Twee lintjesbuitjes

Turijn leverde drie gouden plakken op, en daarom waarschijnlijk drie Ridders in de Orde van de Nederlandse Leeuw. De gemeenteraadsleden die afscheid nemen worden Lid in de Orde van Oranje Nassau.

Olympisch goud - Ireen Wüst, Marianne Timmer en Bob de Jong behaalden het - vertaalt zich in dit land in zeer hoge koninklijke onderscheidingen.

Gouden schaatsers Jochem Uytdehaage en Gerard van Velde mogen zich sinds hun prestaties op de Olympische Spelen van 2002 Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw noemen. Een onderscheiding die na de Olympische Zomerspelen van 2000 ook aan zwemmers Inge de Bruijn en Pieter van den Hoogenband en wielrenster Leontien van Moorsel ten deel viel.

Nog niet zo lang geleden was Ridder in de Orde van Oranje Nassau - in rangorde duidelijk onder de Orde van de Nederlandse Leeuw staand - het allerhoogste wat een zeer succesvolle sporter ten deel kon vallen.

Het was de onderscheiding die atlete Fanny Blankers-Koen kreeg na het behalen van vier gouden medailles op de Olympische Spelen in Londen in 1948.

Maar sinds de herziening van het decoratiestelsel in 1996 worden de kaarten anders geschud. De Orde van de Nederlandse Leeuw was voorbehouden aan bezoekende staatshoofden, vertrekkende ambassadeurs, politici met een zeer lange staat van dienst of hoogleraren die met pensioen gingen.

Nu wordt de Orde van de Nederlandse Leeuw ook verleend aan mensen die 'een uitzonderlijke prestatie op het gebied van de kunst, de wetenschap en de sport hebben geleverd'. En daarom zijn nu ook acteurs (Bram van der Vlugt), tekenaars (Dick Bruna), televisiepersoonlijkheden (Rudi Carell) en schrijvers (Gerard Reve) en de reeds genoemde sporters in deze orde opgenomen.

Een tweede 'extra lintjesregen' daalt dit jaar half maart neer, wanneer na de gemeenteraadsverkiezingen afscheid wordt genomen van honderden raadsleden. En zij krijgen na de herziening van het decoratiestelsel juist een lagere onderscheiding dan voorheen. Tot 1996 werden scheidende raadsleden vaak Ridder in de Orde van Oranje Nassau en in grotere gemeenten zelfs nog een stapje hoger, Officier in de Orde van Oranje Nassau.

Daar is heel bewust een streep doorgehaald. Voor scheidende raadsleden geldt het principe 'gelijke monniken, gelijke kappen'. Wie tien jaar of langer in de gemeenteraad heeft gezeten wordt Lid in de Orde van Oranje Nassau, de laagste onderscheiding die we in ons decoratiestelsel kennen. Overigens wordt dit lintje aan alle raadsleden toegekend, ongeacht hun prestaties. Tien jaar 'zitvlees' in de raadszaal is voldoende. De Kroon wil niet oordelen over de kwaliteit van het werk van politieke ambtsdragers.

Het was de bedoeling ook scheidende wethouders onder deze regeling te laten vallen, maar daar is uit de beroepsgroep zelf protest tegen gerezen. Verscheidene wethouders hebben het Lidmaatschap in de Orde van Oranje Nassau geweigerd omdat ze dat te min vonden. De wetgever heeft de regeling op dit punt iets versoepeld: als daar echt aanleiding voor bestaat, kan een scheidend wethouder Ridder in de Orde van Oranje Nassau worden.

Zo staan we dus aan de vooravond van twee extra lintjesregens: één voor de succesvolle Olympische sporters en één voor de - al dan niet succesvolle - scheidende raadsleden.

Werk aan de winkel voor het 'Kapittel voor de Civiele Orden' in Den Haag. Want dat college beslist onder leiding van voorzitter Irene P. Michiels van Kessenich-Hoogendam - aan de hand van wettelijk vastgestelde richtlijnen - over de toekenning van lintjes in Nederland. En niet de koningin. Die 'bekroont' een toekenning alleen met haar handtekening.