Ed Murrow

Tegenstanders van de publieke omroep zouden eens een bezoekje moeten brengen aan de Amerikaanse speelfilm Good Night, and Good Luck van George Clooney. Deze film gaat over de strijd die CBS-journalist Ed Murrow in 1954 voerde tegen senator Joe McCarthy, een dolgedraaide communistenjager. Murrow won het, maar vraag niet hoe. Hij stond voortdurend onder grote druk van zijn directie, die beducht was voor de reactie van haar sponsors.

De rol die Murrow speelde, wordt in de film wat heldhaftiger voorgesteld dan ze in werkelijkheid was. Hij wachtte nogal lang, een jaar of drie, met zijn aanval op McCarthy. Pas toen McCarthy zijn hand begon te overspelen in een blinde aanval op het leger, sloeg Murrow toe. Toch moedig, want de meeste van zijn collega's hielden zich angstig afzijdig.

In The New Yorker constateert Nicholas Lemann dat Murrow, ironisch genoeg, zijn kritische functie kon uitoefenen dankzij de toen nog bestaande federale regulering die inhield dat omroepen zich óók met de publieke zaak moesten bezighouden. Wie zich daaraan onttrok, moest vrezen voor zijn licentie. Inmiddels is daar geen sprake meer van. Deregulering is de norm geworden, het bedrijfsleven kan ongehinderd de media monopoliseren.

'Nieuws dat geld oplevert is springlevend', zegt Lemann over de huidige situatie, 'de prikkel om nieuws aan te bieden dat geen geld oplevert, zoals al het grote werk van Murrow, is er niet meer. Het is moeilijk te verteren voor journalisten dat druk van buiten - van regeringsautoriteiten! - verantwoordelijk kan zijn geweest voor de superieure, gedenkwaardige journalistiek, waarvan we allemaal betreuren dat ze niet meer bestaat.'

Op dat moment moest ik even denken aan de VVD, die de publieke omroep liever nog vandaag dan morgen bij het grof vuil van overbodig geworden instituties zou zetten. Ten faveure waarvan? Nog meer Talpa? Nostalgisch verlangen naar journalistieke helden is aardig, zegt Lemann, maar bied hun eerst een structuur waarin ze hun werk kunnen doen.

Terug naar Ed Murrow, de man die liet zien wat journalistiek vermag als ze zelfbewust en goed geïnformeerd ten strijde trekt. Hoe interessant de film van Clooney ook is, je blijft als kijker met nogal wat losse eindjes achter. Hoe is het bijvoorbeeld met Murrow afgelopen?

Het is een ontnuchterend verhaal, opgeschreven door onder anderen David Halberstam in zijn boek The Powers That Be. Achteraf bezien is de triomf van Murrow een Pyrrusoverwinning geweest op de gevestigde machten, vooral binnen zijn eigen bastion, dat van CBS.

De spanningen tussen Murrow en zijn baas, Bill Paley, escaleerden. Eerst raakte Murrow zijn programma See It Now kwijt. Hij reageerde in 1958 met een rede (het begin van de film) waarin hij de vloer aanveegde met de toenemende vervlakking bij de grote stations. Paley werd nóg kwaaier. Hij dreef een wig tussen Murrow en zijn vriend en producer Fred Friendly (in de film de man met de bril, gespeeld door Clooney) die een eigen show kreeg aangeboden (en dit accepteerde).

Murrow vertrok ten slotte verbitterd naar een goed betaalde baan als voorlichter van de Kennedy-regering. Hij stierf op 27 april 1965 aan longkanker. Paley liet de tv-kijkers in een in memoriam weten dat hij en CBS Murrow node zouden missen.