Bush ziet in India een nieuwe bondgenoot

De Amerikaanse president Bush is voor het eerst op bezoek in India. De regering hoopt op een doorbraak op het gebied van nucleaire samenwerking. Daarmee zou India's nucleaire isolement doorbroken worden.

Leden van socialistische partijen protesteren vandaag onder andere in de stad Hyderabad tegen de komst van Bush. Moslims hebben opgeroepen tot een staking. Foto AP Members of the Socialist Unity Center of India and the Communist Party of India (Marxist) watch as an effigy of U.S. President George W. Bush is burnt at a demonstration in Hyderabad, India, Wednesday, March 1, 2006. Muslim groups also have called for a daylong strike to protest Bush's visit to Hyderabad, a key center of India's booming information technology industry. (AP Photo/Gautam Singh) Associated Press

Helikopters, honderden veiligheidsagenten, speciale gepantserde limousines en tien vliegtuigen. De karavaan van de Amerikaanse president Bush is vandaag na een bliksembezoek aan de Afghaanse president Karzai aangekomen in de Indiase hoofdstad New Delhi. In het vijfsterrenhotel Maurya Sheraton, waar Bush verblijft, is een speciale controlekamer met honderd beveiligde telefoonlijnen ingericht. Als Bush morgen en overmorgen de straat opgaat, is dat in een colonne van veertig limousines.

India is in de ban van het tweedaagse bezoek van Bush, pas de vijfde Amerikaanse president die het land bezoekt sinds het uiteenvallen van de Britse kolonie in 1947. President Clinton bracht in 2000 vijf dagen door in India. Voor zijn komst gaapt echter een gat van 22 jaar. In 1978 bezocht president Carter het land.

Twee Amerikaanse presidenten op bezoek in zes jaar. In India, ooit een vriend van de Sovjet-Unie, zijn de verwachtingen torenhoog. Televisie, kranten en weekbladen berichten naar aanleiding van Bush' komst al wekenlang over de opgebloeide relatie tussen de twee naties. Want zo wordt het bezoek ook gezien: er breekt een nieuw tijdperk aan voor India als partner van de Verenigde Staten.

Twijfel is er ook. Is de Amerikaanse president George W. Bush een bullebak of India's nieuwe bondgenoot? Sleept hij India straks mee in de unilaterale escapades van de Verenigde Staten, bijvoorbeeld als Bush zou besluiten op te treden tegen Iran? Of kan India zijn gekoesterde ongebonden positie behouden? India is een van de grondleggers van de in 1955 geboren beweging van niet-gebonden landen (voornamelijk ontwikkelingslanden) die destijds niet wensten te kiezen tussen de communistische landen en het vrije Westen. Sindsdien kent India een traditie van zoveel mogelijk vermijden partij te kiezen. Linkse partijen in India vrezen voor het einde van die neutrale positie, terwijl Indiase moslims, meer dan 130 miljoen, de VS vooral zien als de natie die voortdurend campagne voert tegen de islam en islamitische landen, zoals Afghanistan, Irak en Iran.

Maar dergelijke bezwaren lijken vooralsnog niet besteed te zijn aan de huidige regering, onder leiding van de Congrespartij. Centraal tijdens dit bezoek staat het sluiten van een overeenkomst op het gebied van civiele nucleaire samenwerking met de VS, waarmee een lang gekoesterde wens van India in vervulling zal gaan. Eindelijk zal het land worden erkend als kernmacht.

India, dat nooit het non-proliferatieverdrag (NVP) heeft ondertekend, is in de wereld van kernmachten een buitenstaander. Op eigen houtje heeft het door de jaren heen een kernprogramma opgezet. Dat was noodgedwongen: landen die tot de NVP-club behoorden weigerden India nucleaire technologie te verkopen. In 1998 verraste India de rest van de wereld onaangenaam met kernproeven, een actie die de VS bestraften met sancties.

Toen India echter in 2001 de VS steunden in de strijd tegen terrorisme, was Bush er snel bij om India te belonen: alle nog bestaande sancties werden opgeheven. India had de VS onder andere het gebruik van vliegvelden aangeboden tijdens aanval op Afghanistan - Kabul ligt op nog geen twee uur vliegen van New Delhi.

Vorig jaar bracht premier Singh een bezoek aan Washington. Hij keerde terug met de hoofdlijnen van een akkoord over nucleaire samenwerking, waarmee India's isolement in de wereld van kernmachten doorbroken zou worden. Door India via een sluiproute het non-proliferatieregime binnen te loodsen (de civiele kernprogramma's komen onder toezicht te staan van het atoomenergieagentschap IAEA), hebben de VS er meteen een nieuwe bondgenoot bij, is de overtuiging.

De ommezwaai in het Amerikaanse beleid heeft alles te maken met de opkomst van India als economische grootmacht. De opmars van China, het 'verval' van de Europese en de stagnatie van de Japanse economie maken India een interessante partner in de regio. De grootste democratie ter wereld moet het stootkussen voor de VS worden in Azië en onder meer de expansie van het onvoorspelbare China indammen.

Met meer dan een miljard inwoners, een middenklasse van 300 miljoen mensen (meer dan het aantal inwoners van de VS), is India bovendien een buitengewoon interessante markt voor het Amerikaanse bedrijfsleven. De VS zijn al een van de grootste investeerders in dit land en vinden eigenlijk dat de economische hervormingen van India nog te traag gaan. Bush zal tijdens dit bezoek ook eisen dat investeringsbeperkingen voor buitenlandse ondernemingen in een aantal sectoren, waaronder de detailhandel, worden opgeheven.

De voordelen voor India zijn op het eerste gezicht minder helder. Het Amerikaanse Congres moet nog oordelen over de nucleaire samenwerking. Als het akkoord definitief rond komt, kan India volgens de officiële verklaring in de toekomst makkelijker voldoen aan zijn groeiende energiebehoefte.

Energiespecialisten betwijfelen dat. De productie van kernenergie is nog altijd erg kostbaar en zal over twintig à dertig jaar nog steeds een marginale rol spelen in de Indiase energiesector. India, nog altijd een ontwikkelingsland, wil vooral erkend worden als een van de nucleaire machten in de wereld. De overeenkomst met de VS is vooral een prestigekwestie, zeggen energiespecialisten.

Hoe ongebonden kan India bovendien in zijn buitenlands beleid blijven als het straks nadrukkelijk tegen de VS aanschurkt? In de kwestie-Iran (de VS en de Europese Unie vermoeden dat Iran werkt aan een kernbom en willen dat de Veiligheidsraad ingrijpt) rekenen de VS op de steun van India. Maar India zit tussen twee vuren: met Pakistan en Iran heeft het plannen voor de bouw van een gaspijpleiding. De VS hebben al laten weten daar geen voorstander van te zijn.

Tot hoe ver reikt de Amerikaanse invloed? Kan India zijn inmiddels zo zelfverzekerde houding ('Wij willen in de Veiligheidsraad') omzetten in resultaten? Het nieuwe avontuur met de VS zal het moeten uitwijzen.