RijnGouweLijn loopt vast in Leiden

De RijnGouweLijn kan dwars door het centrum van Leiden komen, besloot de gemeenteraad vorig jaar. Maar onder druk van de verkiezingen wordt alles weer vloeibaar.

Hoe lang blijft het nog gezellig druk in het centrum van Leiden? Niet lang meer, denken sommige inwoners. Reden is de komst van de RijnGouweLijn (RGL), een tramlijn tussen Gouda en Noordwijk die dwars door de Leidse binnenstad moet gaan rijden. Levensgevaarlijk voor de tienduizend fietsers die daar nu dagelijks rijden, vinden tegenstanders, waaronder de Fietsersbond. Onontbeerlijk voor de economische toekomst van Leiden, zeggen voorstanders. Het openbaar vervoer-project is inmiddels 'het belangrijkste item in de Leidse gemeenteraadsverkiezingen', zegt Jan Jaap de Haan, CDA-fractievoorzitter in Leiden.

Leiden is zeker niet de enige gemeente waar grote projecten dé politieke inzet van de gemeenteraadsverkiezingen zijn. In Middelburg bijvoorbeeld vormt de bouwput van het nieuwe stadstheater het twistpunt. In Arnhem het Rijnboogproject voor een totale renovatie van het centrum.

Uit een enquête onder de Leidse bevolking bleek dat de geplande tramlijn meer tegenstanders (46 procent) kent dan voorstanders (33 procent). Ook in politiek Leiden is er onenigheid. De Leidse coalitiepartijen PvdA, VVD, D66 en GroenLinks zijn voorstander van het binnenstadtracé, maar de oppositiepartijen SP, ChristenUnie, CDA, Leefbaar Leiden en LWG/De Groenen zijn tegen. Voor veel inwoners is de tramlijn op zich geen probleem, zegt gemeenteraadslid Filip van As (ChristenUnie), een van de eerste tegenstanders. 'Maar dan moet de tram wel over het al bestaande spoor tussen Gouda en Leiden gaan en niet door de Leidse binnenstad.'

Ondanks de tegenstand heeft de gemeenteraad eind vorig jaar toch voor het binnenstadtracé gestemd (kosten 35 miljoen euro). Door de goedkeuring van de binnenstadroute kan de rest van het oostelijke tracé (Leiden-Gouda) verder ontwikkeld worden. Of het westelijk deel tussen Leiden en Noordwijk er komt, is afhankelijk van de gemeenten Katwijk en Noordwijk.

Maar in de campagne nuanceren de partijen hun standpunten weer. 'Onder strenge voorwaarden heeft de PvdA-fractie ingestemd met de binnenstadroute', zegt bijvoorbeeld PvdA-fractievoorzitter Conny Broeyer nu. 'Het besluit van de raad is meer een positieve grondhouding dan een definitieve instemming. Er moet eerst nog aan een aantal voorwaarden worden voldaan, zoals het doorgaan van de westelijke route, voordat Leiden die 35 miljoen overmaakt. Het draagvlak onder de Leidse bevolking moet ook nog vergroot worden.'

Hoe je dat meet is Broeyer nog niet duidelijk. De PvdA'er ontkent de suggestie dat de beslissing op deze manier over de verkiezingen heen wordt getild. Gedeputeerde Jeltje van Nieuwenhoven - oud-voorzitter van de Tweede Kamer en nu namens de provincie verantwoordelijk voor de tramlijn - wil niets weten van het voorbehoud van de PvdA-fractie in Leiden. 'Niemand heeft aan de noodrem getrokken. Zolang de stekker er niet wordt uitgetrokken, gaan we door', zegt haar woordvoerder.

De Leidse afdeling van het CDA was in 2002 nog verklaard voorstander van de lijn. Toch stemde de fractie in december tegen. Het verwijt van andere partijen dat het CDA zich schuldig maakt aan politiek opportunisme is volgens fractievoorzitter Jan Jaap de Haan onzin. 'Het CDA is liever ten halve gedraaid, dan ten hele gedwaald. Wij hebben altijd gezegd 'Nee, tenzij'. De coalitiepartijen beginnen rond de verkiezingen ook te doen alsof ze tegenstander zijn. Maar het grote verschil is dat zij zeggen 'Ja, mits'. Dat is te laat, dan ben je al in de fuik gezwommen.'

Terwijl de zittende politieke partijen elkaar verwijten maken, zien de nieuwe lokale initiatieven de tramlijn als een uitgelezen kans de onvrede onder de bevolking te gebruiken. 'Wij Leiden', 'Stadspartij Leiden Ontzet', 'Stadsbelang Leiden' en 'Duurzaam Nederland' zijn tegenstander van de tram.

Een bijzondere rol in de hele discussie is weggelegd voor D66'er Alexander Pechtold, tegenwoordig minister van Bestuurlijke Vernieuwing maar voorheen wethouder van Verkeer en Vervoer in Leiden. Raadslid Van As. 'In 2002 was er een verzoek om een referendum te houden over de RGL. Pechtold, nu groot voorstander van het referendum, heeft in Leiden grote druk op zijn partij uitgeoefend om dat tegen te houden. Pechtold lijkt op Catootje uit de strip Jan, Jans en de kinderen. Vegetariër, maar niet tijdens het eten.'

De provincie zal de gemeente aan de afspraken houden, zegt de woordvoerder: 'Het Leidse college zou het traject voor de Leidse binnenstad op zich nemen. Daar blijven we op rekenen.' Een tram die toch over het bestaande spoor moet, betekent volgens de woordvoerder 'minder mensen op de lijn, minder opbrengsten en daardoor hogere kosten voor de deelnemende gemeentes.'

De woordvoerder geeft toe dat er gekozen is om de route in tweeën te knippen omdat het daardoor makkelijker wordt om de lijn bestuurlijk rond te krijgen. 'Oost is bestuurlijk makkelijker te realiseren dan west. Als oost er vervolgens wel ligt, dan zal west ook wel doorgaan.'

Het Leidse gemeentebestuur heeft nog steeds goede hoop dat het hele project gewoon doorgaat, zegt een woordvoerder. 'Er is een voorbehoud gemaakt door de gemeenteraad maar wij rekenen erop dat wij daar gewoon aan kunnen voldoen.'

Wie gelijk krijgt, hangt af van de verkiezingen. Tenminste, als het aan de Fietsersbond ligt, dat de verkiezingen ziet als een 'beoordelend referendum' over de RijnGouweLijn.

Rectificatie / Gerectificeerd

Het artikel RijnGouweLijn loopt vast in Leiden (24 februari, pagina 3) vermeldt dat de Leidse coalitiepartijen PvdA, VVD, D66 en GroenLinks voorstander zijn van het binnenstadtracé. VVD-raadslid De Rooij heeft als enige in zijn fractie tegen gestemd.