Het beeld

De markt is een metafoor geworden in het moderne spraakgebruik. Meestal wordt ermee bedoeld dat iedereen het recht heeft om producten en diensten tegen de laagste prijs te kopen, zonder al te veel inmenging van bovenaf. Daar wordt, in theorie, de consument beter van en de handelaar rijker. Een enkele keer gaat het niet over openbaar vervoer, energie, gezondheidszorg, aandelen of kijkcijfers, maar gewoon over groenten en fruit. De simpele transparantie van sommige opdrachten in de reality show die in Engeland The Apprentice heet, is een van de redenen voor de immense populariteit. Al weken kun je op de website van de BBC wedden op de veertien kandidaten in de gisteren begonnen tweede serie. Zeven mannen en zeven vrouwen wedijveren om een goed betaalde baan in het bedrijf van Sir Alan Sugar, onder meer bekend van de Amstrad-computers en volgens sommige berichten goed voor een vermogen van 600 miljoen pond. Twee teams krijgen een opdracht; van het verliezende team moeten de aanvoerder en twee door hem of haar aangewezen leden in de directiekamer verschijnen. Sir Alan zaagt hen door over de redenen van hun falen en de verantwoordelijkheid. Vervolgens priemt hij met zijn vinger naar een van de drie met de woorden: 'You're fired!'

Sir Alan is een begrip in het Verenigd Koninkrijk, als personificatie van de droom van de krantenjongen die miljonair werd. Als selfmade man uit het arme Oost-Londen geeft hij vaak de voorkeur aan straatvechters die op hem lijken. De kandidaten vormen dan ook een brede doorsnede van de Britse bevolking, qua sociale klasse en etnische herkomst. Er zitten nogal wat agressieve types tussen, die we nog niet zo lang geleden misschien als nieuwe rijken zouden hebben betiteld. Maar Sir Alan kijkt dwars door mantelpakjes en krijtstreepkostuums heen, heeft een hekel aan 'zacht' leiderschap en geeft opgewonden standjes vaak het voordeel van de twijfel. Deze lichte afwijking werd gisteren de uit de upper middle class stammende leider Ben fataal. Hij had fouten gemaakt, waarvan de belangrijkste wel was dat hij zijn twee brutaalste opponenten uitkoos om hem naar de board room te begeleiden. Die sloegen wild om zich heen, en dat beviel de baas beter dan Bens bedaagde aanpak. Hij paste niet bij het bedrijf, en zou eerder een goede bankier kunnen worden. Later op de avond onthulde de BBC-nazit Bens hobby: ballroomdansen.

Dan zou je dus denken dat het in deze wereld niet om stijl en ethiek gaat, maar louter om de pegels. Zo eenvoudig is het ook weer niet. Het dames- en het herenteam kregen beide 500 pond om groenten en fruit te kopen, Binnen een dag moesten ze het in Sir Alans geboortewijk verkopen. Het team met het meeste geld op zak om half acht 's avonds zou winnen,

De vrouwen gooiden bij de inkoop al hun charme in de strijd en kregen bijna alle handelswaar gratis mee. De mannen investeerden met hard onderhandelen 300 pond. De vrouwen vonden op de markt van Hackney ook gretig aftrek voor sappige, overrijpe meloenen. Ze eindigden met 1.100 pond, de mannen met ruim 700.

Toch had Sir Alan bezwaren, omdat de sexy tactiek van de vrouwen de naam van zijn bedrijf zou kunnen schaden. Toch zwichtte hij voor het enorme verschil, zelfs gecorrigeerd voor de inkoop.