Het mooie van het ambt is dat de werkwijze vrij staat

Burgemeester Joke Kersten van Uden heeft veel ernstige tegenvallers gehad in haar carrière, maar door haar doortastende optreden is zij geliefd bij de bevolking: un vrouwke um op te ete.

Burgemeester J.B. Kersten Foto NRC Handelsblad, Leo van Velzen Uden, 01/02/06. Burgemeester Joke Kersten . Burgemeester van Uden. Foto: Leo van Velzen/Nrc.Hb. Velzen, Leo van

Toen Joke Kersten (62) nog burgemeester was van het Limburgse Grubbenvorst, tien jaar geleden, vonden gemeente-arbeiders in de plaatselijke bossen een dode jonge vrouw. Zij was vermoord, zo wezen tekenen van geweld uit.

Niemand kon het slachtoffer identificeren; ten slotte werd zij als volstrekte anonyma naar haar graf gebracht. Behalve de lijkbezorgers in jacquet en met hoge hoed was daar ook Kersten aanwezig. Bijna als enige. Zij wilde er per se bij zijn, en legde rode rozen op de kist. 'Waar ik als burgemeester werk, gaat niemand alléén naar het kerkhof', zegt Kersten beslist. 'Ik heb een moederrol gespeeld, het was alsof die jonge vrouw mijn dochter was. Zoiets grijpt je aan, je vergeet het nooit meer.'

Het voorval illustreert 'het bijzondere van ons ambt', meent Kersten. 'Je hebt heel veel ruimte om je eigen invulling aan de functie te geven.' Sinds 2004 is de PvdA`er `eerste burger` van Uden, aanvankelijk waarnemend en vanaf mei 2005 officieel. Ook in de Brabantse gemeente kiest Kersten haar eigen werkwijze, ook daar wil zij heel dicht bij de mensen staan.

Zo stond zij vorig jaar meteen op de stoep bij de nabestaanden van Louise Donk, de toen 30-jarige Udense die verongelukte nadat zij in haar auto was getroffen door een van een viaduct gegooide tegel. En op de novemberavond in 2004 toen de islamitische Bedirschool in Uden in vlammen op ging, oogstte zij waardering voor de wijze waarop zij de Turkse ouders en leerlingen benaderde. Kersten: 'Het gaf die mensen een warm gevoel dat zij nog dezelfde nacht in het gemeentehuis werden opgevangen. Dat zij steun ondervonden van de gemeente.'

Haar werkkamer in het Udense raadhuis is vrij sober. Bij haar aantreden heeft zij nauwelijks iets veranderd aan de inrichting. Alleen de spiegel, de klok en de landkaart aan de muur zijn nieuw. Als haar bezoek binnenkomt, doet zij nog snel even lippenstift op en kijkt zij in de spiegel of haar grijze broekpak met witte strepen en haar roze bloes wel helemaal goed zitten.

Kersten kan er zelf hartelijk om lachen. Mannelijke collega`s hebben het gemakkelijk als het om kleding gaat, meent zij. 'Mannen dragen een mooi donker pak, glimmende schoenen en een stropdas. Klaar is Kees. Voor een vrouw is dat veel lastiger. Een licht jasje, kan dat vandaag? Moet ik een nieuw pakje kopen voor de nieuwjaarsreceptie? Een hoed erbij? En wanneer had ik deze combinatie voor het laatst aan - kan dat deze keer al wel weer?'

In haar in 1994 begonnen carrière als burgemeester heeft Kersten momenten genoeg gekend die zich niet leenden voor feestelijke kleding. Voordat zij in Uden aan de slag ging, was Kersten in andere gemeenten al geconfronteerd met 'ernstige tegenvallers', waardoor zij de nodige ervaring met het aanpakken van noodsituaties had. Als voorbeeld noemt zij de onopgeloste moord in Grubbenvorst, maar óók de wateroverlast in die gemeente én in het nabijgelegen Broekhuizen. Van beide gemeenten was Kersten in 1994 burgemeester geworden.

'Nauwelijks was ze benoemd of mevrouw Kersten kon het rubberen waadpak aantrekken', schreef correspondent Jacques Herraets destijds in NRC Handelsblad. 'In het Gelderse Ewijk, waar zij nog woont zo lang haar nieuwe huis in Grubbenvorst niet klaar is, bedreigde de Waal haar woning aan de dijk, maar voor haar als burgemeester waren de problemen die de Maas in Grubbenvorst en in Broekhuizen veroorzaakte, veel belangrijker.'

Tien dagen en nachten duurde de ellende, zo ging het verhaal van Herraets verder, 'met als een van de weinige voordelen dat de burgemeester een hevig maar geslaagd inburgeringsproces had voltooid. Nu zij er ook nog in is geslaagd om tegen de zin van de provincie een kade af te dwingen die Broekhuizen tegen nieuwe overstromingen moet beschermen, kan haar reputatie voorlopig niet meer stuk.'

Gut, wat een ervaring was dat, zegt Kersten, die zichzelf omschrijft als 'typisch iemand die snel ziet wat het probleem is en het probeert op te lossen, en minder als iemand die roept: kunnen we nog wat langer over die kwestie praten?' Deze winterse dag laat de burgemeester die karaktertrek ook blijken gedurende het overleg met politie en justitie op het gemeentehuis. De partijen zijn er vaak snel uit: Nee, de feestvierende Knoerissen (varkens, red.) mogen met carnaval geen bier op hun praalwagens meenemen, en de cafés mogen in het weekeinde tot vier uur open blijven - en niet een kwartier langer, want dat trekt lastposten van buiten de gemeente aan.

Burgemeester Kersten is voor duidelijkheid. Ze zegt dat de opvang in de nacht na de beruchte schoolbrand 'goed werkte', omdat de gemeente 'vertrouwen wekte' en 'geen valse beloften' deed. 'We doen wat we zeggen en we zeggen wat we doen, hield ik de Turkse mensen voor. Ik vertelde ook dat we veel niet kunnen doen. Op elk uur van de dag een politieman bij de school zetten bijvoorbeeld, dat is gewoon niet haalbaar.'

Haar rechttoe rechtaan houding heeft de burgemeester geliefd gemaakt bij de bevolking. Dat bleek vorig jaar bij haar `vaste aanstelling`, toen ze in een open Rolls-Royce naar het gemeentehuis werd gereden, waar een rode loper voor haar was uitgelegd en komiek Ujese Janus riep: 'Ge bent un vrouwke um op te ete. Het staat op de flats geschreven: Het is hier in Uje goed Kersten ete!'

Vóór ze in Uden aantrad, was Kersten waarnemend burgemeester van Arcen en Velden (2001), in Bergeijk (2002) en Asten (2002-2004). 'Het voordeel van waarnemen is dat je geen verleden en geen toekomst hebt', vindt zij. 'Toch ben ik overal met pijn in het hart vertrokken, omdat ik me heel betrokken voelde. In Arcen bijvoorbeeld, toen daar de varkenspest uitbrak. Boeren mochten het erf niet af, en de ziekte had voor hen grote financiële gevolgen. Ik heb heel wat telefoontjes gepleegd om te zorgen dat die mensen zich niet helemáál in de kou voelden staan.'

In Asten werd Kersten gevraagd te blijven. 'Mijn antwoord was nee. Want ik wilde de zeepkist niet meer op om in 2006 gekozen burgemeester te worden - dat speelde toen nog. Bovendien, ik zou gezien mijn leeftijd mijn periode van zes jaar niet kunnen uitzitten, en dat vond ik kiezersbedrog.' Verder telde de ziekte van mijn man mee, zegt Kersten. 'Hij heeft Parkinson.'

In Uden wil Kersten haar karwei afmaken, totdat zij met pensioen gaat. Over drie jaar eindigt haar arbeidscarrière, die de geografe begon als lerares. Als lid van de Rooie Vrouwen in Beuningen kreeg Kersten, de oudste dochter uit een groot Beugens boerengezin, in 1989 van de afdeling-Gelderland van de PvdA het verzoek zich kandidaat te stellen voor de Tweede Kamer. Kersten: 'Er zijn nog zestig wachtenden voor u, dacht ik destijds.' Het liep anders, want tot haar grote verbazing werd zij gekozen. Zij noemt het 'een absolute toevalstreffer'. Nooit had zij gedacht aan een politieke carrière, evenmin aan een post als burgemeester. Toen Kersten de Kamer in 1994 verliet, dacht zij terug te keren naar de school waar ze conrector was geweest. '`Waarom word je geen burgemeester?` vroeg een oud-collega aan me. Hé, dacht ik, aardig idee. Ik ben naar die functie gaan solliciteren. Met succes', zegt ze lachend.

'Leiding geven ligt me', zegt Kersten. Ze heeft vroeger 'allerlei managementopleidingen' gevolgd. En ze heeft inmiddels veel bestuurlijke ervaring. Zo was zij jarenlang voorzitter van de Alumni Geografie/Planologie aan de universiteit in Nijmegen, en bracht ze in Grubbenvorst en Broekhuizen de herindeling (2000) tot een goed einde. Daarnaast bekleedt of bekleedde ze tal van bestuurlijke functies op het gebied van natuur, cultuur en zorg. Dat heeft haar een uitgebreid netwerk opgeleverd, dat haar nu als burgemeester in Uden goed van pas komt.

Aan het einde van het gesprek krijgt Kersten nog twee vragen voorgelegd: Wat is uw slechtste ervaring in Uden, en wat uw beste? 'De slechtste is die vreselijke brand', antwoordt zij. 'De mooiste is de stille tocht na de vuurzee. Een bestuurslid van de moskee kwam bij die plechtigheid naar me toe met aan zijn hand een klein meisje. `Dit is uw meisje`, zei hij, `kunt u haar beschermen, recht op veiligheid geven`? Nou, dan gebeurt er iets binnen in je, echt.'

Joke Kersten krijgt tranen in haar ogen.