Schilder je moeder

De schalen met koekjes en spekkies staan uitnodigend op tafel, maar de kinderen hebben er nauwelijks oog voor. Ze zijn geconcentreerd aan het werk.

Emma Jimmink met haar moeder en het portret foto's Bram Budel Workshop voor kinderen in Stedelijk museum de Lakenhal in Leiden. Emma Jimmink met haar moeder en haar portret van haar moeder. Voor de kinderpagina. FOTO: BRAM BUDEL Budel, Bram

Met krijtjes, papier, scharen, lijm, glitters en veertjes maken ze een portret van hun moeder. Sommigen hebben dat al eens eerder gedaan, thuis. Zoals Emma (9), die haar moeder liet poseren om haar te kunnen schetsen. Deze keer werkt ze zonder model. De kinderen die naar museum De Lakenhal in Leiden zijn gekomen om met kunstenares Ricarda Zielonka een kunstwerk van hun moeder te maken hebben een foto bij zich. Emma heeft zelfs een heel stapeltje meegenomen. Ze wil er één uitkiezen om te versieren met zeedieren. Want daar houdt haar moeder van.

In de zalen verderop in het museum hangen ook portretten van vrouwen. Na een poosje merk je pas dat je telkens naar hetzelfde oude gerimpelde gezicht met de spitse neus kijkt. Verschillende kunstenaars hebben haar afgebeeld. Ook op veel schilderijen, etsen en tekeningen van Rembrandt komt ze voor. Daarom is lang gedacht dat het zijn moeder was: Cornelia Willemsdr. van Zuytbrouck. Inmiddels zijn Rembrandtkenners daar niet meer zeker van. Er zijn geen bewijzen.

De tentoonstelling in De Lakenhal heet dan ook Rembrandts moeder, mythe en werkelijkheid. Het museum staat in de stad waar Rembrandt van Rijn precies vierhonderd jaar geleden werd geboren als een na jongste in een gezin met tien kinderen. Hij ging schilderen en werd wereldberoemd. Daarom dacht iedereen hem te kennen. Maar veel bleek niet te kloppen. Ook kwam na wetenschappelijk onderzoek met röntgenapparatuur aan het licht dat werken die bekendstonden als “echte Rembrandts', niet altijd door hem zijn geschilderd, maar door leerlingen of vakgenoten die zijn stijl goed konden nabootsen.

De ijverige kunstenaars in het kinderatelier vinden Rembrandt mooi. Simon (10) vindt zijn tekeningen “heel echt“ en ook heel oud. “Volgens mij“, zegt hij, “zijn ze gemaakt in achttienhonderdzoveel.“ Veerle (10) is naar de tentoonstelling geweest. “Sommige mensen“, zegt ze, “kunnen niet goed een neus tekenen of zo, maar hij wel. Hij is heel precies.“ Puck (9), die een grappig knip- en plakwerk van haar moeders gezicht maakt, houdt van kleurige schilderijen. “Rembrandt“, merkt ze op, “gebruikt veel bruin. Dat is ook best mooi. Je kan zien dat het donker was toen hij schilderde. Hij tekent ook echt schaduw en rimpels.“

Simon leert op tekenles hoe je een gezicht op het papier zet. “Ik heb mezelf vaak voor de spiegel geportretteerd. Ze gaan steeds beter lijken. De basis is een eivorm. In het midden trek je heel licht een horizontale lijn: net daarboven komen de ogen. Daaronder, op de verticale lijn, teken je de neus en de mond. Je moet een gezicht schaduwpartij geven. En haar heeft altijd meer dan één kleur.“

Simon gebruikt krijt en strijkt het uit met zijn vinger. Fluitend knipt hij plaatjes van beesten uit en omkranst zijn moeders hoofd met een dierentuin. “Het lijkt niet“, stelt hij kritisch vast. “Ik zal de foto erbij doen, dan herkent ze zichzelf wel. Ik rol hem op en geef hem als ze jarig is binnenkort. Ze krijgt ook een deegroller, dan kan ze hem plat rollen.“

Rembrandts moeder: t/m 19/3. www.lakenhal.nl en www.rembrandt400.nl