'Het is hem niet op het lijf geschreven'

Terwijl de politieke leiders van alle partijen elke dag het land in gaan om campagne te voeren, laat premier Balkenende zich bijna alleen op televisie zien. 'Campagne voeren is hem niet op het lijf geschreven.'

Balkenende vierde carnaval in Tilburg. Naar Maastricht ging hij niet, volgens de lokale CDA-afdeling omdat hij niet gelukkig is met de ‘drugsrap’ van CDA’er Leers. Foto WFA WFA23:JAN PETER BALKENENDE VIERT CARNAVAL:TILBURG;26FEB2006- Minister president Jan Peter Balkenende tijdens zijn carnavalsbezoek gisteren aan Tilburg. Op de foto gebaard hij vanuit een treintje naar carnavalsvierders: "nu ff rustig". WFA/jvdh/str. Erald van der Aa WFA WFA

Wouter Bos, leider van de PvdA, bezoekt deze campagneperiode veertig steden. Hij deelt rozen uit, staat soms op een zeepkist, en knoopt gesprekken aan met winkelend publiek. De politiek leider van de VVD, Jozias van Aartsen, zit bijna elke avond in een politiek café van zijn partij. Lousewies van der Laan (D66) voert campagne door op zo veel mogelijk markten te staan.

En het CDA? Wie de politiek leider en premier Jan Peter Balkenende aan het werk wil zien, doet er deze weken beter aan de televisie aan te zetten. Vanmorgen zat Balkenende in Goedemorgen Nederland op Nederland 1, eergisteren bij Andries Knevel in Het Elfde Uur op hetzelfde net. Maandag treedt hij op in NOVA's Nederland Kiest!. Maar op lokale bijeenkomsten is de premier deze weken nauwelijks. Hij bezocht sinds de start van de campagne acht plaatsen, een bezoek aan het carnaval in Tilburg en Venlo van afgelopen zaterdag inbegrepen. Dit weekend bezoekt hij nog vier steden in een bus, maar in die bus zit de hele CDA-top.

Het is dinsdagmiddag, twee uur. Premier Balkenende wandelt door gerberakwekerij Bastille in het Westland. De vier broers Van Holstein leiden hem rond door de kassen. 'Kijk, meneer Balkenende', zegt een van de broers Van Holstein. 'Wij sorteren de bloemen automatisch. En een vrachtwagen brengt de bloemen naar de markt.' Balkenende mag daarna zelf proberen de gerbera's te plukken. Het bezoek van Balkenende is, tot verrassing van de CDA-afdeling Westland, op het laatste moment geregeld. Het landelijke campagneteam heeft donderdag pas besloten dat Balkenende zou komen. Lijsttrekker Adrie Blom-Lemstra is er blij mee. 'Maar we waren wel een beetje verrast. Tot het weekend hadden we niks gehoord.'

Het inderhaast geregelde bezoek aan het CDA-gezinde Westland is uniek. Dat de premier zich nauwelijks laat zien, komt volgens het landelijke CDA door de filosofie van de campagne. Nationale kopstukken van het CDA worden alleen ingezet als lokale CDA'ers dat willen. De boodschap die het CDA wil uitstralen, is dat lokale politiek niets met landelijke politiek te maken heeft. Maar, zegt woordvoerder Marcel Meijer, op uitnodigingen van lokale afdelingen reageert de partij natuurlijk zoveel mogelijk positief.

De premier zelf zegt te genieten van de campagne. In Het Elfde Uur vroeg Andries Knevel hem dinsdag: 'Vond u het carnaval in Tilburg ook zo'n ellende?' Nee, zei Balkenende. 'Ik geniet van het campagne voeren. Ik wil veel het land in om lokale kandidaten te ondersteunen. Dat is ontzettend leuk, want je praat met mensen over wat ze bezighoudt.'

Dat kan erop wijzen dat de lokale afdelingen de premier in hun campagne niet zo nodig hebben. De CDA-afdeling in Breda liet al voor de campagne begon, weten dat de premier niet welkom was. Na landelijke commotie trok voorzitter Kees Machielsen deze uitspraak later in. Maar Balkenende is niet meer gekomen. En het CDA Nijmegen probeert in de campagne zoveel mogelijk afstand te nemen van het landelijke CDA. Door slechte landelijke peilingen en onvrede onder de achterban over het kabinetsbeleid besloot het team een volledig lokale campagne te voeren. De boodschap van hun campagne is dat een stem op het lokale CDA geen stem op het kabinet-Balkenende is.

De CDA-afdeling in Maastricht stuurde de premier zes weken geleden wél een uitnodiging. De brief werd ondertekend door burgemeester Gerd Leers (ook CDA). Het was de bedoeling dat Balkenende afgelopen zaterdag bij de sleuteloverdracht zou zijn. 'De politici worden op dat moment altijd een beetje op de hak genomen', zegt lijsttrekker Gerard van Rens. Balkenende liet weten niet op de uitnodiging in te gaan. Maar hij ging wél naar Tilburg en Venlo. Van Rens: 'Wij konden de ministers Pechtold, Verdonk en Van der Hoeven regelen. Maar het is wel een beetje flauw dat de premier niet kwam.'

Volgens het landelijk bureau van het CDA gaf de premier de voorkeur aan gemeenten die makkelijker te bereiken waren vanuit de Randstad. Maar in de CDA-afdeling van Maastricht gaat een andere theorie rond. Balkenende had er geen zin in, omdat Leers in een rap met punkband de Heideroosjes onwelgevallige opmerkingen had gemaakt over het legaliseren van softdrugs.

Bovendien is volgens Van Rens duidelijk dat de premier niet geniet van campagne voeren. Vandaar dat de premier zijn bezoekjes beperkt houdt. 'Het is hem niet op het lijf geschreven. Als hij zich in een menigte bevindt, reageert hij verkrampt. Niet iedereen heeft dat theatrale in zich.'

    • Guus Valk