Bij Grosse is kijken een avontuur

Sprankelend dynamisch bewerkte Katharina Grosse (Freiburg, 1961) met haar spuitbusverf de zalen van De Appel. In harde, schreeuwerige tinten kolkt de verf door de ruimte, transparant of druipend, over en door elkaar. Een dikke laag vastgestampte klei bedekt de vloer van een paar zalen. En ook hierop heeft Grosse verf aangebracht. Een andere zaal bestaat uit een vloer vol kleur. Geel stijgt omhoog, de muur op, en overweldigt een blauwe waas. Zeven grote cirkels zijn uitgespaard. Het lijken wel omgekeerde koepels in een zee van kleuren. Die cirkels hangen in de vorm van ronde doeken elders aan de muur, bijna weer als gewone schilderijen.

Katharina Grosse, Holey Residue, 2006 Foto Johannes Schwartz Schwartz, Johannes

In haar werk zie je modernistische stromingen uit de jaren vijftig en zestig zoals colourfieldpainting en actionpainting terug. Maar Grosse heeft een geheel eigen zeggingskracht. Ze vertaalt het modernisme naar een dynamisch geheel, vrijer dan de blokkendozen van bijvoorbeeld de Amerikaanse minimalist Donald Judd. Grosse stapelt ook blokken, maar organisch en rommelig. Het zouden de Brilloboxen van Warhol kunnen zijn, maar dan in minimalistisch wit. Van alle kanten gaat ze ze te lijf met verf.

Grosse spuit met spuitbussen en spuitpistolen de tentoonstellingszalen onder, maar laat daarbij ook gaten vallen. Die ontstaan doordat ze doeken tegen een muur zet, die mee worden geverfd met de rest van de ruimte. Een uitsparing in de verf duidt op de aanwezigheid van zo'n blok, een gefixeerde, kleurloze schaduw temidden van de kleurexplosies. In Grosses zaalvullende installaties is de afwezigheid van vormen net zo belangrijk als hun aanwezigheid.

Haar tentoonstelling in De Appel heet Holey Residue. Grosse ziet haar werkwijze als het overblijfsel van een actie, een gebaar, maar ook de neerslag van de verf die ze gebruikt. Toch is ze geen action painter, omdat het er niet om gaat haar in actie te zien. Wel zijn haar verrichtingen nauwkeurig te volgen aan de hand van verfsporen. Blauwe lijnen verbinden twee doeken met elkaar, ze lopen van het ene doek naar het andere, zo over de grond. Het is onconventioneel en energiek tegelijk. Er zit ook een soort lijn in de zalen die elkaar opvolgen als hoofdstukken van een verhaal. De tentoonstelling begint met een zaal vol licht: bouwlampen staan op de ramen gericht die ondoorzichtig zijn gemaakt. Een enorme warmte straalt uit het zaaltje. Het lijkt een openingsstatement, alsof Grosse wil zeggen dat kleur vooral licht is.

De presentatie in de Appel is een vervolg op eerdere projecten in onder andere Los Angeles en Parijs. Daar nam ze publieke gebouwen en kunstruimtes onderhanden op dezelfde manier als in Amsterdam. Net als jeugdige graffiti-spuiters die zich de straat toe-eigenen met hun pieces en tags - kleine handtekeningen die ze als geurvlaggen door de stad afgeven - neemt de Duitse kunstenaar muuroppervlakten en vloeren in. Maar Grosse overdondert op een meer afgewogen en bedachtzame manier. Wel gebruikt ze hetzelfde medium als graffitikunstenaars: de spuitbus. Hiermee kun je zonder onderbreking een lijn neerzetten. Je kunt zien waar de lijn begonnen is en waar hij eindigt. Het gebaar waarmee de verf is aangebracht blijft zichtbaar, vertelde Katharina Grosse tijdens een gesprek op de opening van haar expositie. En dat is voor de beleving van haar werk belangrijk, vindt ze.

Grosse heeft De Appel veranderd in een totaalkunstwerk, op een adembenemende manier. Ze zet de ruimte moeiteloos naar haar hand, en balanceert tussen schilderkunst, installatiekunst en performance. Haar werk is formeel en gaat over kunstgeschiedenis, kleur, en vorm.

Maar je ziet het zelden levendiger en allesomvattender dan bij Grosse. Ze trekt je letterlijk het schilderij in en maakt van het kijken een avontuurlijke daad. Als een Alice in Wonderland stap je door haar landschap.

Tentoonstelling: Katharina Grosse, Holey Residue, t/m 26 mrt in De Appel, Nieuwe Spiegelstraat 10, Amsterdam. Di t/m zo 11-18u. Inl: 020-6255651, www.deappel.nl