Scrollend en klikkend naar een baan

Iedereen solliciteert via internet. Maar de regels op het web voor het solliciteren zijn niet altijd duidelijk. Hoe voorkom je dat je carrière in de kiem wordt gesmoord?

Binnen twee maanden vond juriste Caroline Temminck (26) haar ideale baan als artsbezoeker voor de Zweedse pillenfabrikant Astrazeneca. Hoe ze daaraan kwam? 'Ik raakte geïnteresseerd door een film over het werk bij Astrazeneca die ik zag via www.yourfuture.tv, een website voor starters die een baan zoeken.' Daarop staan tientallen digitale presentaties van werkgevers, van ABN Amro en Nauta Dutilh tot waterschappen en ministeries. In tien minuten vertellen directeuren en werknemers daarin over hun baan.

Zo weten sollicitanten nog voor ze er gaan praten welke kennis en vaardigheden het bedrijf vraagt en hoe de potentiële collega's eruitzien. Dat wist ook Temminck die tijdens een carrièrebeurs in Utrecht afstapte op 'recruiter' Ilse de Heer die haar na een kort gesprekje uitnodigde om te solliciteren.

Adverteren in kranten en op grote vacaturebanken zoals Monsterboard doet De Heer nog zelden. 'Liever gebruiken we de eigen website. Dan krijg je gerichte reacties van mensen die weten wat voor een bedrijf Astrazeneca is. Dat vinden we efficiënter.'

'Iedereen zoekt tegenwoordig naar vacatures via internet', zegt Geert-Jan Waasdorp, directeur van de Intelligence Group, een marktonderzoeksbureau in Rotterdam. 'De gedrukte media zijn definief ingehaald.' Blijkt uit onderzoek van de Intelligence Group onder 13.789 afgestudeerden aan universiteit of hogeschool. Weliswaar zoekt 59 procent ook via de krant. De regionale dagbladen blijken daarvoor het populairst, gevolgd door de Volkskrant, De Telegraaf, NRC Handelsblad en Algemeen Dagblad. Zo'n 56 procent zoekt via het eigen netwerk en 45 procent bladert vakbladen door. Maar solliciteren via internet is booming. Zo'n 42 procent van de hoogopgeleiden zoekt naar werk op de website van de werkgever. En de online banenbanken zijn favoriet: zo'n 68 procent scant ze.

Monsterboard.nl (circa 32.000 online advertenties) wordt het meest geraadpleegd, gevolgd door Werk.nl, Nationalevacaturebank.nl (44.000) en Jobtrack.nl (5000). Waasdorp: 'Deze sites richten zich net als kranten en carrièrebladen op verschilllende doelgroepen.' Monsterboard is er voor beroepen van bouwvakker tot directeur. Jobtrack is gericht op de regionale arbeidsmarkt. Werk.nl trekt personeel met een middelbare opleiding. Intermediair.nl is voor academici.

Gespecialiseerde vacaturesites zoomen in op bepaalde banen. Zo is www.jbb.nl er voor juristen met advertenties voor werk in de advocatuur, het notariaat, de rechterlijke macht, de overheid en het bedrijfsleven. Www.villamedia.nl is er voor journalisten met banen bij de televisie en kranten en links naar bemiddelaars voor personeel in de communicatiebranche. Sites zijn er verder voor specialisten in kunst, cultuur, industrie, sport, techniek, management, de zorg, de landbouw, chemie en voor senioren. Een overzicht biedt www.allevacaturesites.nl.

Een verfijnder instrument om je een weg te banen door de online banenjungle biedt de Kansverkenner op de website van het Centrum voor Werk en Inkomen, www.werk.nl. Vanaf de homepage klik je op 'Werk Zoeken' in de bovenste balk op het beeldscherm. Daarna klik je onderaan op de pagina op 'Kansverkenner Werk'. Na het intikken van het gewenste beroep, de postcode en maximale reisafstand plopt een selectie van de beschikbare banen op. Via het tabblad 'zoekkanalen' kun je zien in welke media en op welke vacaturesites daarvoor wordt geadverteerd.

Reageren op een online vacature doe je anders dan op eentje in de krant. 'Je moet vooraf altijd bellen met de contactpersoon die in de advertentie staat en vragen of de baan nog wel beschikbaar is', zegt Waasdorp van Intelligence Group. 'Het állergrootste risico van online advertenties is op dit moment dat ze niet actueel zijn.' Zo schrijven werkgevers die adverteren op hun eigen website vaak niet wanneer de reactietermijn sluit. Waasdorp snapt niet waarom ze dat nalaten. 'Zulke organisaties zijn onbekwaam. Ze hebben niets aan reacties op banen die al ingevuld zijn, en voor sollicitanten is niet duidelijk wanneer ze moeten reageren.' Een slechte site is bijvoorbeeld die van de gemeente Utrecht, zegt Waasdorp. Inderdaad vermelden de advertenties geen sluitingsdatum. Een directe link vanaf de homepage naar de vacatures ontbreekt. Pas na goed zoeken en vier keer doorklikken komen ze in beeld. Wel goed online werft levensmiddelenfabrikant Sara Lee in Utrecht, vindt Waasdorp. De link naar vacatures staat rechtsboven op de homepage. De banen zijn precies omschreven. Via directe links presenteren zich toekomstige collega's die de sfeer van het bedrijf schetsen. Zulke informatie is relevant voor sollicitanten, blijkt uit een ander onderzoek van de Intelligence Group. Zo'n 59 procent van hen vindt de werksfeer de belangrijkste reden om te kiezen voor juist die ene baan. De inhoud van het werk en een hoger salaris scoren een tweede en derde plaats.

Grote banenbanken zoals Monsterboard vermelden noch een plaatsingsdatum, noch een sluitingsdatum. 'Dat weigeren ze', zegt Waasdorp. 'Ze willen dat de advertentie 4 tot 6 weken actueel lijkt. Zo lijkt hun aanbod groter.' Wie op zulke sites zoekt, moet dus dagelijks bijhouden welke nieuwe banen er zijn.

Veel professionele wervingsbureaus zoals YER vermelden alleen de plaatsingsdatum. 'De mooie functies laten ze lang staan. Die fungeren als uithangbord om sollicitanten te lokken', zegt Waasdorp. 'Zo krijgen ze nieuwe cv's binnen. Vaak hebben dat soort bureaus wel weer een andere vacature die ook leuk is. Dan levert je sollicitatie toch nog een baan op en is deze dus geen verloren tijd.'

Snel reageren op nieuwe advertenties is belangrijk bij wervingsbureaus. Zeker de tijdelijke banen, zoals in de zorg, zakelijke diensten en flexibele banen (zie 'Waar zijn de vacatures?') worden supersnel weggekaapt. 'Werkgevers huren ons in omdat ze direct een paar extra handen nodig hebben', zegt Inge Hardus van Redactie & Co, een bureau dat bemiddelt in personeel voor de communicatiebranche. 'En in deze arbeidsmarkt is het aanbod van sollicitanten nog altijd groter dan de vraag. Vaak reageren binnen een dag al tien gekwalificeerde kandidaten. Daarvan gaan er binnen een paar dagen al twee of drie op gesprek. Een deal is dan zo gesloten.'

'Solliciteren via internet gaat sowieso sneller door het gebruik van e-mail', zegt Waasdorp. 'Vroeger zat je drie uur op een brief te broeden. Tegenwoordig zijn sollicitanten in drie minuten klaar. Ze zien een advertentie, mailen onmiddellijk hun cv en schrijven vaak alleen maar dat ze interesse hebben. Hun motivatie laten ze gewoon achterwege.' Al dat vlugge gemail heeft nadelen. 'Veel mails staan stampvol tikfouten', zegt Jack van Minden, directeur bij loopbaanadviesbureau Psycom in Amstelveen. 'Je ziet ze niet goed op het computerscherm.' Ook Ilse de Heer van Astrazeneca zegt dat ze vaak e-mails met fouten krijgt. 'Vroeger gooide ik zulke sollicitaties meteen in de prullenbak. Maar daar kan ik tegenwoordig niet aan beginnen. Dan houd ik niemand over.' Tip van Van Minden: print de tekst eerst uit en controleer de spelling grondig. Klik pas op 'verzend' als deze correct is.

Werkgevers gaan net zo goed slordig om met e-mail, zegt Van Minden. 'Ik hoor van de sollicitanten die ik train vaak dat ze geen antwoord krijgen. Soms krijgen ze zelfs niet eens een ontvangstbevestiging.' Volgens Waasdorp hebben zwijgende werkgevers hun personeelsafdeling niet op orde. 'In het postzakkentijdperk opende de secretaresse alle brieven. Zij zorgde ervoor dat iemand deze binnen vijf werkdagen beantwoordde. E-mails belanden direct in de inbox van managers of recruiters. Als zij ze niet meteen beantwoorden, worden ze gewoon vergeten. Als ze wel terugmailen, doen ze dat meestal binnen 48 uur.' Van Minden adviseert om - bij twijfel - brief en cv na te sturen via de post. 'Dan weet je zeker dat ze aankomen.'