Hollands dagboek; Gracia Verdel

Biologisch pluimveehouder Gracia Verdel (44) hield afgelopen week haar 7.500 kippen binnen. De uitloop van haar pluimveehouderij in het Gelderse Almen, met veel bomen, struiken, bosjes en singels ideaal voor kippen, is nu leeg en stil. 'Heel pluimveehoudend Nederland houdt zijn adem in over wat er misschien gaat komen.'

Gracia Verdel is getrouwd met Ron (48).

Donderdag 16 februari

Het is weer zover. De ophokplicht gaat officieel in per 20 februari, maar op het nieuws wordt 'per direct' aanbevolen, dus doen we dat maar. Vandaag hebben we niet de luikjes opengedaan waar de kippen door naar buiten gaan. Ietwat gelaten deze keer omdat we net een ophokplicht achter de rug hadden en dus enigszins gewend zijn aan het stille beeld om het huis en erf.

In ons vorige huis in Zijderveld, gemeente Vianen, hadden wij de kippen als kleine zelfstandige onderneming naast het werk in loondienst. We hadden er veel plezier in om de kippen buiten te zien rondscharrelen en begonnen er steeds meer over te denken om een professioneel pluimveebedrijf te beginnen. Op die locatie was dat niet mogelijk en dus wilden we verhuizen. Voor ons was het belangrijk dat de uitloop (het stuk grond waar de kippen lopen, per kip 4 m²) begroeid was, dat geeft beschutting, waardoor veel kippen er gebruik van zullen maken. Dat is belangrijk in de biologische houderij - het is een voorwaarde dat ze iedere dag naar buiten kunnen. De snavels van de kippen zijn niet behandeld, er moet dus voor afleiding worden gezorgd. Anders gaan ze elkaar pikken, wat leidt tot kale kippen met minder weerstand, die vatbaarder zijn voor ziektes.

In de biologische houderij kun je niet snel iets bestrijden met medicijnen en dus moet je vooral preventief te werk gaan. De locatie in Almen is voor de kippen perfect, veel bomen, struiken, bosjes en singels. Waar nodig hebben we zelf nog aangeplant, zoals een boomgaard en in 2004 een heuse wijngaard die een echte Achterhoekse wijn gaat opleveren. De eerste wijn wordt binnenkort gebotteld. Even wachten dus. De voorraad is nog niet erg groot.

Al met al hebben we veel geïnvesteerd in de uitloop voor de kippen, omdat dit zo belangrijk is in de biologische houderij. Jammer als die maar sporadisch gebruikt zou kunnen worden!

Vanochtend met spanning uitgekeken naar de krant, het nieuws wordt angstvallig gevolgd. Ik schrok toch van de berichten, ben benieuwd wat de uitslag zal zijn van de twee gevonden dode zwanen. Heel pluimveehoudend Nederland houdt zijn adem in over wat er misschien gaat komen. We hebben dit al eens meegemaakt in 2003 en weten wat het kan inhouden. Of je nu biologisch bent of niet, niemand wil een herhaling van toen.

Vrijdag

Vanmiddag via een sms'je goed nieuws over de twee zwanen, ze bleken negatief te zijn en dat is positief. We kunnen weer even ontspannen. Misschien wel nodig, gezien de pijn in mijn hoofd die steeds weer de kop opsteekt.

Het ging vandaag goed met de kippen, geen getrappel voor de luikjes, ze zijn het ook nog niet erg gewend om iedere dag naar buiten te gaan. Tijdens hun opfokperiode (de eerste zeventien weken van hun leven) was er ook een ophokplicht en konden ze dus ook niet naar buiten. Ze kwamen hier op 11 januari en we hebben ze bewust niet te vaak naar buiten laten gaan omdat we al wisten dat ze weer voor maanden naar binnen zouden moeten. We gaan ze niet pesten door zeeerst aan de uitloop te laten wennen en die dan weer af te nemen. We hebben maatregelen genomen tegen de verveling, pakken stro in de stal gelegd die ze dan kunnen slopen en een extra voerbeurt in de middag. Ben benieuwd wat morgen zal brengen, er is nu maar één ding echt belangrijk, het overheerst alle andere gedachten en bezigheden.

Zaterdag

Tijdens de vroege ochtendronde door de stallen ziet alles er goed uit. Maar bij de ronde aan het eind van de ochtend, iets later dan normaal, zien we de kippen samendrommen in een hoek van de stal, in het binnenvallende zonlicht. Pech voor de kip die daar net een ei aan het leggen was, die is doodgedrukt. Van het stro wordt dankbaar gebruik gemaakt, de meeste pakken liggen al uit elkaar, ik vraag mij af hoe vaak we er stropakken in moeten zetten.

Van de krant wordt je niet blijer, Nederland krijgt vogelgriep, lees ik. Er is ook weinig reden tot hoop als het in de omringende landen al geconstateerd is. Het maalt continu door je hoofd en dat is vermoeiend. Mij werd de vraag gesteld: als je nou gewoon altijd de kippen binnen zou houden, dan krijg je toch geen vogelgriep op je bedrijf? Waarschijnlijk wel als het virus zich via de lucht kan verspreiden. Het zou ook het einde van de biologische houderij in Nederland betekenen en het einde van ons bedrijf. Geen optie dus.

2 maart 2003, op de verjaardag van mijn schoonmoeder, wachtte er thuis een berichtje op het antwoordapparaat, ingesproken door een buurman. Er was een verdacht pluimveebedrijf in Laren, 7 kilometer van ons vandaan. Er waren veel dode kippen en men dacht aan vogelpest (zo werd het toen genoemd). Meteen zaten wij dus ook op slot, alle pluimveebedrijven binnen de 10 kilometer. De eieren mochten niet meer worden opgehaald, pas tweeënhalve week later, toen we niet meer wisten waar we ze neer moesten zetten, kwam het verlossende woord: loos alarm. Gelukkig zijn de testresultaten tegenwoordig sneller bekend.

Zondag

Op een boerderij werk je zeven dagen per week, dus ook op zondag. Vinden wij niet erg, je kunt in principe het werk doen wanneer je zelf wilt, als het maar gedaan wordt. Je hebt ook iedere dag tijd om andere dingen te doen. Het is mooi weer vandaag en na het sorteren van de eieren ga ik in de wijngaard snoeien. Ieder jaar om deze tijd moet dat gebeuren en het is fijn om in de buitenlucht bezig te zijn. Het is wel erg stil, normaal gesproken lopen de kippen om me heen, nu alleen onze honden en ruziënde kraaien. Omdat het weer goed blijft, gaan we wandelen met vrienden, daarna dia's kijken van hun boerderij in vroeger tijden en dan erwtensoep eten. Het leidt onze gedachten even af.

Maandag

Met weer een nieuwe week voor de boeg zucht ik maar eens. Je kunt het niet tegenhouden en dat maakt je machteloos. Wat staat ons te wachten en wanneer? Je moet door met de dingen van alledag, maar soms komt er niet veel uit je handen, omdat je maar loopt te denken. Omeven weg te zijn van alle vogelgriepperikelen ga ik een collega-wijnbouwer helpen met het snoeien van zijn wijngaard. Fysieke actie en ander denkwerk, leuk om te doen maar het is eigenlijk te koud. Twee uur en twee stijve handen verder haak ik af. Ik moet nog boodschappen doen en maar weer eens kijken bij de kippen.

Dinsdag

Met de kippen gaat het goed. Ze gaan steeds meer leggen en harder praten als je de stal in komt. Dus praat ik maar wat terug. Zou toch zonde zijn om ze te moeten ruimen als er vogelpest komt. Toen er vorig jaar eind augustus opgehokt moest worden, waren we nogal verontwaardigd. Het leek toen niet zinvol, omdat het nog ver weg was, ergens in Rusland. Ook is nog steeds niet wetenschappelijk bewezen dat het virus door trekvogels wordt overgebracht.

De biologische sector begon te pleiten voor vaccinatie - in onze ogen de enige optie. Er was veel weerstand, het was eigenlijk niet bespreekbaar. Langzaamaan is dat aan het veranderen. Zelfs wetenschappers en de overheid zijn inmiddels zover dat ze dit ook in zien. Het komt nu erg dichtbij en is zelfs voor mensen gevaarlijk. Dus zijn de belangen groter. Maar ja, dan heb je nog de handelsbelangen en hoe het moet gebeuren en wat het wel niet gaat kosten.

Vandaag wordt er in Brussel gesproken over het vaccineren van hobbypluimvee, weliswaar op vrijwillige basis, zoals het waarschijnlijk ook bij commercieel pluimvee zal gaan. Ben benieuwd naar de uitkomst.

Woensdag

Lopend door stal 2 stuit ik op een groep kippen die druk bezig zijn met iets. Ik vind een aangepikte kip. Eerste slachtoffer van de ophokplicht, schiet er door mijn hoofd. Maar nee, de kip blijkt een manke poot te hebben en dan word je al gauw een slachtoffer van kannibalisme. Kippen zijn kannibalen en ruimen zwakke en zieke dieren zelf op, zoals dat ook in de natuur gebeurt. Deze heb ik gered en in de ziekenboeg gezet, een apart hokje in de stal waar zieke kippen weer aan kunnen sterken.

Het journaal was teleurstellend, nog geen beslissing over het vaccineren. Er moet meer gepraat en langer nagedacht worden en dat kost tijd, veel tijd! In de krant lees ik dat het vaccinatieplan voor commercieel pluimvee nog niet ingediend is door minister Veerman. Tactiek?

Donderdag 23 februari

Kranten weten het ook niet altijd goed, blijkbaar. Het besluit is genomen, er mag gevaccineerd worden. Hobbykippen en uitloopkippen volgens de site van het ministerie van Landbouw. Weliswaar onder diverse voorwaarden, maar toch. Het zal nog veel voeten in de aarde hebben voordat de hele sector overtuigd is van deze optie, zodat de handel geen stagnatie ondervindt, zoals nu in Italië. Daar hebben de mensen last van vogelpestpsychose en eten geen kip meer. Gelukkig zijn Nederlanders nuchter.

Het weer ziet er vriendelijker uit dan de afgelopen dagen en dus loop ik buiten door de uitloop naar de wijngaard om wat te snoeien. Probeer te genieten van de omgeving maar het is te stil. Alleen maar weer die ruziënde kraaien en de honden. De reden voor onze verhuizing naar Almen was dat we zouden kunnen genieten van de loslopende kippen die zandbaden, scharrelen, kakelend rondrennen en in bomen vliegen om daar lekker te gaan rusten. Dat beeld is er niet. Het geeft een triest gevoel. Hoe lang gaat dit nog duren? Voorlopig gebeurt het vaccineren nog niet en hebben we nog steeds te maken met de dreiging van de vogelpest. Toch weer een beetje hoop gekregen dat dit alles een keer voorbij is en we weer kunnen genieten van het kippen houden.

Binnengekomen kijk ik op de kalender en zie dat het vandaag over een week weer 2 maart is.