Op de rand van echte fraude

'Wetenschappelijk onwenselijk gedrag' en geen 'wetenschappelijke wangedrag'.Zo scherp op de snede was het oordeel van een speciale commissie van de University of Pittsburgh over stamcelonderzoeker Gerald Schatten, hoogleraar aan die universiteit. Schatten raakteeind vorig jaar verzeild in één van de grootste wetenschappelijke fraudezaken. Het onderzoek waaraan hij zijn naam had geleend, namelijk het baanbrekende onderzoek van de Koreaanse groep van Woo Suk Hwang, bleek vervalst.

Hwang zat fout, bleek al eerder, en was degene die opzettelijk onwenselijke resultaten verdoezelde en andere uitkomsten oppoetste. Maar de rol van Schatten was tot nu toe onduidelijk. Hij zegde onmiddellijk zijn samenwerking met Hwang op toen bleek dat deze eicellen voor het kloononderzoek had gekocht. Toch was het onvoorstelbaar dat hij als mede-auteur van een Science-artikel niet op de hoogte was van de precieze uitvoering van het onderzoek.

Schatten moest zich verantwoorden voor een onderzoekscommissie van zijn eigen universiteit. Een summier verslag werd deze maand vrijgegeven. Er blijkt uit dat Schatten persoonlijk niet direct bij de fraude was betrokken,maar wel heeft verzuimd de onderzoeksresultaten kritisch tegen het licht te houden, zoals zeker verwacht mag worden van iemand die zich als senior-auteur bij een wetenschappelijk artikel laat zetten.

Zo meldde Hwang in januari 2005 aan Schatten dat enkele van de stamcellijnen die in het artikel waren beschreven door infectie verloren waren gegaan, maar het kwam niet bij hem op dat het onmogelijk was om in twee maanden nieuwe stamcellijnen te maken en te analyseren. Toch stonden die wel in het manuscript dat Schatten half maart naar Science stuurde. Ook legde Schatten tegenstrijdige verklaringen af. Aanvankelijk beweerde hij het artikel uit 2005 te hebben geschreven, maar later ontkende hij dat weer.De commissie vindt dat Schatten 'onoprecht' was, maar hij mag zijn baan houden.