Pastors heeft late spijt

Ex-wethouder Marco Pastors, lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam, betreurt zijn scherpe uitspraken over moslims in de stad. Zijn partij verliest in de peilingen.

Kamerlid Eerdmans (LPF) en Leefbaar Rotterdam-wethouder Van den Anker presenteerden vanochtend een veiligheidsplan in het ‘Palazzo’ van Pim Fortuyn Foto Dirk-Jan Visser (Foto: Dirk-Jan Viser / Rotterdam: 02-03-2006) In het voormalig woonhuis van Pim Foortuyn presenteren Marianne van den Anker (leefbaar Rotterdam) en Joost Eerdmans (lijst Pim Fortuyn) een plan voor no-nonsense politiebeleid. 10 orthodoxe maatregelen zijn voort gevloeid uit een werkbezoek aan New York. Hier Eerdmans en van Den Anker voor de persconferentie. Visser, Dirk-Jan

Hij had al vaker de gelegenheid, maar tot openlijke excuses kwam het niet - tot gisteren. Marco Pastors, ex-wethouder en nu lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam, deed wel eens een poging om 'moslim-onvriendelijke uitspraken' te verzachten, of het effect ervan te dempen. Bijvoorbeeld toen hij in 2004 in het televisieprogramma 2 Vandaag had gezegd: 'De imam en de oude politiek spreken af: hou jij ze dom, dan hou ik ze arm.' Die avond belde Pastors zijn CDA-collega in het college, Sjaak van der Tak. Hij zei: 'Je zult wel vinden dat ik te ver ben gegaan.'

Openbare verontschuldigingen kwamen er echter nooit eerder van. Zo legde Pastors de uitspraak over 'de imam en de oude politiek' aan de gemeenteraad uit door erop te wijzen dat 'de verschillende wethouders allemaal anders tegen de wereld aankijken'.

Zes dagen vóór de gemeenteraadsverkiezingen van 7 maart, bood Pastors gisteren voor het eerst ondubbelzinnig excuses aan. Een verband met recente peilingen was er niet, zei hij. Sinds de linkse oppositie in Rotterdam met steun van het CDA Pastors op 8 november 2005 dwong tot opstappen na hernieuwde kritische opmerkingen over moslims, zijn die peilingen drastisch verslechterd.

Het CDA hoopte toen op 'een gebaar' van Pastors. Maar Pastors zei: 'De mening die ik verkondig is niet de mening van een particulier persoon, maar van veel meer mensen in de stad: de mensen die op ons hebben gestemd.' In de week die volgde op Pastors' vertrek steeg Leefbaar Rotterdam in de peilingen naar 19 mogelijke zetels (nu 17, op een totaal van 45). De 'wethouder van de islam' die de mond was gesnoerd door de 'oude politiek': kennelijk werkte het thema van de vorige verkiezingen nog steeds.

Maar nu is alles anders. Sinds eind januari staat de PvdA in Rotterdam in de peilingen vrij stabiel op (ongeveer) 20 zetels, Leefbaar Rotterdam op (ruim) 10. Daar is een aantal verklaringen voor, waarvan Pastors er gisteren zelf twee noemde. De eerste is dat mensen er bij peilingen vaak niet voor uitkomen dat ze overwegen op een populistische partij te stemmen, maar dat in werkelijkheid wel doen. Dit was in 2002 een belangrijke verklaring voor het onverwachte succes van Fortuyn.

Een andere is de strategie van de Rotterdamse PvdA-lijsttrekker Peter van Heemst. Die noemt Pastors 'een medestander' als het gaat om (de aanpak van) criminele allochtonen.

excuses Ondankbare kiezers kijken vooruit

De PvdA kan zich tegenwoordig 'vinden in' het veiligheidsbeleid van Leefbaar Rotterdam. Het staat zelfs op de PvdA-affiches in Rotterdam: 'sterk, veilig, sociaal'.

Dat is pech, want sinds de bemoedigende '19 zetels-peiling' van november 2005 beperkte Leefbaar Rotterdam zich tot maar twee verkiezingsthema's: veiligheid en islam. Nu is alleen 'islam' nog uniek. Pim Fortuyn had in 2002 meer thema's. Die klaagde ook nog over teveel bureaucratie en gebrek aan daadkracht. En het zijn zeker minder thema's dan de PvdA, die het behalve over veiligheid ook heeft over bijvoorbeeld onderwijs, werkgelegenheid, armoede en jeugd.

Deze thema's lijken in de peilingen beter aan te sluiten bij de zorgen van de Rotterdamse kiezer anno 2006. In de stad verlaten veel jongeren de school zonder diploma, de werkloosheid neemt toe en bij veel eenoudergezinnen heerst armoede, net als bij veel ouderen. De kiezer wil stemmen op de partij die daar verbetering in zegt te willen brengen, niet op de partij die de stad de afgelopen jaren veiliger en leefbaarder heeft gemaakt.

Kiezers kijken vooruit - en zijn dus ondankbaar. In 2002 vergiste PvdA-lijsttrekker Ad Melkert zich hierin. Hij dacht dat als zijn partij maar beter uitlegde wat er allemaal bereikt was onder 'paars', de kiezer wel tot bezinning zou komen. De afgelopen maanden maakte Leefbaar Rotterdam dezelfde vergissing.

Daarmee zijn Pastors en zijn partij gaan lijken op de 'oude politiek' die zij vier jaar geleden nog met zoveel gemak onttroonden: het is één litanie van klaagzangen en, daarnaast, een voortdurend uitleggen hoeveel ze hebben bereikt.

De ontevreden autochtone kiezer die in 2002 - misschien wel voor het eerst in zijn leven - 'op Pim' ging stemmen, blijft daarom dit jaar mogelijk thuis. En de geschrokken allochtone kiezer, die tóén thuisbleef, gaat nu misschien juist wél stemmen.

De vraag is of Pastors' excuses nog op tijd komen om daar verandering in te brengen.