Klassiek debat: links tegen rechts

Het fractievoorzittersdebat ging over sociale thema's als armoede en wonen maar amper over integratie en veiligheid zoals vier jaar geleden. 'Het kleur-aspect is erbuiten gebleven.'

Wonen, huisvesting, armoede. Een groot deel van het nationale fractievoorzittersdebat gisteren aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, ging op aan sociale thema's. Maar de thema's die vier jaar terug veel besproken waren, integratie en veiligheid, bleven nu onbesproken.

Presentator Karel van de Graaf probeerde het debat over allochtonen aan te jagen, in de geest van 'de kale professor die er niet meer is'. Maar de fractievoorzitters hadden er geen zin in. 'Ik vind het winst dat het kleur-aspect buiten alle discussies is gebleven', zei Wouter Bos aan het einde.

Voor een aula met 900 studenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam gingen fractievoorzitters Maxime Verhagen (CDA), Wouter Bos (PvdA), Jozias van Aartsen (VVD), Lousewies van der Laan (D66), Jan Marijnissen (SP) en Femke Halsema (GroenLinks) met elkaar in debat. Het is het enige debat waar de voorzitters van de zes grootste fracties in de Tweede Kamer aan meedoen voor de raadsverkiezingen.

Omdat de gemeenteraadsverkiezingen over lokale thema's gaan, mijden de nationale leiders het debat zoveel mogelijk. Het debat vier jaar geleden leidde tot een ruzie tussen toenmalig GroenLinks-leider Paul Rosenmöller en Pim Fortuyn. De harde toon van dat debat, werd gisteren niet herhaald. De meeste tijd werd in beslag genomen door een onderwerp waar de partijen het wel over eens waren: starterswoningen. Alle fractievoorzitters vonden dat er meer kansen moeten komen voor starters, alleen over de details verschilden ze van mening. GroenLinks wil lege kantoorgebouwen ombouwen, het CDA wil subsidie voor starters. Dat plan werd door de PvdA omarmd.

Toch waren de discussies soms fel. Opmerkelijk was de manier waarop GroenLinks-leider Halsema haar collega Van der Laan (D66) enkele keren aanviel. Toen Van der Laan, volgens de formule van het programma, een minuut kreeg om haar visie op jeugdcriminaliteit uiteen te zetten, lachte Halsema haar hardop uit. Van der Laan reageerde geprikkeld: 'Ja hoor eens, u kunt wel lachen.' Door het kabinetsbeleid is de jeugdcriminaliteit met 25 procent gedaald, zei ze.

Halsema, plotseling kil: 'Mevrouw. Dit kabinet, waar u deel van uitmaakt, doet aan onzinnige symboolpolitiek.'

Van der Laan deed mee aan haar eerste fractievoorzittersdebat sinds ze Boris Dittrich opvolgde. Als ze aan het woord kwam, pleitte ze vooral voor repressieve maatregelen en minder regels. Hierdoor was er nauwelijks verschil tussen haar mening en die van haar VVD-collega Van Aartsen. 'Met leuke projecten jongeren aan een baan helpen is prima', zei ze, 'maar jongeren hebben grenzen nodig.'

Ze was 'erg voor' Glen Mills-scholen, strenge heropvoedingsscholen voor probleemjongeren. En iemand die 'plast in een portiek', moet je om zijn identiteit kunnen vragen. Van der Laan was volgens een internetpeiling van Twee Vandaag de verliezer van het debat, gevolgd door Halsema.

PvdA, GroenLinks en SP vielen elkaar niet aan. Gezamenlijk bekritiseerden zij minister voor Ontwikkelingssamenwerking Van Ardenne (CDA). Zij had naar aanleiding van de cartooncrisis tegenstanders van religie ervan beschuldigd onbegrip jegens andere culturen te zaaien. Dit veroorzaakte woede bij PvdA-leider Bos. 'En Femke Halsema', zei Bos er achteraan. Marijnissen: 'En doe Marijnissen daar ook maar bij.'

Halsema zei dat Van Ardenne 'juist een tegenstelling in het leven roept die ze had beoogd te bestrijden. Ik sta op de bres voor de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid. Maar ik sta óók op de bres voor de vrijheid van religie. Het is een belediging voor moslims te suggereren dat dat niet samen kan gaan.'

En zo konden de linkse oppositiepartijen eensgezind optrekken tegen de coalitiepartijen. Het werd een klassiek links-rechts debat. Alleen Halsema kwam een moment alleen te staan, toen ze pleitte voor het instellen van een parlementaire enquête naar het jeugdbeleid. Daar had niemand zin in.