Grondwet moet worden aangepast

In zijn Nexus-lezing die op 1oktober in deze krant (Opinie & Debat) stond, stelde Francis Fukuyama terecht dat de liberale democratie ook culturele waarden moet durven opleggen. Zonder conservatief fundament kan onze liberale cultuur immers niet bestaan en vernietigt de vrijheid zichzelf.

Op basis van de gedachte dat het kwaad in de mens zelf schuilt, zijn opvoeding en zelfdiscipline onontbeerlijk. Opvoeding, zelfbeheersing en verantwoordelijkheid vormen immers de voorwaarden voor onze liberale samenleving oftewel onze vrijheid.

Wie meent dat vrijheid betekent dat men zijn zelfbeheersing kan verliezen, heeft het niet goed begrepen. Zonder zelfbeheersing is geen vrijheid mogelijk. Onze moderne pluralistische samenleving bestaat slechts bij de gratie van normen die voor iedereen gelden.

Door de mensen aan elkaar gelijk te maken schept de norm, paradoxaal genoeg, tevens de voorwaarde waardoor mensen zich van elkaar kunnen onderscheiden. Streven is bovendien dat zoveel mogelijk burgers verantwoordelijkheid dragen voor de grondslag van de democratische samenleving.

Een actief democratisch burgerschap vormt immers de basis van de sociale cohesie. Vandaar het belang van burgerschapsceremonies waarbij vlag en Grondwet een rol spelen. Zou het gebrek aan respect voor dergelijke ceremonies in Nederland wellicht ook iets te maken kunnen hebben met de inhoud van onze Grondwet?

Nog steeds is Nederland de enige democratie met een Grondwet die de volkssoevereiniteit niet als bron van de legitieme macht erkent. Terwijl elders ministers dienaren zijn van het volk, zijn onze ministers nog steeds dienaren van de kroon.

Verdient het geen aanbeveling dat de Grondwet wat dit betreft in democratische zin wordt aangepast?Een land dat de eerste burgerrepubliek was, verdient een Grondwet die de soevereiniteit bij de burgers legt. Laat men nieuwkomers vervolgens op een dergelijke Grondwet een eed afleggen, dan stelt men hen in staat om in feite een eed af te leggen op hun eigen soevereiniteit oftewel hun eigen verantwoordelijkheid.

www.nrc.nl/opinie:Artikel Fukuyama.

Rogier Ormeling is publicist.

    • Rogier Ormeling