Leren leven in een koud en kil land vol overlast

Inburgeren is hard werken. Dat is de booschap van de film Naar Nederland voor migranten. En over bloot wordt hier niet moeilijk gedaan.

Met een frisse glimlach worden harde noten gekraakt in Naar Nederland, de film die hoort bij het lespakket voor het 'basisexamen inburgering in het buitenland'.

Vanaf vandaag is het oefenpakket te koop, en vanaf 15 maart moeten mensen van buiten de EU die zich in Nederland willen vestigen, in hun land van herkomst het examen halen. Zo worden ze gedwongen om zich op hun nieuwe toekomst in Nederland voor te bereiden. Ze moeten een aantal eenvoudige zinnen in het Nederlands kunnen zeggen en ze worden getest op hun kennis van de samenleving.

Die kennis kunnen ze opdoen via de in opdracht van het ministerie van Justitie gemaakte film van 105 minuten. Honderd vragen en antwoorden worden in een fotoboek bijgeleverd. Dertig daarvan worden op het echte examen gesteld. De vragen zijn soms wat suf (Welke kleuren heeft de Nederlandse vlag? Moet men elkaar bij dit gesprek eerst een hand geven of gaat men direct zitten? Mogen vrouwen in Nederland zelf kiezen met wie ze willen trouwen?).

Maar ondanks de onvermijdelijke schoolsheid heeft de film ook iets keks. In hoog tempo worden onderwerpen als geografie, wonen, werken, de Grondwet, vaderlandse geschiedenis en parlementaire democratie behandeld door de steeds vers gelippenstifte presentatrice Julika Marijn. Ze laat animatiefilmpjes zien, maakt minireportages op locatie en laat ervaringsdeskundigen aan het woord: buitenlanders die zich in Nederland gevestigd hebben.

'Het is hier koud en kil', zegt een van hen aan het begin van de film. 'Het is hier niet van holadiee holadio kom er maar bij.' 'Nederlanders hebben heel weinig geduld zegt de ander.' De toon is meteen gezet. De film brengt een duidelijke, niet-zoetsappige boodschap: in Nederland inburgeren is hard werken. 'Het is de bedoeling dat in Nederland iedereen werkt. Man en vrouw', zegt Marijn. De taal leren is een voorwaarde voor succes, hameren de makers erin. En Nederland lijkt wel rijk, maar alles kost ook veel.

Al binnen 15 minuten komt meneer Akin, van oorsprong Turk, aan het woord die in zijn lekkende, aftandse flat droef meedeelt dat, als hij alles geweten had, hij nooit naar Nederland gekomen was. Over de oude wijken, waar veel buitenlanders in terechtkomen, wordt gezegd: 'In deze wijken is veel overlast. Drugsoverlast, geluidsoverlast. Geweld.' We zien politieagenten mensen op straat fouilleren, hangjongeren die de middelvinger opsteken.

Ook wordt bij zaken als eerwraak en vrouwenbesnijdenis stilgestaan. In Nederland is dat strafbaar, wordt meegedeeld. Net als discriminatie van homo's. Er komen veel werkende vrouwen in beeld: als rechter, als arts. Maar ook een topless badende vrouw: 'Over bloot wordt niet moeilijk gedaan', meldt Marijn in de film. Maar ondertussen zijn er wel twee versies van Naar Nederland gemaakt: een gekuiste versie is bestemd voor migranten uit negen islamitische landen waar blote beelden tot vervolging van kijkers kunnen leiden - waaronder Iran, Syrië, Saoedi-Arabië en Jemen. In deze versie ontbreken de beelden van de blote badende vrouw, kussende homo's in het gemeentehuis nadat ze elkaar het ja-woord hebben gegeven en en popconcert in het Kralingse Bos in Rotterdam.