Hamas mag zich spiegelen aan ANC

Zuid-Afrika staat te popelen om een gesprek met de Palestijnse organisatie Hamas. Het onderhandelingsmodel tussen blank en zwart als exportproduct.

Er is nog geen datum. En het onderwerp van gesprek is eveneens onduidelijk. Maar de Zuid-Afrikaanse regering staat, na Turkije en Rusland, vooraan in de rij voor een kennismakingsgesprek met de Palestijnse moslimfundamentalistische organisatie Hamas die op het punt staat het bestuur in de Palestijnse gebieden over te nemen.

De Zuid-Afrikaanse staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Aziz Pahad, een moslim, kon zijn geestdrift gisteren nauwelijks onderdrukken toen hij de uitnodiging aan Hamas bevestigde. 'De ontmoeting [..] zal tot doel hebben onze ervaring met de overgang van apartheid naar democratie te delen met de Palestijnen en Israël', zei hij.

Het onderhandelingsmodel tussen blank en zwart dat begin jaren negentig leidde tot het einde van de rassenscheiding en vrije verkiezingen is een exportproduct geworden. Niet alleen in de rest van Afrika onderhandelen de Zuid-Afrikanen onder leiding van superdiplomaat Thabo Mbeki zich suf. Ze worden ook regelmatig gesignaleerd in Noord-Ierland, Birma en sinds kort in Haïti, waar emeritus aartsbisschop Desmond Tutu begin vorige maand uit zijn hotel in Port-au-Prince moest worden ontzet.

Dat Europa en de Verenigde Staten Hamas een terreurorganisatie noemen waarmee je pas kunt praten als de staat Israël wordt erkend en nog wat voorwaarden zijn vervuld, is voor de ANC-regering geen enkel probleem. Het ANC was nog niet zo lang geleden ook een terreurorganisatie. Het ANC legde tijdens de apartheid ook bommen in kerken en op treinrails om zijn zin door te drijven.

Op grond daarvan stemde de huidige vice-president van de Verenigde Staten, Dick Cheney, in 1986 nog tégen de vrijlating van Nelson Mandela. En op grond daarvan weigerden Amerikaanse immigratiefunctionarissen in 2002 ANC-partijbons Tokyo Sexwale toegang tot de VS.

Dat Israël ontstemd zal zijn door de uitnodiging aan Hamas, laat de Zuid-Afrikaanse regering evenzeer koud. Een plagerij misschien. De nauwe banden tussen Israël en het blanke apartheidsregime zijn hier nog niet vergeten.

Maar bovenal hoopt Zuid-Afrika uit te groeien tot bruggenbouwer tussen internationale paria's en het Westen. Dat lukte al met de Libische leider Moammar Gaddafi. De Britse regering dankte in 1999 Nelson Mandela uitvoerig voor zijn hulp bij het overtuigen van Gaddafi tot uitlevering van de twee Libiërs die werden verdacht van de aanslag boven Lockerbie in 1988.

Gaddafi was een van de hoofdsponsors van de antiapartheidsstrijd, en kreeg de afgelopen jaren geregeld bezoek van een dankbare Mandela. Net als de Cubaanse leider Fidel Castro en wijlen de Palestijnse leider Yasser Arafat. Voor zover bekend heeft Hamas het ANC nooit gefinancierd. Daarvoor is de organisatie nog te jong .

De kans dat Zuid-Afrika werkelijk een breekijzer in het Midden-Oosten zal worden is minimaal. Eerdere uitnodigingen aan Israël om eens te komen praten met het Palestijnse bestuur op een wijnboerderij in Stellenbosch werden vriendelijk afgewimpeld. Een Zuid-Afrikaanse oplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict is vooralsnog alleen interessant voor politicologen, niet voor politici.