Bastion

Het Nederlands elftal moet een gesloten bastion worden. Dat heeft bondscoach Marco van Basten met zoveel woorden tegen de internationals gezegd. De spelers mogen zich in niets laten hinderen door krachten van buitenaf, als daar zijn: media, sponsors, managers en publiek.

Krachten van buitenaf: de vogelgriep mag ook niet.

Handkusjes en wuifhandjes naar de tribunes gooien is uiteraard strikt verboden. Het Nederlands elftal, anno 2006: een verzameling gedrilde mummies. Voorlichter Kees Jansma krijgt het nog knap lastig in het internaat Oranje. Kees houdt wel van een grapje over en weer, in volle buitenlucht. Hij laat zijn humor niet graag ophokken.

Een schutskring rond het Nederlands elftal, is het nodig en zou het werken? Ik verwachtte mij toch al niet aan een selectie van nachtbrakers in Duitsland, die aan het verkeerde zwembad gaat liggen. Er staan nog weinig stedelingen in de basis. Oranje is een plattelandselftal. Dan fladdert het in het spelershotel vanzelf wat minder. De huidige selectie heeft een hoog Arthur Numangehalte.

Zou Marco bang zijn voor herinneringen uit zijn tijd? Toen Ruud Gullit tijdens de training een column insprak voor De Telegraaf en Rinus Michels aan de andere kant van het veld hetzelfde deed voor het Algemeen Dagblad? Leo Beenhakker, een coach met veel wijsheid, werd gek van de intriges om hem heen. Het WK van 1990 in Italië was een aangekondigde catastrofe. Een trauma.

Andere tijden, andere mensen. De eenheid die Van Basten zoekt, is allang aanwezig, schaapachtig zelfs. De dag dat Ruud van Nistelrooy fit is, zal Dirk Kuijt met een révérence plaatsmaken in de spits. Niemand betwist het gezag van de bondscoach. Als hij voor de volgende vriendschappelijke wedstrijd drie kleuterleidsters positioneert in de as van het veld zal er in de 'groep' geen gemor zijn. De experimentele chaos van Marco is cult geworden.

Het Hogere.

Waarom dan nog bang zijn voor geroezemoes tussen spelers, media en sponsors? Voor krachten van buitenaf? De wedstrijd Nederland-Ecuador was niet om aan te zien, maar uit de spelersgroep kwam geen woord van kritiek. Vrijheid van meningsuiting is vakkundig de nek omgedraaid bij het Nederlands elftal. Uiteraard in het perspectief van de wenkende wereldtitel. Maar mag het ook nog een beetje gezellig blijven? Je moet aan een speler toch kunnen vragen hoe het met zijn vrouw en de kinderen gaat, en daar zijn geen officiële momenten voor. Niet dat het sponsortype mijn favoriete medemens is, maar ik kan wel begrijpen dat hij waar wil voor zijn geld. Dus: een fotootje met Van der Sar op de vliegtuigtrap moet kunnen. De brave man heeft tenslotte rekenschap te geven voor zijn uithuizigheid.

Ik hoorde Van Basten zeggen dat Jan Kromkamp zichzelf buiten de orde heeft geplaatst door te vaak in de publiciteit te staan en door zijn column in een krant. Met andere woorden: Jan Kromkamp had beter zijn eigen onzichtbaarheid gecreëerd. Hoe kan je dat verwachten van een trotse voetballer? Zonder ijdelheid wordt ook het spel schimmig. Dan valt er nog weinig te dribbelen en te passeren.

Er is geen coach die zo verwend is als Marco van Basten. Spelers zijn doofstom, tribunes hebben alleen ongerichte woede, bestuursinstanties ronken vrolijk door in totale desinteresse. De enige Nederlander die morgen een staatsgreep kan plegen, is Marco van Basten. Toch staat hij stijf van achterdocht. Alsof zijn bestaan in balans ligt.

Ik moet nu aan Jürgen Klinsmann denken. Een tijdgenoot van Van Basten. Iets minder briljant, maar zoveel menselijker. Klinsmann werd op het bondskantoor in Frankfurt geroepen, na de smadelijke nederlaag van Duitsland in Florence. De vedette gedegradeerd tot een jongetje dat op de uitspraak van straf moet wachten. Die vernedering.

Het zal Van Basten niet overkomen. In Zeist begroeten ze hem met angst en beven. Ook daarom zou je denken dat de bondscoach wat losser in organen en psyche zit. Maar zo werkt het dus niet. Van Basten wil zijn eigen IJzeren Gordijn zijn. Smetvrees voor verlies, voor reputatieschade? Het blijft onduidelijk. Zou Marco weleens een nacht wakker liggen van de slachtoffers die hij heeft gemaakt? Zou hij in een verloren moment denken aan mevrouw Van Bommel? Ik dacht het niet.