In Duitsland heerst een Merkel-manie

De 100 dagen oude Duitse regering van aartsvijanden CDU en SPD heeft in het land voor nieuw optimisme gezorgd, hoewel het regeringsbeleid nog niet voor verrassingen zorgt.

Duitsland staat voor een raadsel. De stemming in het land is goed. Bijzonder goed. Het defaitisme, dat de afgelopen jaren als een mistbank over het land hing, is weg. Opgelost. In honderd dagen.

'We hebben een opvallende wisseling van klimaat gezien', constateert Matthias Platzeck, voorzitter van de sociaal-democratische SPD. 'De stemming in het land is nu beter dan de daadwerkelijke situatie. Dat hebben we sinds 1949 niet meer meegemaakt. Het is volstrekt on-Duits.'

Duitsland staat niet bekend als het lachebekje van Europa. 'Pessimisme zit in onze genen', grapte Platzeck gisteravond tijdens een bijeenkomst met buitenlandse journalisten. Hoe dat komt weet hij niet. Te weinig zonlicht? Te veel donker bos? Te koud? Hoe dan ook, op dit moment mopperen Duitsers niet. 'En dat na een strenge winter.'

Duitse managers zien de toekomst met vertrouwen tegemoet. Economen voorspellen groei. De Duitse kiezer heeft vertrouwen in de regeringscoalitie waarin de SPD samenwerkt met de christen-democratische CDU. De verbintenis tussen de aartsvijanden werd in het najaar nog gezien als een verstandshuwelijk. Nu ziet de kiezer het verbond, aldus de conservatieve Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), als een 'Koalition der Herzen'.

SPD-voorzitter Platzeck, zelf een opgewekt type, heeft ook geconstateerd dat de goede sfeer niet op zijn partij af straalt. In peilingen doet de SPD het slecht. De sociaal-democraten hebben genoeg reden om regionale verkiezingen, eind deze maand, met enige zorg tegemoet te zien.

Het is kanselier Angela Merkel (CDU), vandaag honderd dagen in functie, die garen spint bij het nieuwe optimisme. Merkel is een fenomeen. Lang in brede kring onbemind, werd ze in honderd dagen ongekend populair. In de verkiezingsrace vorig jaar was ze nog een handicap voor haar partij, constateerde de politicoloog en voormalige afgevaardigde van de Groenen Hubert Klein. Veel mensen dachten dat ze het niet in zich had. Nu hebben de Duitsers haar in hun hart gesloten. Een record, constateerde Klein. Volgens de linkse krant taz is zelfs sprake van een 'Merkel-manie'.

Terwijl de SPD in de machinekamer zwoegt, zit Merkel op het dek in het zonnetje, aldus een nieuwe zegswijze in politiek Berlijn. Platzeck bestrijdt die lezing niet. 'Ik zou ook wel op het dek willen zitten, maar dat is nu niet het geval.'

Honderd dagen zijn kort. Veel heeft de nieuwe regering nog niet laten zien. Belangrijke dossiers - gezondheidszorg, arbeidsmarkt, belastingen - zijn op de lange baan geschoven. De begroting zal ook volgend jaar niet voldoen aan de criteria van het Europese Stabiliteitspact. Het échte werk, kortom, moet nog komen. Wel werd de pensioengerechtigde leeftijd verhoogd naar 67 jaar. Merkel heeft haar populariteit mede te danken aan het feit dat ze nog geen slecht nieuws moest verkopen.

Duitsland heeft, het verbaast niet, ook nog steeds dezelfde problemen als honderd dagen geleden. De economische prognoses zijn optimistisch, maar de economische groei is nog fragiel. In februari lag de werkloosheid weer boven de magische grens van vijf miljoen werkzoekenden (12,2 procent). De eerste keer dat het werkloosheidscijfer door de psychologisch belangrijke barrière van 5 miljoen brak, werd de SPD van toenmalig kanselier Gerhard Schröder genadeloos afgestraft. De CDU van Angela Merkel doet het (nog) niets.

Bij gebrek aan harde feiten moet de verklaring voor optimisme en Merkel-manie gezocht worden in zachte, psychologische factoren. Duitsers waren de pittige discussies en doemscenario's over vergrijzing en werkloosheid zat en smachtten naar lichtvoetigheid, aldus één theorie. De Duitsers, aldus een woordvoerder van de regering, waren 'gefrustreerd door hun frustraties.'

De Duitse kiezer, zegt Platzeck, heeft er een hekel aan als politici voortdurend met elkaar twisten en daardoor de indruk wekken niet voortvarend te werk te gaan. De uitzonderlijke coalitie van de twee grote partijen wekt daarom al bij voorbaat vertrouwen.

Er wordt in Berlijn inderdaad minder gekissebist. Oppositie is slechts weggelegd voor drie kleine partijen die zelden samen door één deur kunnen. De nieuwe Linkspartei is bovendien permanent met zichzelf bezig. De coalitiegenoten zijn er tot nu toe in geslaagd harmonieus samen te werken. Angela Merkel en vice-kanselier Franz Müntefering (SPD) gaan inmiddels als 'M&M' door het leven. Vooralsnog hebben SPD en CDU er geen baat bij om de lieve vrede op het spel te zetten, maar iedereen weet dat vroeg of laat de vlam in de pan zal slaan.

De Merkel-manie is ook te danken aan Merkel zelf. Ze treedt professioneel en zelfverzekerd op. Haar nuchtere en sobere stijl valt goed. Aan Merkel kleven geen schandalen of schandaaltjes. Op kennismakingsbezoek in Washington en Moskou bleek ook dat ze oog in oog met Poetin en Bush heikele thema's (mensenrechten) aan kan snijden.

Maar, zegt Platzeck, vroeg of laat worden de rode lopers opgerold en moet ook de kanselier haar handen vuil maken. Platzeck, afgelopen weekeinde: 'We hebben honderd dagen gehad, maar er moeten er nog duizend komen.'