Kritische spot raakt open zenuw rechts Spanje

Tegen de Spaanse komiek Bassi demonsteren ultrakatholieken. Gisteren mislukte in het theater een bomaanslag. 'Je moet er niet aan denken wat er gebeurd was als de zaak ontploft was.'

Leo Bassi op de persconferentie voor het begin van de voorstelling Foto AFP Italian clown Leo Bassi speaks at a press conference to present his new show called "Bassi Bus" in Madrid, 24 February 2006. AFP PHOTO/ BRU Garcia AFP

De Italiaanse komiek Leo Bassi gooit als paus Benedictus XVI het roer om. Gekleed in pauselijke habijt excuseert hij zich met breekbare stem voor de beestachtigheden van de Inquisitie, ('Beter laat dan nooit'), voor de kerstening van de Latijns-Amerikaanse indianen ('Was een beetje gewelddadig, een beetje veel gewelddadig'). En wat betreft aids tekent de Paus een bevel dat de kerk voortaan actief voorbehoedmiddelen gaat verstrekken in Afrika. Bij wijze van voorproefje gooit hij handenvol condooms het publiek in en zet vervolgens een wilde dans in op housemuziek. De kerk van Bassi gaat mee met de tijd.

Nadat zijn voorstelling De Openbaring woensdag werd afgelast in verband met de ontdekking van een bom, was theater Alfil gisteren weer goed gevuld. De inhaligheid van de Amerikaanse tv-predikers, de vrouwenhaat in het scheppingsverhaal en de weerzin tegen de vruchten van de boom der kennis passeren de revue. Jezus komt er nog het best van af. Had die immers niet gezegd dat het makkelijker was voor een kameel om door het oog van een naald te gaan, dan voor een rijke om het Koninkrijk Gods te betreden?

De Openbaring lijkt een onschuldig cabaret waarin Bassi de rationele waarden van humanisme en verlichting bepleit, een atheïstisch universum waar Socrates, Voltaire en Kant als goden de scepter zwaaien. Maar in conservatief Spanje, waar vooral de radicalere fracties zich de laatste maanden steeds luidruchtiger manifesteren, raakt de kritische spot met het geloof nog altijd een open zenuw. Vorige week protesteerde enkele honderden ultrakatholieken voor het theater Alfil tegen het 'blasfemistisch optreden' van Bassi. Blas Piñar, de bejaarde aanvoerder van Spanje's extreem rechts, was er bij aanwezig. Na afloop timmerden enkele skinheads bezoekers in elkaar. De katholiek-conservatieve pers begon een campagne tegen Bassi, die in Spanje al jaren een brede bekendheid geniet als anarchistische clown die het vooral gemunt heeft op de nog altijd aanwezige resten van Spanje's oude Franco-dictatuur.

En woensdagavond, terwijl het theater volstroomde, was er dus de bom. De ontdekking ervan, zo vertelt Bassi in de foyer van het theater, had bijna komische kanten. 'De zaalbeheerder Luis zag naast de kamer waar al het postermateriaal ligt opgeslagen flessen met benzine en kruit waar een lange brandende lont uit stak, die hij er snel uit trok. Het had nog het meeste van een scène uit een film van Woody Allen. Maar je moet er niet aan denken dat de zaak ontploft was en in brand gevlogen was. Fucking frightening.'

De parallel met de rel rond de Mohammed-spotprenten werd vrijwel onmiddellijk getrokken. Al eerder waren er aanwijzingen dat katholieke fundamentalisten de methodes van hun moslimbroeders nauwgezet volgen, aldus Bassi. 'Op verschillende internetsites werd een discussie gevoerd zoals je die wel ziet tussen voetbalhooligans: als die moslims die tekeningen aanvallen, waarom zouden wij die Bassi dan niet even pakken?' Toch is hij geen voorstander van publicatie van de spotprenten. 'Ik geloof niet dat het westen een lesje verlichting aan de moslimwereld moet gaan geven. Wij zijn 250 jaar geleden begonnen het onverdraagzame geloof uit te dagen. Maar het waren Europese intellectuelen in Europa. Nu is het aan de moslimwereld om die strijd in eigen kring te leveren.'

De veiligheidsmaatregelen rondom het theater zijn verscherpt, er zit politie in de zaal. De komiek had al een lijfwacht toegewezen gekregen na de telefonische doodsbedreigingen van de afgelopen weken. Na Madrid zal de Italiaanse komiek met De Openbaring in Nederland te zien zijn. Daarna hoopt Bassi zijn spektakel op te voeren in het hart van de katholieke kerk: Rome.

www.leobassi.com