Fransen vrezen voor Bresse-kip

Topkok Georges Blanc leidt de verdediging tegen de vogelgriep van de Oost-Franse Bresse-kip, de enige kip ter wereld met een echte 'appellation d'origine controlée'.

Pluimveehouder Joel Billet heeft zichzelf opgehokt. Op zijn boerderij in het glooiende land rond Montrevel-en Bresse wacht hij met 'samengeknepen billen' tot het vogelgriepvirus voorbij is getrokken. Hij praat alleen per telefoon. Niemand komt zijn erf meer op. 'Heeft u gezien hoeveel bezoek boer Clair heeft gehad voordat zijn kalkoenen vogelgriep kregen?'

De schrik zit er flink in bij de pluimveehouders in het oosten van Frankrijk, nadat dit weekeinde werd bevestigd dat kalkoenhouder Daniel Clair in Versailleux, in het zuiden van de Ain, de eerste in Europa is met het virus H5N1 onder zijn pluimvee.

Het virus lijkt nu snel om zich heen te grijpen in de Dombes, het merengebied in de Ain waar tot eind maart nog tienduizenden trekvogels neerstrijken. Dit weekeinde werd het virus er vastgesteld bij vijftien wilde zwanen. Deskundigen vinden de laatste dagen honderden dode wilde vogels rond de meren in de omgeving. 'Het virus is er, en zal voorlopig blijven', zegt dierenarts Eric Bureau van het voorlopig gesloten vogelpark Villars-les-Dombes.

Maar zal de kippensector ontsnappen? Joel Billet zit veertig kilometer verder naar het noorden, in het hart van de Bresse, de streek van de Bresse-kip, de enige kip in de wereld met een 'appellation d'origine controlée'. In gedachten ziet hij de duizenden trekvogels die nog worden verwacht al over zijn boerderij heen vliegen. Dag en nacht waakt hij nu over zijn 1.200 kippen en kuikens, die de hele dag opgesloten zitten. Maar hij relativeert ook. 'We moeten niet toegeven aan de paniek', sust hij. 'Want iedereen moet begrijpen dat de Bresse-kip nog gewoon geconsumeerd kan worden.'

Dubbele gevoelens tekenen tot nu toe de Franse reactie op de vogelgriep. Het land twijfelt waarover het zich meer zorgen maakt: de verspreiding van het virus of de consumptie van kip, die met dertig tot veertig procent is teruggelopen. Zaterdag zette president Chirac de toon voor een heuse 'communicatiecampagne'.

vogelgriep Chirac eet kippenpootjes

Op de jaarlijkse landbouwsalon in Parijs gaf Chirac de natie het goede voorbeeld door enige kippenpootjes weg te happen. Poulet de Bresse, natuurlijk. Met zijn blauwige pootjes, strakke witte veren en mooie rode kam is de Bresse-kip bijna symbool voor Frankrijk.

's Avonds ontlokt deze scène een vermoeide glimlach aan topkok Georges Blanc, sinds 26 jaar goed voor drie Michelin-sterren en de informele koning van de Bresse-kip. Hij zucht en puft in zijn restaurant in Vonnas, op nog geen twintig kilometer van de Dombes. Zijn restaurant zit nog vol, maar Blanc ontvangt zelfs rond etenstijd graag verslaggevers die komen informeren naar zijn bedreigde keuken. Hij heeft net de 24-uurs-nieuwszender BFM gehad, straks komt TF1 voor een 'feestelijk item' om te vertellen dat het beslist niet gevaarlijk is de Bresse-kip te eten. 'We hebben u nodig', zegt hij zonder omwegen, 'Zal ik een kip voor u klaarmaken?'

Blanc verkeert in 'stressige toestand' sinds de vogelgriep is geconstateerd, geeft hij toe. Al twintig jaar is hij voorzitter van het branche-orgaan dat toeziet op de criteria waaraan de Bresse-kip moet voldoen. Destijds was hij een van de eerste topkoks die zich op die manier verbond aan de landbouw in zijn eigen streek. 'Met streekproducten kan een chef zijn sensibiliteit uitdrukken', zegt Blanc.

In oktober, toen de vogelgriep in Roemenië was geconstateerd, namen de 309 houders van Bresse-kippen hun eerste voorzorgsmaatregelen. Normaal gaan de kuikens na vijf weken naar buiten. Sinds oktober mogen de kippen alleen nog 's morgens buiten lopen. Dit weekeinde heeft Georges Blanc 'de volledige opsluiting' bevolen van alle kippen, ook in twee departementen ten noorden van de Ain, waar de vogelgriep nog niet is vastgesteld. Veel Bresse-kiphouders probeerden nog vrijstellingen te krijgen om de Bresse-kip aan alle voorwaarden voor de AOC te laten voldoen. Maar dat is afgelopen nu het virus zo dicht bij is gekomen. 'En de Bresse-kip is één en ondeelbaar', verklaart Blanc. Net de Franse republiek.

Kippenhouder Joel Billet vindt de voorzorgsmaatregelen 'natuurlijk excessief' - zijn zorgen over het virus ten spijt. 'Maar ja, je kunt niet protesteren tegen een onzichtbare vijand', zucht hij. Net als andere kippenhouders is Billet druk bezig afgescheiden ruimtes in te richten om de kippen in kleinere groepen te scheiden, tegen agressiviteit onder de dieren. Maar juist door de extra investeringen houdt hij de crisis niet lang vol, denkt Billet. Over een maand zou de herberg op de boerderij open moeten gaan voor toeristen. 'Als dat niet kan, is mijn failliet verzekerd', zegt Billet.

Volgens Georges Blanc rekent de Bresse-kipsector op een 'welwillende reactie' van de autoriteiten als voorlopig niet kan worden voldaan aan alle strikte voorwaarden van de AOC . Volgens de AOC hebben de kippen minimaal 5000 vierkante meter weide nodig waar ze leven van een dieet van graan, maïs en melkpoeder. Het brancheorgaan wil een alternatief voedingschema opstellen. Dierenarts Eric Bureau biedt weinig hoop. 'Misschien gaat het in mei, als het warmer wordt weer beter. Maar in de herfst als de temperatuur daalt, zal het virus weer opduiken.'