“Zend die ranzige clips niet uit'

De Tweede Kamer wil “vrouwonvriendelijke' videoclips aan banden leggen, zo bleek deze week. “Groepen jongens doen het na in de discotheek.“

Scène uit de videoclip Candy Shop

Stoere mannen die strak de camera in kijken en teksten rappen over vrouwen die zo heerlijk kunnen zuigen. Om hen heen kronkelen sexy geklede, onderdanige vrouwen. De gangstarap videoclips zijn te zien op muziekzenders als MTV en TMF die overdag op school in de kantine aan staan en 's middags thuis concurreren met de spelcomputer. Tien jaar geleden ging de discussie in de Verenigde Staten over Copkiller van Ice-T, nu in Nederland over Candy Shop van 50 Cent.

De Tweede Kamer maakt zich zorgen om de invloed van de clips op jongeren, zo bleek deze week. Niet zozeer om de seksueel getinte teksten of het bloot dat er te zien is, maar om de vrouwonvriendelijke stereotypen die steeds maar weer herhaald worden. De man als pimp, de vrouw als hoerige bitch.

De politieke onrust deze week was een echo van de opmerkingen van deskundigen en politici op een bijeenkomst over geweld en seks op televisie die vorige maand in Hilversum was georganiseerd door de Christenunie, de NCRV en de EO. Daar vertelde Patti Valkenburg, hoogleraar “Kind en media' aan de Universiteit van Amsterdam, dat er inderdaad effecten zijn aangetoond bij jongeren die kijken naar clips. “De tolerantie over seksuele agressie neemt toe'', zo vatte Valkenburg het bestaande onderzoek naar die effecten samen.

Videoclips zijn nooit de enige factor die het gedrag van jongeren beïnvloeden, zei Valkenburg, maar juist omdat de clips zo leuk gevonden worden, hebben ze wel degelijk invloed op het denken van jongeren. Bovendien horen de clips bij de tegencultuur die jongeren nodig hebben om zich in hun pubertijd af te zetten tegen de cultuur van hun ouders. Die tegencultuur helpt hen om zelfstandig te worden.

Uit het onderzoek bleek volgens Valkenburg ook dat jongens en meisjes anders naar dezelfde clips kijken. Jongens zien de vrouwen in de clips als hoerige verleidsters, meisjes zien dezelfde vrouwen als cool en macho. “Daardoor gaan de jongens neerkijken op meisjes die zichzelf juist stoer vinden“, aldus de hoogleraar.

De politiek worstelt met de vraag of dit type vrouwonvriendelijke clips op televisie moet worden verboden. Clips worden nu ook al gereguleerd. De muziekzender MTV, onderdeel van het Amerikaanse mediaconcern Viacom, houdt zich in Nederland aan de Kijkwijzer, een systeem dat films, tv-programma's en ook muziekclips beoordeelt op de schadelijkheid voor kinderen. De Kijkwijzer is een vorm van gereguleerde zelfregulering: door de branche zelf, maar met bemoeienis van de overheid. Als er geweld of seks in de clips zit, mag die bijvoorbeeld pas na 22.00 uur uitgezonden worden. Maar thema's als “seksuele agressie' of “vrouwonvriendelijke rolpatronen' zitten nu nog niet het Kijkwijzer-systeem, vertelde Valkenburg. Zij is lid van de wetenschappelijke commissie van Kijkwijzer en kondigde aan het systeem te willen herzien. “Ik denk dat we extra moeten gaan letten op “verkeerde' seks.“

Jeroen Dijsselbloem, Tweede-Kamerlid voor de PvdA, wil de clips niet verbieden. Maar hij vindt dat de clips op televisie - “laagdrempeliger dan internet omdat het aanstaat in de kantine op school“ - wel wat minder heftig mogen. “Sommige clips zijn zo ranzig, zend die nou gewoon niet meer uit.“

Dijsselbloem houdt zich voor de PvdA bezig met het integratiebeleid en ervaart daarbij dat jongeren het gedrag van hun clip-helden nabootsen. “Het gaat niet om mijn eigen kinderen, want die krijgen voortdurend tegenwicht van hun ouders. Maar dat gebeurt niet bij Antilliaanse moeders met vier kinderen van vier verschillende vaders. Die jongens kopiëren op straat de rapcultuur.“ Als voorzitter van Het Paard, een club in Den Haag, ziet hij in praktijk dat groepen jongens voortdurend meisjes lastig vallen. “Discotheekeigenaren hebben echt moeite om er voor te zorgen dat de jongens met hun poten van de meisjes afblijven.“

Dijsselbloem pleit daarom bijvoorbeeld voor meer seksuele voorlichting op scholen en voor meer hulp aan ouders bij de opvoeding van hun kinderen: “Het is een opvoedingsprobleem. Omdat de invloed van de media op het gedrag van jongeren veel groter is dan vroeger, kost het nu meer moeite om een tegencultuur te bieden.“

    • Remmelt Otten