Converseren op de Concertzender

De Concertzender ondergaat een drastische gedaanteverwisseling. Een werkgroep met de NPS, VPRO, KRO en NCRV ontwikkelt een muziekkanaal-nieuwe-stijl.

Gusta Korteweg, directeur van de Concertzender Foto Evelyne Jacq Europa. Nederland, Hilversum, 02-03-2006 Gusta Korteweg, directeur Concertzender. Foto: Evelyne Jacq Jacq, Evelyne

Op de Concertzender is vanaf 1 september ook gesproken woord te horen. Als gevolg van de bezuinigingen bij de publieke radio krijgt het 747-programma De Avonden een tweede leven op de nieuwe Concertzender. En de huidige avondprogrammering van Radio 4, verzorgd door de NPS, wordt naar de Concertzender overgeheveld. Beide uitzendingen zijn daardoor vanaf september niet meer te beluisteren via de ether. Gusta Korteweg, directeur van de Concertzender, beaamt de ingrijpende veranderingen: 'Het totale budget voor de nieuwe zender bedraagt 3,5 miljoen, omdat de programmering die van Radio 4 en 747AM afkomt, zijn eigen budget meeneemt. Het wordt per definitie een andere, nieuwe zender.'

De werkgroep voor de nieuwe Concertzender moet de ambities van de oude Concertzender-vrijwilligers zien te verenigen met de wensen van de gevestigde programmamakers. Dat is 'best lastig', aldus Korteweg, omdat de Concertzender in zijn bijna 25-jarig bestaan een geheel eigen formule en werkwijze heeft opgebouwd: 'Wij zijn in de eerste plaats spreekbuis van het Nederlandse muziekleven.' De Concertzender-directeur benadrukt het verschil met Radio 4, die per 1 september uitsluitend klassieke muziek ten gehore zal brengen. De elementen jazz, wereldmuziek en hedendaagse muziek verhuizen naar de Concertzender, waar toch al een mix van uiteenlopende muziekstromingen te horen was.

De Concertzender is in 1982 opgericht door Jan Wolff, destijds directeur van Muziekcentrum de IJsbreker in Amsterdam en later initiator van het Muziekgebouw aan 't IJ. De zender fungeerde van meet af aan als verspreider van de muziek die op de kleinere Nederlandse podia te horen was. In tien jaar bereikte de zender een landelijke dekking. Na een kort commercieel avontuur bij Veronica werd het hoofdzakelijk door vrijwilligers bestierde station in 1998 door de toenmalige staatssecretaris van Cultuur Aad Nuis ingelijfd bij de publieke omroep.

Korteweg benadrukt dat 'het absoluut niet de bedoeling is' dat de Concertzender straks een gesproken-woord-zender wordt: 'We hebben het over een muziekzender met ruimte voor cultureel-informatieve programma's. Ons huidige credo is: de muziek staat centraal. Wie meer wil weten over de uitgezonden muziekstukken, kan terecht op onze website.'

Maar tegelijk erkent zij dat door de raad van bestuur is besloten dat er in de avonduren een cultureel-informatief programma komt: 'Op een logische en mooie manier ingebed in de muziek.'

Gegevens over de huidige luisterdichtheid van de Concertzender zijn er niet. Korteweg: 'Ons huidige budget, vijf ton, voorziet niet in de kosten van zo'n onderzoek. Maar uit reacties blijkt dat we over het hele land een trouwe aanhang hebben. Zodra we een technische storing hebben, staat de telefoon roodgloeiend. En mensen bellen met tips, suggesties en aanvullingen.' Volgens Korteweg bestaan goede contacten met de kleine muziekpodia. 'Waar Radio 4 verslag doet van de grote podia en Europese initiatieven, maken wij per jaar 150 à 250 opnamen van kleinere concerten. Daarnaast zenden wij veel interessante concerten uit het omroeparchief uit.'

Volgens Wim Brands, eindredacteur van De Avonden, blijft de schade voor het VPRO-programma beperkt. Hij wil, ondanks het beperkte budget, de geest van het culturele magazine op de Concertzender 'op inventieve wijze' laten waaien. Hij denkt aan samenwerking met uitgeverijen en de inzet van studenten journalistiek. Tegenover het verlies van de etherfrequentie stelt hij de mogelijkheden van internet en pod-cast: 'We moeten hoe dan ook bij ons publiek blijven. Een instituut als De Avonden moet blijven bestaan, bij voorkeur twee uur per dag.'

'De Concertzender blijft in grote lijnen een muziekzender', stelt Jan Westerhof, zendercoördinator van Radio 1 en 747 en voorzitter van de werkgroep.

Maar hij erkent dat de zender volledig op de schop gaat: 'Voor een deel wordt de Concertzender een productiehuis voor andere programmering.' Over de nieuwe programmering: 'Die moet beter worden aangepast aan het profiel van de luisteraars, ofwel: wat die graag willen horen.' Maar over De Avonden zegt hij: ''s Avonds is er wel degelijk ruimte voor gesproken woord.'

Voorts vindt Westerhof dat er een duidelijker onderscheid moet komen met de programmering van Radio 4: 'Een luisteraar van de klassieke zender is een bezoeker van het Concertgebouworkest, terwijl die van de Concertzender het North Sea Jazz Festival bezoekt. Er moet op de beide zenders geen overlapping zijn tussen de verschillende genres.'

Dat ondertussen van een devaluatie van het begrip 'concertzender' sprake is, onderschrijft Westerhof: 'Ik sluit niet uit dat we per 1 september ook die naam veranderen.'