Jeugd bereik je niet met postertje

Hoe maak je politiek interessant voor jongeren? Via internet, muziek en mond-tot-mondreclame. 'Als je nu niet gaat stemmen, moet je daarna ook niet zeuren.'

Guldane Doymaz (29) heeft geen duidelijke politieke voorkeur. Ze volgt de gemeentepolitiek nauwelijks. De typische 'zwevende kiezer'. Maar sinds een paar weken is ze zich grondig gaan verdiepen in de politiek. Doymaz houdt samen met nog twee jonge Rotterdammers een weblog bij over de gemeenteraadsverkiezingen. De drie snijden op een luchtige en pragmatische manier thema's aan als armoede, veiligheid en milieu.

De weblogs staan op de site rotterdammijnstad.nl, een initiatief van de Werkgroep Verkiezingen van de gemeente. Jongeren en allochtonen wisten bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2002 de stembus moeilijk te vinden. Van alle jongeren ging toen 58 procent stemmen. Dat percentage klinkt redelijk, 'maar wordt vertekend door de hoge opkomst van 'eerste kiezers' (achttienjarigen die voor het eerst mogen stemmen, red.) en de toenmalige populariteit van Pim Fortuyn in Rotterdam', zegt Odie van Eupen van de Werkgroep. Onder allochtone jongeren was het opkomstpercentage in 2002 slechts 31 procent.

De lage opkomst onder jongeren in Rotterdam was geen uitzondering. Nergens in Nederland zijn jongeren erg enthousiaste stemmers. Door het hele land gaan veel minder jongeren dan ouderen naar de stembus. In Leidschendam bijvoorbeeld stemde 17 procent meer ouderen dan jongeren. De gemeente Den Haag had vier jaar geleden de laagste opkomst onder jongeren van heel Nederland. De gemeente trekt dit keer 250.000 euro uit voor een op jongeren gerichte promotiecampagne in uitgaansgelegenheden.

Rotterdam probeert jonge kiezers te werven met een rustig vormgegeven en laagdrempelige website. Odie van Eupen: 'Jongeren krijgen al zoveel vluchtige impulsen en prikkels over zich heen. De informatie moet duidelijk herkenbaar zijn.' Op de site zijn interviews te lezen met lijsttrekkers vanuit een onconventioneel perspectief: aan elke lijsttrekker wordt gevraagd wat zijn grenzen, uitdagingen en dromen zijn. 'Het is op het niveau van de jongeren gemaakt', vindt blogger Doymaz. 'In de politiek worden zoveel onbegrijpelijke termen gebruikt. Dat kan toch makkelijker?'

Internet is het startpunt van de campagne, maar naast de site worden talloze activiteiten georganiseerd, van het spuiten van graffiti en het maken van een cd-single - net zoals de Rotterdamse SP en CDA hebben gedaan - tot het drukken van hippe T-shirts. De shirts met de tekst 'Rotterdam mijn stad' zijn een tijd lang door barpersoneel van populaire discotheken gedragen en hebben aan waslijnen door de hele stad gehangen. Van Eupen: 'De jeugd bereik je niet met een postertje. Je moet opvallen, iets ludieks doen.'

Ook Guldane Doymaz vindt bloggen niet genoeg. Ze spreekt in de bus en de metro en tijdens het uitgaan jongeren aan over hun stemrecht. Doymaz: 'Ik vraag hen of ze gaan stemmen. Meestal antwoorden ze: 'Wanneer is dat dan?' Of: 'Ik weet niet op wie. De politiek doet toch niets voor mij.' Ik probeer het positief te benaderen, en zeg ze: 'Als jij nu niet gaat stemmen, dan moet je daarna niet zeuren.' Zulke gesprekken hebben volgens Doymaz meer zin dan een radiocampagne of een poster.

Ook andere gemeenten doen verwoede pogingen om jongeren naar de stembus te krijgen. In Den Haag kunnen scholieren een eigen stemwijzer maken. In Amsterdam geeft jongamsterdam.nl informatie over de schaduwverkiezingen, die rond alle verkiezingen worden gehouden op middelbare scholen. In veel gemeenten krijgen 'eerste kiezers' een opvallende oproepkaart. Misschien wel de meest ludieke actie om jongeren te trekken is oefenjestem.nl - onderdeel van de landelijke campagne uheefthetvoorhetzeggen.nl - waar een digitale zangles van Idol Jamai te horen is.

Er zijn ook initiatieven om jongeren er juist bewust van te maken hoe politieke campagnes worden gevoerd. Het online geschiedenisportal Anno - opgericht door onder meer de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief - heeft tot doel het vergroten van het historisch besef. Anno opende vorige week donderdag samen met het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP, bekend van de Stemwijzer) de website leuzendetector.nl. Daarop kunnen jongeren hun eigen verkiezingsposters maken met zelfbedachte leuzen. Bovendien kunnen ze testen welke (oude) leus bij welke poster hoort.

Volgens Annemarie Hogervorst van Anno bewijst de site dat leuzen vaak inwisselbaar zijn. 'Uit het spelletje blijkt dat je eigen logica vaak niet klopt. Je wordt je bewust van de inhoud en focust minder op de leuzen.' Neem de slogan 'Een moderne vrouw stemt ook'. Die blijkt onverwachts afkomstig van een oude verkiezingsposter van de NSB. De internetcampagne van Anno wordt ondersteund door echte posters op billboards en door radiospotjes met leuzen uit het verleden, met daar achteraan de tekst: 'Klinkt goed, zo'n verkiezingsleus, maar hadden we die niet al eens eerder gehoord?' Op de dag van de lancering, donderdag, trok de Leuzendetector al 180.000 bezoekers.

Het hiphopnummer Rotterdam mijn stad is inmiddels opgenomen in de hitlijst van FunX Radio, dat overigens ook programma's aanbiedt over gemeentepolitiek. Bijna de helft van de Rotterdamse jongeren is al op de hoogte van de lokale verkiezingen op 7 maart. De rest moet nog worden verleid door de songtekst: 'Het gaat erom dat je achteraf niet denkt: wat een kutbeleid, had ik maar gestemd.'

www.rotterdammijnstad.nl www.leuzendetector.nl www.anno.nl www.oefenjestem.nl www.stemwijzer.nl