Voor Villepin is het erop of eronder

De Franse premier Villepin wil graag president worden. Maar sinds enige tijd daalt zijn populariteit. Hij wordt vooral afgerekend op zijn resultaten in de strijd tegen de werkloosheid - en die daalt niet.

En hup, daar ligt het zwartje geitje in de nek van de premier. En als een omstander opmerkt dat geen van de andere passerende politici op de landbouwbeurs al een geitje op de nek heeft genomen, zegt Dominique de Villepin - premier met een missie - met een minzame glimlach: 'In dit land is vernieuwing nodig.'

Een bezoek aan de jaarlijkse landbouwbeurs in Parijs is onvermijdelijk voor elke Franse politicus die ooit wil dingen naar de kiezersgunst. Dus ook voor de aristocraat Dominique de Villepin de Galouzeau, negen maanden geleden tot premier benoemd zonder zelf ooit verkiesbaar te zijn geweest - en inmiddels de stille kroonprins van degene die hem benoemde, president Chirac.

Maar nu heeft het bijna bijbelse beeld van de premier met een geit in de nek nog een extra lading gekregen. Want de zelfopgelegde missie van Villepin om Frankrijk de weg te wijzen naar een betere toekomst staat onder druk. Er is een kentering gekomen in zijn populariteit.

In de eerste maanden van zijn premierschap verwierf Villepin zich volgens een groeiend aantal Fransen de allure van een toekomstige president. Hij sprak - en spreekt - daar nooit over, maar alles wees erop dat hij zich voorbereidt. Zijn bezoeken in het land, waar hij handen schuddend en voor foto's poserend voor iedereen begrip toont. Zijn voorzichtige bewegingen om af en toe wat afstand te nemen van president Chirac, zoals over de toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Villepin steeg in de opiniepeilingen. Hij doorstond de rellen in de voorsteden. Hij doorstond de eerste demonstraties tegen zijn beleid vorig najaar zonder schade. Volgende demonstraties mislukten zelfs door een lage opkomst. En zijn belangrijkste rivaal in zijn eigen regering, minister van Binnenlandse Zaken en UMP-leider Nicolas Sarkozy, zocht hem - en niemand anders - eind vorig jaar op om af te spreken hoe hun partij haar presidentskandidaat begin volgend jaar gaat aanwijzen.

Maar sinds een paar weken lijkt het tij gekeerd. Villepin is begonnen aan een vrije val in de peilingen. Met nog iets meer dan tien procent krijgt hij nu van veel minder kiezers vertrouwen dan Sarkozy, en op links ex-minister Ségolène Royal.

De demonstraties die zich opnieuw door het land verspreiden, moeten volgende week uitlopen op een landelijke actiedag. Die is gericht tegen de invoering van een nieuw arbeidscontract voor werknemers onder de 26, het contrat première embauche. Met dit CPE krijgen zij bij hun eerste baan voortaan een proeftijd van twee jaar. Villepin wil daarmee de jeugdwerkeloosheid aanpakken, die in Frankrijk rond de 22 procent ligt. Volgens oppositie en vakbonden zal de CPE niet de werkloosheid terugdringen, maar de bestaanszekerheid van jongeren verkleinen, omdat ze twee jaar lang 'op elk moment' ontslagen kunnen worden.

De CPE is daardoor voorlopig impopulair, maar hij is tegelijk het belangrijkste wapen van Villepin om zijn grootste belofte in te lossen: het terugdringen van de werkloosheid. En hij heeft haast - de eerste resultaten moeten nog voor de verkiezingen zichtbaar zijn. Een tegenvaller voor hem was dus dat de werkloosheid in januari voor het eerst sinds maart vorig jaar weer is gestegen, van 9,5 naar 9,6 procent. Gisteren klonk Villepin op zijn maandelijkse persconferentie soberder dan in maanden. Hij is 'teleurgesteld' over het oplopen van de werkloosheid, maar verzekerde geen keuze te hebben: 'We moeten volhouden.'

Ook gevoelig ligt de groeiende kritiek op Villepins doctrine van 'economisch patriottisme'. De premier lanceerde de kreet vorige zomer met de uitleg dat Fransen moeten denken aan de kracht van de eigen economie - ook al is die Europees.

Maar in Brussel en in andere Europese hoofdsteden wordt het economisch patriottisme van Villepin steeds vaker zonder meer opgevat als protectionisme of zelfs nationalisme. Gisteren verzekerde Villepin opnieuw dat Frankrijk 'niet op zichzelf teruggetrokken' wil zijn. Maar tegelijk kondigde hij weer nieuwe maatregelen aan om Franse bedrijven 'dezelfde middelen' te geven als buitenlandse bedrijven om zich te beschermen tegen overnames.

Veel zal afhangen van de vraag hoe Villepin de komende weken doorstaat, inclusief een mogelijke vogelgriepcrisis. Le Monde schreef deze week in een onheilspellende analyse dat sinds twintig jaar geen enkele Franse premier er meer bovenop is gekomen nadat zijn populariteit is gaan dalen. Het laatste voorbeeld is Villepins directe voorganger Jean-Pierre Raffarin. Die is inmiddels weer een van de vele onopvallende leden van de Franse Senaat.

    • René Moerland