klein en weinig agressief zijn. Overigens kiezen veel van die patiënten dan toch voor een operatie omdat het niet zeker is of de kanker in een later stadium, als er echt klachten komen, nog wel opereerbaar is.

In Baltimore heeft men nu de behandelresultaten bij 320 mannen die in de afgelopen tien jaar kozen voor een afwachtende aanpak, vergeleken met die bij 2266 direct geopereerde mannen (de aantallen zijn niet direct vergelijkbaar want bij de geopereerde groep ging het om een langere periode, namelijk van 1975 tot 2004). De niet behandelde mannen bleven wel onder controle. Dat heet 'oplettend afwachten'. Ze moesten halfjaarlijks terugkomen voor een herhaling van de PSA-test en een rectaal onderzoek (waarbij de dokter de grootte en structuur van de prostaatklier via de anus met de vinger controleert). Daarnaast werden er jaarlijks met een naald kleine stukjes prostaatweefsel afgenomen voor verder onderzoek (Journal of the National Cancer Institute, 1 maart).

Eén tot zes jaar na de keuze voor afwachten werden 98 van de 320 afwachtende mannen alsnog behandeld, sommigen omdat de kanker groeide, anderen omdat ze het toch een rustiger idee vonden. In de meeste gevallen bestond de behandeling uit een bestraling. Bij 38 mannen is echter de prostaat verwijderd en dit operatieresultaat is vergeleken met dat bij 150 direct geopereerde mannen.

Het risico op een ongeneeslijke kanker bleek in beide groepen weinig te verschillen: 9 bij 38 afwachtend behandelde mannen (23 procent), tegen 24 bij de 150 meteen geopereerden (16 procent), statistisch een te klein verschil om van betekenis te zijn. Daar staat tegenover dat van de oorspronkelijke 320 mannen er 222 nu al tien jaar lang gevrijwaard zijn gebleven van een ingrijpende operatie of bestraling.

Aan afwachten blijft dus een zeker risico verbonden, ook al is dit klein. Echte zekerheid komt er pas als er een betrouwbare methode komt om agressieve prostaatkankers te onderscheiden van langzaam groeiende, relatief goedaardige exemplaren. Bart Meijer van Putten