Leer kleine kinderen om te zagen op zijn Japans

Schoolmeesters die kunnen timmeren, leren kinderen zagen. Zo worden de kinderen later meubelmaker of architect. Dat is de gedachte achter het 'Programma Verbreding Techniek Basisonderwijs' (www.techniekbasisonderwijs.nl) dat al vijf jaar draait. Verbreding is in de mode. Het programma voor verbreding van techniek moet scholen bijstaan in de techniek van het opwekken van belangstelling voor techniek.

Het is van nut, vast en zeker. Maar je moest je schamen, vader (m/v), dat het nodig is. Van de school wordt te veel gevraagd. Veel ouders vinden het genoeg als hun kind zijn jas kan dichtknopen en een joystick kan bedienen. De rest moet de school maar doen. Dus ook uitleggen waar een kruiwagen en een nijptang voor dienen.

Onderwijzers worden elk jaar opnieuw geconfronteerd met kinderen die alleen iets weten van Idols maar van huis verder niks meekregen. Alles moet ze uitgelegd en ze moeten zelfs leren iets vast te houden.

Boerenkinderen hebben het meestal niet nodig. Die kennen de kruiwagen en weten waarom een trekker van John Deere zoveel versnellingen heeft. Stadse kinderen van zes of zeven weten weinig of niets van techniek.

Vorige week werd op deze plek in de krant de Gamma uitgescholden om een allerberoerdst timmerkistje voor kinderen. Er zit bijvoorbeeld een stompe zaag in. De tandjes van de zaag wijzen naar voren. Ze bijten zich vast in het hout zodat een kind dat zijn eerste plankje wil zagen over de kop slaat. Wat schiet een kind op met een zaag die het niet doet? Het maakt dat zelfs de eenvoudigste techiek het kind gaat tegenstaan. Dus geen architect worden later en alles bij Ikea kopen.

Op zich is het niet vreemd, de richting van de tandjes van de kinderzaag. Zo zijn de meeste Europese zagen. Je moet ze van je af duwen.

Ooit heeft een gereedschapmaker - ik denk een Engelsman - bedacht dat duwen beter is dan trekken. Daarna heeft niemand in Europa de zaag nog eens opnieuw uitgevonden. Maar een zaag die door hout geduwd wordt, moet een dik blad hebben en zelfs dan kan het blad zwabberen en kan er een slag in komen. Een zaag die getrokken wordt, dus met de tandjes in de richting van de timmerman, gaat recht door de zaagsnede. Het blad van een trekzaag kan dunner zijn dan van een duwer.

Een kind dat zin in zagen heeft, doe je het grootste plezier met een scherpe trekzaag. Die gaat als vanzelf. Maar waar vind je die? In Japan. Japanners maken adembenemend mooi en goed gereedschap voor het bewerken van hout. Een importeur van Japans gereedschap is Dick in Duitsland (Feine Werkzeuge zur Holzbearbeitung), die postordert in Europa. De catalogus van Dick doet watertanden. Hij is aan te vragen via de website www.dick-gmbh.de. Waarschuwing: je gaat je arm kopen, zo mooi, de spullen.

Veel Japans handgereedschap ziet eruit als prachtig speelgoed. En de kleinere zagen - helemaal niet voor kinderen bedoeld - zijn geschikt voor in een kindertimmerkist. Ze worden ook in Nederland op scholen gebruikt in wat voorheen handenarbeidles werd genoemd. Omdat ze zo goed zijn en zo zuiver zagen. Beter dan een broodmes zagen ze dunne boterhammen van een brood en je kunt er feilloos en haaks een plakje van een millimeter mee van een stoelpoot afzagen.

Er zijn er met lange bamboe handvatten, maar ook met goed in de hand liggende kunststoffen handvatten waarin zaagbladen gewisseld kunnen worden.

Een Nederlandse importeur van Japanse zagen, Pim van Dort in Scheemda, verkoopt online (www.pmot.nl) Japanse zagen met de mooie naam Topman. Onderwijsinstellingen zijn dol op de Topman 265 met een zaagblad dat 265 centimeter lang is. Mijn kleine meid gaf ik de Topman 175. Iets korter. Ze zaagt ermee zonder hulp. En zo goed dat ze een klas kan overslaan.

Wouter Klootwijk

Rectificatie / Gerectificeerd

In de rubriek Spelen (28 februari, pagina 14) worden de Japanse zagen Topman 265 en 175 genoemd. Het cijfer refereert aan de lengte van het zaagblad in millimeters, niet in centimeters.