In Europa valt het niet uit te leggen

Het plan van de Maastrichtse burgemeester Leers om wietteelt te legaliseren leek te kunnen rekenen op een meerderheid in de Kamer. Maar de VVD heeft deze week het eerdere enthousiasme voor zo'n plan laten varen.

den haag, 24 FEBR. - De kans is klein dat minister Donner (Justitie, CDA) deze kabinetsperiode door de Tweede Kamer wordt gedwongen om de wietaanvoer naar coffeeshops te legaliseren. Na een bliksembezoek aan Limburg waar Donner de Belgische minister Dewael (Binnenlandse Zaken) in stelling bracht tegen een plan hiervoor van de Maastrichtse burgemeester Leers (CDA), heeft de VVD laten weten dat de fractie niet zal meewerken aan een motie of initiatiefwet om de drugstoevoer bij de 'achterdeur' te legaliseren. Daarmee vervalt een Kamermeerderheid voor een dergelijke strategie.

Fractiewoordvoerders van PvdA, D66 en VVD ondertekenden vorig jaar december nog het zogeheten 'verdrag van Maastricht' waarin plannen waren uitgewerkt om de wietteelt te legaliseren. Met name voor de VVD was dat een omslag omdat die partij het standpunt hanteerde dat internationale verdragen zulke experimenten verbieden. Donner had tot vorig najaar dan ook weinig te duchten van de Tweede Kamer. D66 en PvdA waren weliswaar voorstander, maar hadden de VVD nodig voor een Kamermeerderheid. Die kregen ze eind vorig jaar toen VVD-Kamerlid Weekers namens zijn fractie liet weten de plannen voor regulering van wietteelt van Leers (CDA) te steunen.

Donner hield vast aan zijn standpunt. 'Regulering van de softdrugssector op basis van een gedogen door het openbaar ministerie is niet goed denkbaar in een rechtsstaat die zichzelf serieus neemt', schreven hij en minister Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD) begin deze maand aan de Tweede Kamer. In de brief noemen beide ministers het 'weinig aannemelijk' dat de Kamer van de minister van Justitie een beleid zou wensen en aanvaarden dat 'onmiskenbaar in strijd is met geldende wetgeving en internationale verplichtingen.'

Afgelopen week hield Donner de Kamer voor dat legalisering van de wietteelt de werkdruk van de politie niet vermindert. Het tegendeel is eerder het geval omdat, naast de aanpak van illegale wietteelt, de gereguleerde aanvoer zou moeten worden gecontroleerd.

Het werkbezoek aan Limburg, leek op een slimme strategie om de voorstanders van gereguleerde wietteelt te isoleren. De Belgische minister Dewael greep de gelegenheid aan om publiekelijk zijn afkeer van die plannen te ventileren. Die boodschap zou hij ook overbrengen aan Belgische burgemeesters in de grensstreek. En Donner liet weten dat hij eerder deze maand in Berlijn van zijn Duitse ambtsgenoten op nog hardere toon te horen had gekregen dat de Nederlandse experimenten daar geen steun hebben.

Nederland staat internationaal al alleen in haar drugsbeleid, zo bleek eind vorig jaar uit correspondentie tussen Donner en zijn ambtsgenoten in de Europese lidstaten. Negen landen lieten expliciet weten, geen 'groeiende sympathie' voor het Nederlandse beleid te hebben. 'Nederland mag ook in Europees verband geen enkele weerklank verwachten voor welk ruimhartiger softdrugsbeleid dan ook', was Donners conclusie.

Eind vorig jaar bracht het ministerie van Binnenlandse Zaken onderzoek naar buiten van het T.M.C. Asser Instituut voor Internationaal en Europees recht over de vraag of Nederland ruimte heeft voor experimenten met legale wietteelt. Die ruimte is er niet, was de conclusie. Een vorig jaar oktober aangenomen kaderbesluit van de Europese Raad stelt elke vorm van productie of kweken van cannabisplanten strafbaar, tenzij het bedoeld is voor eigen gebruik.

Tijdens een door de Tweede Kamer georganiseerde hoorzitting lieten juridische deskundigen de mogelijkheid open dat lokale experimenten op kleine schaal misschien mogelijk zijn. Maar daar staat het verweer van Donner tegenover dat hij niet in de ene stad kan gedogen wat in de andere stad vervolgd wordt.

De minister van Justitie zal in dit dossier geen millimeter opschuiven, geeft een woordvoerder van burgemeester Leers toe in reactie op Donners toer door Limburg. 'Het is nu aan de Tweede Kamer om nieuwe stappen te zetten.'

Dat realiseert VVD-Kamerlid Weekers, als mede-ondertekenaar van het 'Manifest van Maastricht', zich ook. 'We moeten in het buitenland de geesten rijp maken en dat lukt niet in deze kabinetsperiode. Een tussenstap kan zijn dat er specifieke maatregelen komen die Maastricht de mogelijkheid bieden om hard op te treden tegen illegale praktijken. Want we zitten in het schemergebied van wat internationaal-rechtelijk mogelijk is.'