Metropolitan New York geeft kunst Oudheid terug aan Italië

Het Metropolitan Museum of Art in New York geeft Griekse, Romeinse en Etruskische oudheden terug aan Italië, het land van herkomst. In ruil voor de in totaal 21 stukken krijgt het museum uit Italië langdurige bruiklenen om gaten in de collectie te voorkomen.

De Italiaanse minister Rocco Buttiglione (Cultuur) en directeur Philippe de Montebello van het Metropolitan hebben daarover gisteren in Rome een overeenkomst gesloten. ,,Italië heeft gewonnen en het Metropolitan heeft niet verloren', zei Buttiglione gisteren. Met de overeenkomst, die veertig jaar van kracht zal zijn, is er een einde gekomen aan een strijd van tien jaar tussen Italië en het Amerikaanse museum over de vraag of de stukken ooit uit het land zijn gestolen.

De teruggave is vooralsnog de kroon op de campagne van landen als Griekenland en vooral Italië, die al eeuwen het slachtoffer zijn van kunstrovers, om kunstschatten terug te krijgen. In Italië is export van erfgoed sinds 1939 verboden, maar kunstroof wordt er pas de laatste jaren hard aangepakt. Zo staan een voormalige curator van het J. Paul Getty Museum in Los Angeles en een Franse kunsthandelaar nu in Rome terecht op verdenking van kunstsmokkel naar de Verenigde Staten. 'Jarenlang liet Italië de diefstallen gebeuren, maar de tijden zijn veranderd', aldus Buttiglione.

Tot de objecten die het Metropolitan teruggeeft behoren zestien Hellenistische zilverstukken uit de vermaarde Morgantina collectie, vier stukken Grieks aardewerk en de 'Euphronios krater'. Vooral dat laatste stuk, een door de Griek Euphronios beschilderde vaas uit de zesde eeuw voor Christus, geldt als een meesterwerk.

[Vervolg METROPOLITAN: pagina 8]

METROPOLITAN

'Musea zullen voortaan nog voorzichtiger aankopen'

[vervolg van pagina 1]

Euphronios' krater is volgens de Italianen gestolen tijdens opgravingen, voordat het Metropolitan de vaas in 1972 voor 1 miljoen dollar kocht. Ook de andere oudheden zouden in Italië zijn gestolen.

De teruggave van oudheden aan de landen van herkomst is een hot issue in de museum wereld, zegt interim-directeur M. Verschuijl van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden: ,,Musea zijn de laatste jaren veel zorgvuldiger bij de aankoop van objecten. De herkomst wordt beter nagegaan.' Hoofd collecties van Oudheden Stef Scholten: ,,Deze overeenkomst maakt duidelijk dat het Italië menens is, na jaren van gedogen. Het Metropolitan is een belangrijk museum, dus de deal van gisteren zal een voorbeeldwerking hebben: musea zullen voortaan nog voorzichtiger worden bij aankopen.'

In de overeenkomst staat niet dat het Metropolitan zijn aankoopbeleid zal aanscherpen. Dat laatste is volgens archeologen en specialisten wel nodig om de heling van gestolen kunstschatten aan banden te leggen. De Italiaanse minister Buttiglione zei gisteren te hopen dat de afspraak model kan staan voor andere overeenkomsten. Experts denken dat de deal alleen brede werking krijgt als musea voortaan weigeren om net opgegraven kunstschatten zonder glasheldere herkomst te kopen.

Het Rijksmuseum van Oudheden doet dat al jaren, zegt Scholten. ,,Er komen hier geregeld mensen langs met objecten van onduidelijke herkomst, vooral uit Afghanistan en Irak. Maar als niet precies kan worden aangetoond waar iets vandaan komt, kopen we het niet. Punt.'