Op de wachtlijst voor het college

De PvdA in Amsterdam zit in een comfortabele positie. Het is bijna zeker dat ze er de grootste worden. De andere partijen proberen bij de sociaal-democraten in de smaak te vallen. De VVD heeft er zelfs haar programma voor aangepast.

Amsterdam, 1 maart. - Wie doet na de verkiezingen mee met de PvdA in het stadsbestuur van Amsterdam? GroenLinks, dat sociale huurwoningen wil bouwen en tegen liberalisering van de sociale huurmarkt is? Of de VVD, die de liberalisering toejuicht en bovendien naar Rotterdams voorbeeld een inkomenseis wil instellen voor wijken met veel kansarmen?

De PvdA in Amsterdam weegt en wikt, en beschikt. De partij is al tientallen jaren de grootste in de hoofdstad en decennialang aan de macht en staat ook nu in de peilingen weer op eenzame hoogte. En dus poetsen coalitiekandidaten GroenLinks en VVD zich op voor de sociaal-democraten en fluisteren ze lieve woordjes tegen PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher.

'Waarom proberen we het niet eens met een linkse coalitie? Dan kunnen we echt sociaal woningbeleid voeren', zegt GroenLinks. De VVD zegt: 'Je kan de stad toch niet aan de linkse partijen overlaten? Dan zet je de klok tien jaar terug.'

Wonen, daar gaan de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam dit jaar over. Want de woningmarkt in Amsterdam zit muurvast. Al jaren. Er zijn te weinig koopwoningen, slechts 22 procent van de ruim 375.000. Nieuwe woningen worden wel gebouwd, maar dat gaat niet snel genoeg. Er zijn te veel sociale huurwoningen, die bovendien voor een groot deel bezet worden door mensen voor wie deze woningen niet bedoeld zijn, omdat ze te veel verdienen. Maar deze groep verhuist niet. Er zijn nauwelijks betaalbare koopwoningen. En velen zijn tevreden met hun goedkope woning. En zo zijn er toch weer te weinig sociale huurwoningen, voor de mensen voor wie ze wel bedoeld zijn. Wachtlijsten van jaren zijn geen uitzondering.

Dat zijn de lokale woonproblemen. Het andere probleem waardoor wonen het verkiezingsthema in Amsterdam is, komt uit Den Haag. Om de woningmarkt te saneren, wil minister Dekker (VROM, VVD) stapsgewijs een deel van de huurmarkt vrijgeven. Dat betekent dat in 2010 de huren van een kwart van de drie miljoen Nederlandse huurwoningen moeten zijn vrijgegeven. Van de woningen die de komende vier jaar de vrije markt op moeten, kunnen de huren opgetrokken worden naar marktprijzen. Volgens de tegenstanders van die plannen komen duizenden huurders dan in de problemen. Zij kunnen hun huurhuis straks niet meer betalen. En uitwijken naar een andere woning is ook niet mogelijk. Want die zijn er niet. Bovendien, zo zegt bijvoorbeeld de PvdA, worden populaire wijken onbereikbaar voor mensen zonder veel geld. Terwijl ze in de hoofdstad zo graag gemengde wijken willen.

Dat de woningmarkt in Amsterdam niet optimaal functioneert, daarover is iedereen het eens. Wat wil nu de PvdA in de hoofdstad? Bijbouwen, daar komt het op neer. Betaalbare koopwoningen voor middeninkomens, dure huur- en koopwoningen voor hogere inkomens en extra sociale huurwoningen. Kortom, voor iedereen. Om gemengde wijken te bevorderen moet in nieuwbouwwijken 30 procent sociale woningbouw zijn, als het aan de PvdA ligt.

GroenLinks komt met zijn standpunten op woongebied dicht in de buurt van de PvdA. De partij wil ook bijbouwen, met name sociale huurwoningen. De partij is ook tegen de plannen van Dekker. Maar GroenLinks vindt dat bij nieuwbouwprojecten 40 procent uit sociale huurwoningen moet bestaan. Een inkomenseis voor bepaalde wijken vindt GroenLinks ook onzin.

De VVD wil iets heel anders. Die partij steunt partijgenoot Dekker. Want door het optrekken van de huurprijzen naar marktconforme prijzen pak je het overschot aan sociale huurwoningen aan en bevorder je doorstroming. En huurders hoeven van de VVD hun huizen echt niet te verlaten. Ze mogen het kopen. Geen nieuwe sociale huurwoningen als het aan de VVD ligt, alleen voor studenten, mindervaliden en ouderen. En voor bepaalde wijken met veel kansarmen willen de liberalen een inkomenseis. Maar de ultieme maatregel van de VVD: wie 130 procent of meer van het minimumloon verdient, moet zijn sociale huurwoning na 2007 verlaten.

Maar dat punt trok VVD-lijsttrekker Laetitia Griffith afgelopen weekend in. Het bleek bij nader inzien toch een beetje kort door de bocht. Dat inzicht kwam stap voor stap. Afgelopen donderdag rekenden Asscher en Maarten van Poelgeest (GroenLinks) Griffith voor dat hierdoor duizenden Amsterdammers gedwongen zouden moeten verhuizen. Waarop Griffith zei dat het plan 'nog maar eens bekeken moest worden'. Een dag later zei de PvdA dat een nieuwe coalitie met de VVD er met deze plannen niet inzit. Zaterdag liet Griffith weten dat het plan van de baan was.

Overigens had dat volgens Griffith niets met de kritiek te maken. Nee, ze hadden gewoon niet goed over de gevolgen nagedacht. Dat vond ook de voorzitter van de Tweede-Kamerfractie, Jozias van Aartsen. Die belde om te zeggen dat die passage niet zo geslaagd was.

De PvdA heeft intussen nog geen keus gemaakt. Krijgt Amsterdam een links bestuur, of gaat de PvdA toch door met de VVD? Lodewijk Asscher neemt de aanzoeken van beide zijden bij elk debat met een glimlach in ontvangst. Knikt vriendelijk naar links, maar wijst rechts nog niet de deur. Pas na de verkiezingen wil hij kiezen.