Baden in geneeskrachtige ezelinnenmelk

Koningin Cleopatra deed het, keizerin Sissi deed het, Josephine Bonaparte deed het en nu doet Monique Snoeijen het ook: baden in ezelinnenmelk. Op bezoek bij een ezelmelkerij in België.

In de ezelmelkerij van Marie Tack hangt de verstilde sfeer van een kraamafdeling. Wollige veulens staan bij elkaar ongehoord schattig te wezen. Even verderop - met zicht op hun kroost - staan de zogende ezelinnen. Tijdens de bezoekuren op zondag dempt het kraambezoek onbewust de stem. Hier heerst rust, reinheid en regelmaat.

In Asinerie du Pays des Collines doet niets denken aan de zakelijke hectiek van een doorsnee koemelkerij. Daar wordt het kalfje meteen na de geboorte - nog wankel, warm en bloederig - gescheiden van de moeder. Hier mogen de veulens twee maanden lang, dag en nacht, bij hun moeder drinken. Daar krijgen een stuk of tien koeien tegelijk koude, mechanische zuigers aan hun spenen geklemd. Hier worden de ezelmerries één voor één gemolken, met de hand.

Dat melken gaat zo: Marie Tack gaat op haar krukje zitten, masseert met haar rechterhand een speen (de uier van een ezel heeft twee spenen) en in de plastic maatbeker in haar linkerhand stroomt dan langzaam de ezelinnenmelk: een magere en zoete melk - al sinds de Oudheid geprezen om haar weerstand versterkende en geneeskrachtige werking.

Met de productie van ezelinnenmelk wil Marie Tack afrekenen met het luizige imago van de ezel. 'Je ziet wel eens zo'n mottig ezeltje in een weiland staan', zegt Tack. 'Het hoofd gebogen, vol luizen en met doorgegroeide hoeven. Zo zien de mensen een ezel: zielig, triest, dom. Maar een ezel is juist een mooi, fier en trouw dier.'

Haar eerste ezel kocht Tack 23 jaar geleden, toen ze op een kinderboerderij in Brussel werkte. Ze was op zoek naar een hengst om de ezelin van de kinderboerderij te dekken. Bij een boer stond een mooie, zwarte hengst op een dikke laag mest vet te worden, voor de slacht. Na lang zeuren mocht ze hem drie maanden lenen, op voorwaarde dat hij in die tijd niet zou vermageren. In die maanden ging ze met de ezel door de buurt, langs scholen en winkels, en deelde pamfletten uit: 'Deze ezel mag niet in de salami'. Ze haalde genoeg geld op voor wel drie hengsten. De boer kreeg zijn geld en de ezel leeft nog altijd. Zijn eerste veulen was voor Tack. Van de ene ezel kwam de andere ezel en nu leeft ze dus met haar gezin in de heuvels van natuurpark Pays des Collines in het 16de eeuwse kasteel Le Château des Mottes temidden van 79 ezels.

KALMEREND GEZELSCHAP

Als een ervaren kraamhulp loopt Marie Tack door haar ezelstoeterij. Ze loopt langs Ondine, een grote grijze Andalousische ezelin, die kleine spenen heeft en daardoor moeilijk te melken is. En ze wijst op Flanel, een langharige Poitou-ezel die steeds al voor de geboorte van haar veulen de biest (de eerste moedermelk met veel anti-stoffen) verliest, haar veulen moet daarom meteen na de geboorte een paardenserum krijgen. En daar is Rocquépine, het weesveulen dat na de dood van zijn moeder een min vond in Nell, een grote zwarte ezelin die al haar eigen tweeling Roi et Reine zoogde en een derde veulen er ook nog wel bij kon hebben. En er is de drachtige ezelmerrie Hortence die vlak na de geboorte is verstoten door haar moeder en straks bij haar jong misschien wel hetzelfde gaat doen. Daarom heeft Tack haar nu tussen de veulens gezet, in de hoop dat die haar alvast een beetje het moederen kunnen leren.

Wat overblijft bij de productie van ezelinnenmelk zijn de hengsten. Zij worden na een jaar verkocht, meestal aan mensen met paarden, als gezelschapsdier. 'Een ezel is heel kalmerend gezelschap voor een paard', zeg Tack. 'Een ezel schrikt niet zo snel.'

melk-kuur

In de vriezer in de bijkeuken staan de flesjes ezelinnenmelk klaar voor de vaste klanten: baby's die allergisch zijn voor koeienmelk, volwassenen met darmproblemen (bijvoorbeeld patiënten met de ziekte van Crohn) en kankerpatiënten die chemotherapie volgen en die met de ezelinnenmelk hun weerstand willen verhogen. Er zijn ook klanten die met het wisselen van de seizoenen een kuurtje komen halen (28 flesjes van 20 cl. voor €55). Ezelinnenmelk is rijk aan vitamine C, mineralen en antistoffen.

De weerstand versterkende werking van ezelinnenmelk is nooit wetenschappelijk aangetoond en dat zal volgens Marie Tack ook wel nooit gebeuren. 'Farmaceutische bedrijven zijn niet geïnteresseerd in de uitkomst van zo'n onderzoek. Ze kunnen er geen geld mee verdienen, omdat zij ezelinnenmelk toch niet kunnen namaken.' Het produceren van ezelinnenmelk zal volgens Tack altijd in handen zijn van kleinschalige familiebedrijven en die hebben geen geld voor een grote klinische studie.

Evenzogoed is het geloof in de heilzame werking van ezelinnenmelk al eeuwenlang hardnekkig. Op de website www.ezelgedachte.nl schrijft bioloog C. Naaktgeboren dat er in het begin van de achttiende eeuw in Parijs speciale melkezelinnenbedrijven waren waar de heren een glaasje ezelinnenmelk gingen drinken en waar deftige dames een ezelin kwamen uitzoeken om die naar hun huis te laten brengen voor een vers getapt kopje melk. Ezelinnenmelk zou goed zijn tegen tal van kwalen, van jicht tot oogklachten, en bovendien extra levenskracht geven. Begin vorige eeuw nog liepen, nog steeds volgens de informatie van Naaktgeboren, door de straten van Amsterdam kooplui met ezelinnen. De dieren hadden vaak een halsband met een bel. Als een klant een raam open deed, stopte de kudde en melkte de koopman ter plekke een ezelin. Als hij de warme melk had afgeleverd, trokken ze weer verder. Maar vooral heeft ezelinnenmelk altijd een belangrijke functie gehad als zuigelingenvoeding. Tot 1930 had het kinderziekenhuis Saint-Vincent-de-Paul in Parijs een eigen ezelstal. De verpleegsters lieten de baby's rechtstreeks aan de spenen van de ezelinnen zuigen.

EZELINNEN-ZEEP

Maar Marie Tack melkt haar ezels niet alleen voor baby's, zieken en zwakken. Samen met een zeepziederij ontwikkelde ze een zeep op plantaardige basis met 33 procent ezelinnenmelk. En een cosmetisch laboratorium maakt van haar ezelinnenmelk badcrème, bodylotion en verzorgingscrème (met 20 procent ezelinnnemelk). De producten zijn volgens Marie Tack heel geschikt voor mensen met een droge en gevoelige huid, mensen met allergische reacties en psoriasis- en eczeempatiënten. Tack, die met haar 43 jaar - het moet gezegd - een opvallend gladde huid heeft, is er bovendien van overtuigd dat ezelinnenmelk celvernieuwende eigenschappen heeft en huidveroudering tegengaat.

Dat dacht de Oostenrijkse keizerin Sissi trouwens ook, net als de Franse keizersvrouw Josephine Bonaparte, de Romeinse keizerin Poppaea en natuurlijk de Egyptische Koningin Cleopatra. Om hun huid soepel en jong te houden baadden zij zich dagelijks in ezelinnenmelk. Om de luxe daarvan te kunnen begrijpen moet u weten dat een ezelin ongeveer zes liter melk per dag geeft, omdat ze ook haar veulen moet zogen blijft er per ezel ongeveer twee liter voor het bad over. (Ter info: in een hedendaagse badkuip gaat ruim honderd liter.) Daarom had Cleopatra een kudde van 700 ezelinnen met evenzoveel veulens die altijd met haar meereisde, zodat de koningin - altijd en overal - een bad kon nemen in ezelinnenmelk.

Dan is het toch een beetje behelpen als je na een bezoek aan de Asinerie du Pays des Collinnes een scheut badmelk in het badwater giet en aan het rekenen slaat: 40 ml badcreme bevat 8 ml melk, op een bad van 100 liter water is dat nog geen tiende promille ezelinnenmelk. Maar wat ook wat waard is: het mottige, trieste imago van de ezel lost definitief op in een romige geur. www.asineriedupaysdescollines.be

    • Monique Snoeijen