Combinatie van Nuon en Essent blijft kwetsbaar

Zijn de Nederlandse energiebedrijven in gevaar nu in Europa een consolidatieslag woedt? De Nederlandse politiek wil bescherming in het leven roepen.

Kan de Nederlandse politiek haar nationale energiesector beschermen tegen overnames door buitenlandse partijen? Zoals dat nu in Frankrijk en Spanje gebeurt. In Frankrijk steunt de politiek een fusie tussen Gaz de France en Suez om daarmee het Italiaanse bedrijf Enel, dat Suez wil overnemen, buiten de deur te houden. In Spanje wil de regering de overname van Endesa door het Duitse Eon verijdelen, en stuurt ze aan op een fusie met het eveneens Spaanse Gas Natural.

Nederland moet beseffen dat het een klein land is. Met, in Europese termen, redelijk kleine energiebedrijven. De twee grootste nog Nederlandse spelers, Essent en Nuon, hebben samen een omzet van circa 10 miljard euro. Reuzen zoals Eon en het Franse EDF zijn vier tot vijf keer zo groot. De bedrijven die Eon en Enel nu op het oog hebben, respectievelijk Endesa en Suez, hebben al omzetten van 20 tot 30 miljard euro. Ook al zouden Nuon en Essent samengaan, ze blijven kwetsbaar.

Daarbij komt de vraag of Nuon en Essent wel kúnnen fuseren. De toezichthouder voor de energiemarkt, de DTe, heeft bij de beoordeling van fusies of overnames tot nog toe altijd Nederland gehanteerd als relevante markt. Op die markt zou een combinatie van Nuon en Essent te veel macht krijgen en waarschijnlijk worden afgekeurd. Tenzij ze zouden besluiten onderdelen af te stoten, wat ze liever niet willen. De DTe bekijkt nu of het zijn definitie voor de relevante markt moet herzien, zodat het bijvoorbeeld Europa wordt, of Noordwest-Europa.

In hoeverre de politiek haar energiesector kan beschermen door de geplande splitsing stop te zetten, is de vraag. Splitsing maakt de bedrijven wel kwetsbaarder voor overname omdat ze hun waardevolle netten verliezen, maar kwetsbaar waren ze toch al.

Buitenhouden kan Nederland de buitenlandse partijen niet meer. Ze zijn er al. Het Belgische Electrabel, sinds vorig jaar in handen van Suez, produceert al 20 procent van alle stroom in Nederland. Eon zit op 8 procent.

CDA en PvdA stellen nu dat de stroomproductie voor 50 procent in Nederlandse handen moet blijven. Houdt dat de buitenlanders tegen? Het is maar net de vraag wat onder 'productie' wordt verstaan. Alle productie, of alleen de grote centrales - er wordt ook veel opgewekt in windparken, bij kleine centrales en bij energie-intensieve bedrijven zoals Corus en Akzo Nobel. Als het criterium 'alle productie' wordt dan behoort een overname van Nuon, Essent, Eneco of Delta nog steeds tot de mogelijkheden. Anders wordt het als alleen naar de grote centrales wordt gekeken. Dan wordt het voor Electrabel moeilijk om Essent of Nuon over te nemen. Wel zou het Belgische concern nog steeds Eneco, dat geen eigen productie heeft in Nederland, maar stroom inkoopt bij derden, of Delta kunnen kopen. Voor het Duitse Eon blijft ook in dat geval alles mogelijk. Alleen een combinatie van Nuon en Essent zou het dan niet kunnen overnemen.