www.nrc.nl/leesclub

Dresden, Hiroshima en de Twin Towers zijn in Extreem luid onbegrijpelijke catastrofes, zoals vroeger een pestuitbraak of nu een natuurramp. Als je zulke rampen overleeft, wat heeft dat overleven dan voor betekenis? Op die vraag wordt een antwoord gezocht. Voor discussie over 'de toestand in de wereld' krijgen we toch gelegenheid genoeg, ook in NRC Handelsblad. De bijdrage van Dirk van Weelden suggereert dat een roman zonder actuele politieke analyses eigenlijk geen bestaansrecht heeft.

P.B. Visser

Wat Dirk van Weelden vermoedelijk mist in Foers roman is cynisme. Zoals uit het slot van de roman blijkt, kiest Foer daar bewust niet voor. Oscar lijkt op Grass' Oskar(chen), maar die twee verschillen in meer opzichten, dan alleen in die ene letter van hun naam!

Tineke de Jonge-Vos

Arjen Fortuin slaat de spijker op de kop: Extremely loud laat zien dat oorlog nergens goed voor is en uiteindelijk alleen onschuldige slachtoffers maakt, en is dus een door en door pacifistische roman. Gek is dat, schrijvers beschrijven altijd een persoonlijk drama en reduceren oorlog altijd tot individueel oorlogsleed in de huiskamer of op het slagveld. Ik doe een greep uit de voorbeelden: Minco, Grass, Remarque, Hermans, Vonnegut. Politiek-strategische aspecten komen daarbij zelden of nooit expliciet aan de orde; de lezer weet immers wel waar het over gaat.

M.J. de Koning Gans

De politieke en maatschappelijke impact van 11/09 is enorm geweest: de kwetsbaarheid van onze open democratie, de kloof tussen de westerse en de Arabische wereld [...] We zien sinds die tijd een bezinning op weerbaarheid van ons stelsel. Want hoe kritisch moeten we kijken ook naar onze eigen opvattingen en samenleving ? Betekent vrijheid van meningsuiting dat alles maar gezegd moet kunnen worden? [...] Foer doet niet zoveel met dit soort thema's. Daar kunnen allerlei redenen voor zijn. Misschien is hij bang voor de eventuele consequenties. Of hij vindt ze literair niet interessant. En moet een auteur zich wel verantwoorden voor wat ontbreekt ? Of kan je daar bij 11/09 niet omheen omdat je daarmee de gevolgen van de aanslagen tot alleen maar een emotioneel drama reduceert ? Als veel maatschappelijke context van 11/09 ontbreekt, waar zit dan het ('diep doorvoelde') pacifisme, zoals besproken door Fortuin? Hoe bedoelt hij dat? Of verwart hij pacifisme met vluchten uit de politieke werkelijkheid ? En is vluchten pacifistisch, laf of juist verstandig ?

Ruth van der Weele