Antiheld toch nog in de schaatshemel

Nederland won gisteren het derde schaatsgoud in Turijn. Bob de Jong (29) won de 10 kilometer. Een antiheld die ook tot zijn eigen verrassing olympisch kampioen werd.

Turijn, 25 febr.- In Salt Lake City reed hij vier jaar geleden letterlijk huilend over het ijs, tijdens een volledig mislukt olympisch toernooi. De stayer met de lange adem was bij de vorige Spelen als favoriet van start gegaan, maar zakte bijna in elkaar van ellende. Hij eindigde in het achterveld en raakte net niet in de vergetelheid.

In Turijn nam Bob de Jong gisteren revanche op zichzelf en de vele critici die in hem geen olympisch kampioen zagen. Hij won de tien kilometer en hielp Nederland aan de derde gouden medaille, keurig verdeeld over de drie hoofdcoaches. Zijn trainer Ingrid Paul huilde na afloop van blijdschap en verdriet. Zij kan niet vergeten dat haar pupil Gretha Smit vanmiddag niet mag starten op de vijf kilometer.

De schaatskenners hebben zich lelijk vergist in de stille kracht die naar eigen zeggen 'niet zo veel te melden heeft'. De Jong is als een diesel die langzaam op gang komt, al rijdend enpratend. Hij hoefde dit seizoen slechts één interview tegeven, wat evenveel zegt over zijn gebrek aan vorm als over zijn gebrek aan gespreksstof. Hij kon zich in alle rust op de Spelen voorbereiden. 'Lekker in de luwte, dat ligt mij wel. Beetje skiën in de bergen, ook als de trainer het niet goed vindt', sprak hij spottend en lispelend.

De Jong trok zich vorige week terug in Collalbo, een bergdorp in de Dolomieten waar een buitenbaan ligt. Even weg uit het olympisch dorp. Eenmaal terug in Turijn bracht hij de laatste dagen vooral slapend door. Overeenkomstig het motto van oud-wielrenner Joop Zoetemelk: 'de Tour win je in bed'. De zegevierende schaatser kon zich er wel in vinden. 'Trainen heeft in deze fase sowieso weinig zin meer.'

De Jong gaat door het schaatsleven als een antiheld die altijd in de schaduw van de welbespraakte toppers heeft vertoefd. De zesde Nederlandse winnaar van de olympische tien kilometer sinds Ard Schenk in 1972 wentelt zich maar wat graag in de rol van underdog. Hij won dit seizoen niet één serieuze wedstrijd, maar hield vertrouwen in een sportieve ommekeer. Zelfs toen hij zich eind december ternauwernood plaatste voor de Spelen, was er geen reden voor paniek. 'Ik volg altijd mijn eigen weg, wat de trainer ook tegen mij zegt.'

Op de slotdag voor de schaatsmannen moest De Jong als een van de betere stayers in Turijn 'een tijd neerzetten'. Met de regelmaat van de klok reed hij rondjes van iets boven of iets onder de 31 seconden. Hij behaalde op de relatief trage laaglandbaan een persoonlijk record van 13.01,57 minuten. Alle concurrenten beten zich stuk op de toptijd. De Amerikaan Chad Hedrick, die tevreden was met zilver, kwam bijna vier seconden tekort. Carl Verheijen, die blij was met brons, reed in dezelfde race ruim zeven seconden langzamer dan zijn onderschatte landgenoot.

De Jong draagt zelf bij aan de beeldvorming van de antiheld. Hij juicht wanneer er weinig te juichen is, zoals na zijn zesde plaats op de vijf kilometer van twee weken geleden. Zijn trainer wordt er wel eens moedeloos van. ,,Bob kon altijd al een leuk potje rijden, maar als het moest, deed hij het niet.''

[Vervolg BOB DE JONG: pagina 11]

BOB DE JONG

'Gezelligheid is voor mij minstens zo belangrijk'

[vervolg van pagina 1]

Trainer Paul: ,,Gelukkig had hij nu het lef er in te vliegen. Ik heb hem nooit afgeschreven, maar dit resultaat had bijna niemand verwacht. Een plek op het podium leek mij al heel mooi.'

De Jong had zelf ook niet verwacht dat zijn tijd de winnende zou zijn. Hij moest na zijn eigen race anderhalf uur wachten, voordat de anderen waren gefinisht. Hij ging op de tribune bij familie en vrienden zitten, dezelfde mensen die hem vier jaar geleden in Salt Lake City hadden moeten troosten. Zij zagen nu hoe hij reden tot juichen had. Toch was hij niet zo uitgelaten als je van een olympisch kampioen zou verwachten. Zijn woorden waren zelfs relativerend. 'Ik moet nog aan het idee wennen', verklaarde hij zijn vrij nuchtere reactie.

Ingrid Paul had gemengde gevoelens, maar meer vanwege het verdriet van Gretha Smit die zich na lang blessureleed niet heeft weten te plaatsen voor de vijf kilometer. De coach met de harde schreeuw en de wilde gebaren langs de kant heeft lang niet altijd vat op de enige mannelijke langeafstandsspecialist van Team Telfort. 'Bob is geen gemakkelijke jongen. Hij hield niet van hard trainen en kon niet diep gaan als het zogenaamd niet hoefde. Maar het schaatsen is veranderd en zonder keihard trainen kun je niet meer winnen. Ik heb hem uit de comfort zone moeten halen.'

Andersom is De Jong enthousiast over de werkwijze van Paul.Hij baalt vaak van haar zware oefenstof en loopt soms stiekem de kantjes eraf.Toch hoopt hij dat zijn contractverlengd wordt, na zijn gouden medaille een meer dan reële gedachte. 'Ingrid traint heel gevarieerd. En ze zorgt voor een geweldige sfeer in de ploeg. Het is echt super gezellig. Dat is voor mij minstens zo belangrijk.'

De Jong was tot dusverre de kampioen van het naseizoen. Hij is recordhouder met vier overwinningen bij de WK afstanden, een evenement dat door schaatsers serieuzer wordt genomen dan door de buitenwereld. Bij de Spelen behaalde hij een zilveren medaille op de tien kilometer in 1998, achter de toen onverslaanbare Gianni Romme. Het was weer hetzelfde liedje. Bijna niemand had aandacht voor de afgestudeerde MTS'er in de bouwkunde. Hij vond en vindt het zelf allang best.

'Schaatsen is niet zaligmakend', luidt zijn levensfilosofie. 'Ik kan ook van andere dingen genieten. Ik vlieg graag door een halfpipe heen en ik fiets net zo gemakkelijk door het centrum van Seoel', verklaarde hij zijn veelzijdigesportbeleving.En hij drinkt graag een glaasje bier. De gang naar het Holland House was gisteravond daarom even logisch als verdiend.