Het kasteel van Amsterdam, noordoosthoek

Begin deze week heeft de archeologische dienst van de gemeente Amsterdam een nieuw onderdeel van het middeleeuwse kasteel van Amsterdam ontdekt, ditmaal bij de Oudezijds Kolk. Het gaat om de noordoosthoek van de vesting. Met deze vondst blijken de contouren die eerder met radaronderzoek waren vastgesteld te kloppen. Het kasteel heeft een omtrek van 28 bij 23 meter en lag aan de monding van de Amstel. Het beschermde de zuidelijk gelegen nederzetting, de riviermonding én de oostelijk gelegen oude brug.

In een tunnel onder de Oudezijds Kolk hebben archeologen de noordoosthoek van het kasteel van Amsterdam gevonden. Foto W. Krook, Bureau Monumenten & Archeologie Bureau Monumenten & Archeologie

Voor het eerst hebben de archeologen ook een stuk van het binnenterrein kunnen onderzoeken. Een donkere vlek op de radar die mogelijk wees op bouwresten, bijvoorbeeld een houten voorloper, bleek een stuk harde oeverwal te zijn.

Voor Jerzy Gawronski, de huidige gemeentelijk archeoloog, is de precieze datering nog onduidelijk. Hij weet dus ook nog niet zeker wie de versterking heeft laten bouwen, omdat in de dertiende eeuw de machthebbers in Amsterdam snel wisselden. Nieuw dendrochronologisch onderzoek geeft wellicht binnenkort uitsluitsel.

In 1994 kwam het kasteel van Amsterdam voor het eerst in het nieuws, toen een stuk muur werd blootgelegd dat niet in oude documenten voorkwam. Enkele geleerden dachten aan een wachtpost of een poort. Toenmalig stadsarcheoloog Jan Baart meende dat het om het Kasteel van de Heren van Amstel ging dat door historici in Ouderkerk aan de Amstel werd geplaatst. Volgens Baart stamde het bouwwerk uit het begin van de dertiende eeuw. Hij baseerde zich daarbij vooral op de datering van een stuk hout. De onderzoeker die het stuk hout aan de hand van jaarringen had gedateerd, had evenwel gezegd dat het wetenschappelijk niet verantwoord was om die datering te gebruiken, omdat bij het bewuste stuk hout de buitenste jaarringen ontbraken.

De afgelopen jaren heeft de archeologische dienst het bouwwerk verder in kaart gebracht. Iedere keer als op een van de omliggende percelen - in bezit van verschillende eigenaren - gebouwd werd, werd onder een pand tijdelijk weer een stuk muur bloot gelegd. Bij onderzoek van de west-, noord- en zuidmuur bleek al dat het bouwwerk ronde torens heeft gehad.