Het beeld

Omdat de kijkcijfers van Zestien miljoen rechters (VARA) tegenvielen en dat feit geweten werd aan de concurrentie van de sentimentele hits Spoorloos en Memories (KRO) op Nederland 1, verhuisde de netcoördinator van Nederland 3 het VARA-programma naar de donderdag. Die avond wordt nu nagenoeg compleet gedomineerd door de VARA, die er haar oude en nieuwe gezicht kan laten zien.

Nieuw noem ik de scherpe flirt met de actualiteit in De wereld draait door (waarin gisteren een puntgaaf geserreerd gesprekje met de door zijn pensionering tot tranen geroerde ex-trainer van Heerenveen, Foppe de Haan) en die van Paul de Leeuw. Zijn gisteren debuterende nieuwe programma Pauls Punt is gewoon een light variatie op De Leeuws vaste formule. Aardig is de poging om als Dr. Paul, de polderversie van Dr. Phil, binnen acht minuten de ziel van een willekeurige onbekende bezoeker binnenstebuiten te keren. Ook het gegiebel op de sofa met minister Karla Peijs is beslist moderne televisie, evenals De Leeuws ontmoetingen met bewonderaarsters en met mensen die ook graag zouden afvallen.

De oude, sociaal geëngageerde VARA, die maatschappelijke problemen bespreekbaar wil maken, de VARA van Sonja Barend en Marcel van Dam, die is ook nog steeds te vinden. De achtergrondrubriek Zembla maakt zich soms weer flink boos en pakte gisteren uit tegen de medische stand, in een aflevering die de titel kreeg De dokter is God. Een ingewikkelde kwestie werd er in aangekaart, die ondanks de partijdige titel toch redelijk genuanceerd behandeld werd. Wat te doen als er onenigheid bestaat over de behandeling van ernstig zieke kinderen tussen arts en ouders? Zembla diepte drie casussen uit, twee van artsen die voor euthanasie kozen tegen de wil van de ouders en een van het tegendeel. De conclusie luidt dat de arts meestal zorgt dat hij gelijk krijgt, of anders dreigt de ouders door de kinderbescherming uit de ouderlijke macht te laten zetten.

Dit soort problemen leent zich slecht voor behandeling in de massamedia, zoals het pijnlijk uitmelken van een van deze kwesties in De Telegraaf eerder aantoonde. In dit geval kun je je bovendien afvragen wat het alternatief is. Natuurlijk vormen medisch-specialisten een kaste die exclusief over leven en dood beslist. Maar zouden ze er liever over moeten vergaderen? Met leken?

Dat is precies wat de VARA doet in Zestien miljoen rechters, een groot opgezet programma dat droogzwemt met lekenrechtspraak. Het publiek mag na presentatie van een echte casus en pleidooien van een advocaat en een requisitoir van een officier van justitie stemmen over schuld of onschuld, en soms over de strafmaat. Gisteren ging het over de vraag of een Iraanse moeder, die haar 16-jarige dochter uit eerwraak heeft zien vermoorden door haar man, medeplichtig is, en of er verzachtende omstandigheden gelden.

Voor de stemming vindt er ook nog een Lagerhuis-achtig debatje plaats. Wie het eerst de microfoon bereikt mag al dan niet samenhangende argumenten inbrengen. Presentatrice Astrid Joosten draagt vaak lange rokken en schoudervullingen, die tuttig en pompeus aandoen, net als het decor en de hele formule. De reconstructies herinneren aan het volkstoneel. Ook op donderdag is dit soort goedbedoelde popularisering ten dode opgeschreven.