Zet die camera's aan voor later

Veertig jaar jonger was Simon Vinkenoog, toen hij maandagavond de manifestatie Poëzie in Carré opende. Het programma begon immers met de magnifieke beelden die in 1966 op datzelfde podium werden gemaakt, toen dezelfde dichter zijn dwingend verwoorde aanklacht Nederland voordroeg. Pas daarna verscheen de Vinkenoog van nu op het podium, om de rest van het gedicht te declameren. Waarmee de avond onmiddellijk in het teken kwam te staan van het legendarische evenement dat de huidige organisatoren nog eens wilden doen herleven. “Heden en verleden mengen zich“, schreef Kester Freriks in zijn verslag in deze krant.

Dat was mooi. En het werd mogelijk gemaakt door de filmopnamen die de VPRO destijds van Poëzie in Carré heeft gemaakt. In de omroeparchieven is de band nog te vinden. Uit de lengte (34 minuten en 30 seconden) blijkt dat er op 27 februari 1966 weliswaar geen integrale beeldregistratie is gemaakt, maar wel een adequaat overzicht waarin we zeventien dichters zien optreden. Een kleine maand later (op 21 maart 1966) is het beeldverslag voor het eerst uitgezonden, en sindsdien zijn er vaak fragmenten gebruikt in documentaires en andere programma's. Alleen al voor zo'n tv-rubriekje als de Dode dichters almanak heeft deze dichtersparade een schat aan materiaal opgeleverd.

Maar als er over veertig jaar wederom een Poëzie in Carré wordt georganiseerd - vast en zeker met de dan 117 - jarige, maar nog onverminderd vitale Simon Vinkenoog - kunnen de authentieke beelden uit 1966 dan worden gecombineerd met die uit 2006? Met andere woorden: is er ook ditmaal een omroep die over een kleine maand (of eerder) een dik half uur van deze bijzondere avond zal vertonen?

Nee, die is er niet. De organisatoren hebben nog wel hun best gedaan een omroep te interesseren, maar dat is niet gelukt. De omroepen kampen niet alleen met ingrijpende bezuinigingen, maar ook met dichtgemetselde uitzendschema's, die vrijwel uitsluitend ruimte bieden aan programmaseries - en niet aan eenmalige evenementen. Er was alleen een cameraploeg van RTV Noord-Holland aanwezig, die een kort, fragmentarisch verslagje heeft gemaakt. Bovendien werd in de technische ruimte achterin de zaal een stilstaande camera geplaatst zodat er na afloop tenminste toch nog iets - zij het statisch en vanaf een grote afstand - bewaard zou blijven. Zulke mooie beelden als veertig jaar geleden zijn er deze keer echter niet gemaakt.

En wat voor Poëzie in Carré geldt, geldt ook voor een groot aantal andere culturele manifestaties. Afgezien van de cabaretvoorstellingen die door de televisie in overvloed worden vastgelegd, de jaarlijkse uitzendingen van Pinkpop en het North Sea Jazzfestival, en het afnemende aantal tv-registraties van opera en ballet, blijft er heel weinig over van het rijkgeschakeerde kunstaanbod in dit land. Het toneel bestaat voor de televisie zelfs totaal niet meer.

Wie nu het tv-archief raadpleegt om te zien wat er anno 1966 op cultureel gebied gaande was, vindt heel wat mooi materiaal. Maar wie over veertig jaar iets van 2006 wil zien, zal voornamelijk misgrijpen. Het zal er niet meer zijn.

    • Henk van Gelder