Bellen in de lucht voor 2,50 per minuut

Mobiel bellen in een vliegtuig is technisch mogelijk, maar wettelijk nog nergens toegestaan. Dat lijkt binnenkort te gaan veranderen.

Sommige passagiers zullen het een welkome uitbreiding vinden, anderen gruwen alleen al bij het idee: het gebruik van mobieltjes aan boord van vliegtuigen. Maar de komst van mobiele telefonie in de lucht lijkt onafwendbaar.

Het bedrijf OnAir zegt over de apparatuur te beschikken die het passagiers mogelijk maakt met hun eigen gsm 'naar beneden' te bellen. Problemen op het gebied van privacy en veiligheid zijn 'oplosbaar'. OnAir en andere aanbieders zijn in afwachting van goedkeuring door de Europese autoriteiten. Het systeem kan daarna in de tweede helft van dit jaar operationeel worden.

OnAir - een gezamenlijke onderneming van vliegtuigfabrikant Airbus en automatiseerder Sita - is een Nederlandse NV, statutair gevestigd in Amsterdam. 'Wij creëren een nieuw land in de lucht', zegt George Cooper, de bestuursvoorzitter van OnAir in een telefonische reactie vanuit het operationele hoofdkwartier in Genève. Wie in de toekomst aan boord stapt van een vliegtuig met faciliteiten voor mobiele telefonie krijgt te maken met OnAir. De maatschappij legt de verbinding tussen de bellers in de lucht en op de grond en strijkt hiervoor de inkomsten op.

Cooper schat het tarief in eerste instantie rond de 2,50 euro per minuut. 'We verwachten daarna te kunnen dalen tot ongeveer 1,50 per minuut.' OnAir, dat voorlopig de enige aanbieder is, heeft contracten met het Britse BMI en het Portugese TAP. Een groot aantal andere bedrijven, waaronder KLM, overwegen het systeem ook te introduceren.

Zo ver is het nog niet: de overkoepelende CEPT (de Europese Conferentie voor Post en Telecommunicatie), waarbij de meeste Europese landen zijn aangesloten, buigt zich eind deze maand over de vraag of mobiele telefonie in de lucht inderdaad zal worden toegestaan. Cooper is optimistisch over de uitkomst: 'Technisch gezien is er geen enkel probleem meer.' Bovendien lopen de maatschappijen geen commercieel risico.

Passagiers mogen tot op heden nergens ter wereld hun mobieltje gebruiken zolang hun vliegtuig in de lucht is. Dit verbod is overal wettelijk vastgelegd, omdat lange tijd het risico bestond dat signalen van mobiele telefoons de communicatie vanuit de cockpit met de verkeersleiding en het besturingssysteem konden verstoren. Inmiddels is dit achterhaald: de techniek maakt het mogelijk systemen te installeren die geen invloed hebben op het toestel zelf. Alleen de regelgeving is nog niet aangepast.

Communicatie vanuit vliegtuigen via internet bestaat al en is een groot succes gebleken. In mei 2004 introduceerde Lufthansa als eerste maatschappij het gebruik van breedbandinternet aan boord. De producent van dit systeem heet Connexion by Boeing, een divisie van de Amerikaanse vliegtuigbouwer. Sindsdien volgden tien andere luchtvaartmaatschappijen, waaronder Singapore Airlines, Korean Air en het Scandinavische SAS het Duitse voorbeeld.

Passagiers kunnen op veel vluchten internetten en gebruikmaken van alle internetfuncties die ze aan de grond ook hebben. Dat kost gebruikers rond de 25 euro per vlucht. Chris Petersen van Connexion benadrukt telefonisch vanuit Seattle dat het Boeing-systeem alleen op toestellen voor de lange afstand is geïnstalleerd. 'Op korte vluchten heeft inloggen gezien de geringe tijd bijna geen zin.' Maar de techniek die Boeing gebruikt voor internet maakt ook mobiele telefonie mogelijk. Eind vorig jaar testte Boeing met een eigen vliegtuig boven Europa de gsm-techniek.

Boeing richt zich net als OnAir volledig op Europa. 'De Verenigde Staten liggen op technisch gebied ver achter', erkent Petersen. OnAir verwacht dat na het uitrollen van de dienst in Europa het Midden-Oosten en Azië snel zullen volgen.

Over de privacy van passagiers maken de producenten zich geen zorgen. 'We kunnen het systeem aanpassen aan de wensen van de gebruikers. Zo kun je op bepaalde tijden, zoals 's nachts, alles uit zetten. Alleen de sms-functie aan laten kan ook', zegt George Cooper.