Komst vogelpest in Nederland nog onzeker?

„Vogelgriep komt zeker naar Nederland“, zegt minister Veerman (NRC Handelsblad, 18 februari). Sloeg het beleid van minister Veerman in 2003 nog als een tang op een varken (de H7N7-vogelpest was immers in de intensieve pluimveehouderij ontstaan en door de intensieve pluimveehouderij verspreid), inmiddels lijkt de werkelijkheid zich aan zijn beleid aan te passen.

„Als deze winter in Afrika H5N1 wordt vastgesteld, lopen we in het voorjaar mogelijk een reëel risico“, schreef ik in een stuk waarin ik betoogde dat de EU gelijk had en dat ophokken, afgelopen herfst, disproportioneel was (Agrarisch Dagblad, 2-10-2005). Die uitbraak in Afrika heeft inmiddels plaatsgevonden.

Sommige mensen denken echter dat dit virus niet via trekvogels maar via pluimveetransporten uit Azië in Afrika is beland. Dit zou de onverwachte gang van zaken in Azië kunnen verklaren. Tot mei 2005 werden met H5N1 besmette vogels alleen dood naast besmette pluimveestallen gevonden. Bij het Chinese Qing-hai-meer, ver van pluimveestallen, zijn in mei 2005 duizenden vogels gevonden die aan H5N1 gestorven waren. Als besmette vogels nog zouden kunnen trekken, dan hadden er deze winter van India tot Nieuw-Zeeland vogelpest-epidemieën moeten optreden. Deze verwachting is niet bewaarheid geworden. Men neemt dan ook aan dat de dode eenden in Azië (en Oost-Europa) gestorven zijn door het gebruik van pluimveemest als visvoer in visvijvers in de buurt van het meer.

In Azië heeft men 13.000 ogenschijnlijk gezonde eenden op kwaadaardig H5N1 onderzocht. Hiervan bleek 99,94 procent ook inderdaad gezond. Slechts 8 dieren waren wel besmet met H5N1. Dit suggereert dat geïnfecteerde eenden doorgaans al sterven voordat ze andere eenden kunnen aansteken. Eenden zijn wel niet zo groot en wit als zwanen, maar het zijn er wel veel meer. Dat er geen dode eenden worden gevonden, kan betekenen dat het met het gevaar van trekkende eenden voor Nederland dit voorjaar nog mee kan vallen.