Column

Kom binnen, waarde oplichter. Kom binnen

Ik zal wel de enige zijn – maar ik ben onderhand klaar met alle aandacht voor de elite dan wel de boze burger dan wel de gewone Nederlander. Ik begrijp de bedoeling wel. Maar anderen stereotyperen is een oud verlangen. Ooit had je de bobo’s, de meerjarige echte minima (MEM, in Haags jargon) en Jan Modaal. Zelf zou ik het nuttig vinden als we voor de verandering een tijdje alleen onszelf typeerden, met positieve én negatieve eigenschappen. Misschien relativeert dat wat.

Dat zou ook helpen bij de agendering van echte problemen, onheilspellende problemen, die weinig aandacht krijgen maar iedereen bedreigen – elite, boze burger én gewone Nederlander.

Eind vorige week schreven Bram Endedijk en Titia Ketelaar in NRC dat partijen grote moeite hebben nog kandidaten voor gemeenteraden te vinden. De verkiezingen zijn over drie maanden. Zo’n beetje iedereen die zich met een mooi verhaaltje aanmeldt maakt kans: voor screening is amper gelegenheid.

„Googelen blijkt de favoriete screeningsmethode”, schreven ze na een rondgang langs 75 partijen in 35 steden.

Hoe nijpend de situatie is: de VVD is al sinds 2010 bij bijna alle verkiezingen de grootste partij, maar heeft volgens het laatste jaaroverzicht nog maar 26.500 leden. Uitgaande van vierhonderd gemeenten en twintig kandidaten per gemeente, staat één op de drie VVD-leden volgend jaar kandidaat. Ofwel: een tijdje contributie betalen en je bent al zo’n beetje raadslid voor de invloedrijkste partij van het land.

De deur voor (financieel) belanghebbenden en andere kwaadwillenden staat wagenwijd open.

Dus wij kunnen eindeloos mieren over hoe wij ons tot elkaar verhouden. Maar onderwijl leven we in een democratie waarvan de lokale infrastructuur aan het instorten is.

En we behandelen dit alsof de kroketten in de bedrijfskantine een dubbeltje duurder zijn geworden. „Nou, Jansen, dat tikt aan.”

Er zullen oorzaken zijn voor de afnemende belangstelling. Het kost veel tijd. Het betaalt amper. De mierenneukerij. De digitale schandpaal die klaarstaat voor iedereen die het waagt beslissingen te nemen.

Je snapt het allemaal. Maar horen wij ook niet een beetje burgerzin op te brengen? Zeggen: die democratie is van ons, we zeuren even niet meer over elite en boze burgers en gewone Nederlanders – we zorgen dat we er allemaal aan bijdragen?

Tenzij we willen dat historici de volgende eeuw op 2017 terugkijken en constateren: ze waren zozeer met elkaar bezig – ze hadden niet eens in de gaten dat ze de lokale democratie aan het weggeven waren.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.