Huisarts mag zich niet gaan verkopen

Sommige zorgverzekeraars maken financiële afspraken met huisartsen over hun voorschrijfbeleid. Dat is onaanvaardbaar, meent Dirk Boselie.

Stel, u wordt op straat aangereden. Niets ernstigs, hoor. Het blijkt de voorzitter van de raad van bestuur van Menzis te zijn.

De beste man stapt verschrikt uit, informeert bezorgd hoe het met u gaat en verzekert u dat uw schade uiteraard volledig vergoed zal worden. U hoeft zich geen zorgen te maken. U kent Menzis toch wel? Juist ja, Menzis is de zorgverzekeraar die u altijd geeft waar u recht op hebt: goedkoop als het kan, duur als het moet.

U bent er een beetje beduusd van. Kan ik deze man wel vertrouwen? De voorzitter ziet uw aarzeling en toont daar alle begrip voor. Hij drukt u op het hart een advocaat in te schakelen, zodat u zeker weet dat uw belangen goed behartigd worden. Sterker, hij is zelfs bereid om de rekening van die advocaat voor u te betalen.

Toevallig is er een advocatenkantoor bij u in de buurt. U stapt naar binnen en legt de zaak voor. Uw advocaat adviseert u om een schadeclaim van 1.000 euro in te dienen. Deze claim en de door u ingediende rekening van de advocaat worden prompt door Menzis betaald.

Keurig geregeld, denkt u. Maar een tijdje later komt u er achter dat uw advocaat niet alleen aan u een rekening heeft gestuurd, maar daarnaast ook nog eens door Menzis is beloond voor zijn 'doelmatige' claimgedrag. U schrikt en u vraagt zich iets af. Als Menzis uw advocaat beloont voor zijn doelmatige claimgedrag, is de claim - uw claim - dan wel hoog genoeg geweest? En, was er geen sprake van een tegenstrijdig belang bij uw advocaat?

U vraagt het aan Menzis en ontvangt een allerhartelijkste brief met de volgende strekking. Anders dan u mogelijk vreesde, bestaat er geen tegenstrijdig belang bij uw advocaat. Menzis beloont uw advocaat namelijk uitsluitend om voor u bij Menzis te claimen waar u recht op hebt, niet meer maar ook niet minder. Menzis doet dit, omdat gebleken is dat advocaten vaak veel te hoge claims indienen. Dat vindt Menzis niet doelmatig.

U dacht wellicht even dat Menzis er belang bij heeft dat uw advocaat een te lage claim indient?

Heel begrijpelijk dat zoiets u door het hoofd schiet. Maar het is niet zo. Menzis is wettelijk verplicht u te betalen wat u toekomt. Uw belang is Menzis' belang: goedkoop als het kan, duur als het moet. Met vriendelijke groet, Menzis.

U dacht even een punt te hebben, maar het glipt u door de vingers.

Heeft Menzis uw advocaat beloond om voor u een te lage claim in te dienen? Dat hangt ervan af wat Menzis en de advocaat precies hebben afgesproken. Daar doen ze niet geheimzinnig over. De afspraak is dat de advocaat in maximaal 20 procent van de gevallen een claim van meer dan 1.000 euro bij Menzis zal indienen.

Waarom heeft uw advocaat u geadviseerd om een claim van 1.000 euro in te dienen? Dreigde hij zijn limiet van 20 procent te overschrijden, of was hij er werkelijk van overtuigd dat 1.000 euro het juiste bedrag was? Wie zal het zeggen? U komt er nooit achter.

De enige die het zou kunnen vertellen, is uw advocaat. Maar die zal niet snel willen toegeven dat hij voor u een te lage schadevergoeding heeft geclaimd om zelf de bonus van Menzis veilig te stellen. U kunt hem hier niet in vertrouwen.

Om dit soort problemen te voorkomen, is het een advocaat niet toegestaan om met anderen dan de eigen cliënt afspraken te maken over de wijze waarop de zaken zullen worden behandeld. Zou een advocaat dat wel mogen, dan zou zijn cliënt er niet op kunnen vertrouwen dat zijn advocaat uitsluitend voor zijn belang opkomt.

Het voorbeeld hierboven is maar verzonnen. De realiteit is veel ernstiger. Menzis maakt dit soort afspraken namelijk niet met advocaten maar met huisartsen.

Wat doet Menzis precies? Het beloont huisartsen financieel als zij bepaalde minimumpercentages aan goedkope cholesterolverlagers en maagzuurremmers voorschrijven.

Deze goedkope geneesmiddelen zijn volgens Menzis, en ook volgens bepaalde richtlijnen van de huisartsen zelf, voor de grootste groep (ongeveer 80 procent van de) patiënten even effectief als de duurdere alternatieven.

Dat dit stukje over Menzis gaat betekent niet dat het bij de overige zorgverzekeraars anders is. Agis Zorgverzekeringen, bijvoorbeeld, biedt huisartsen ook een 'module doelmatigheid' aan, maar wat die precies inhoudt valt niet af te leiden uit de internetsite.

Andere zorgverzekeraars geven nog minder of helemaal geen informatie over de afspraken die zij met huisartsen maken. Van de huisartsen zelf horen we er ook niets over.

Mag dit? Bestaat er niet het risico dat de huisarts een patiënt voor wie hij eigenlijk het dure middel meer geschikt acht, toch het goedkope middel zal voorschrijven? Kan de patiënt zijn arts nog wel vertrouwen? Volgens de rechter in Arnhem wel. Waarom? Omdat vooralsnog niet is gebleken dat de huisarts zo handelt.

Het probleem is echter dat alleen de huisarts weet waarom hij een bepaald geneesmiddel voorschrijft. Zou hij het u vertellen als hij het goedkope middel voorschrijft, terwijl hij van mening is dat u beter het dure zou kunnen krijgen? Daar kunt u niet op vertrouwen.

Het aanbod van Menzis tast de vertrouwensrelatie tussen arts en patiënt dus wel degelijk aan. Daarom zouden afspraken als deze verboden worden.

Dirk Boselie is advocaat in Den Haag.