Meldingen over arrestatie van Mladic niet toevallig

De vele meldingen over de arrestatie van Ratko Mladic komen niet toevallig. Maar de vraag wie ze waarom (en waarom nu) verspreidt, is niet eenduidig te beantwoorden.

Ratko Mladic Foto Reuters Top Bosnian Serb war crimes fugitive General Ratko Mladic is seen in Pale in this undated file photo. Mladic has been arrested, the official Serbian news agency Tanjug on February 21, 2006 quoted a local television station in Bosnia's Serb Republic as saying. There was no official confirmation of the report. REUTERS/Stringer/Files Reuters

Rotterdam, 22 febr. - De lawine van meldingen over de arrestatie van Ratko Mladic, of zijn lokalisering, of zijn overbrenging van Belgrado naar Tuzla en Den Haag, of zijn omsingeling, of de onderhandelingen over zijn overgave wekte gisteravond en vannacht nogal wat déjà vu-gevoelens: hoe vaak immers is de buitenwereld de afgelopen jaren niet geconfronteerd met aankondigingen dat Mladic vóór overmorgen, nog deze week, nog deze maand, vóór 31 december (favoriet ultimatum van de internationale gemeenschap) of vóór 31 maart (nog zo'n favoriet ultimatum, ditmaal van de Amerikanen) wordt aangehouden? En al die jaren verstreek de genoemde dag en werd Mladic niet opgepakt.

Mladic is ook na die lawine van elkaar tegensprekende meldingen van de afgelopen 24 uur niet opgepakt. De Servische regering omschrijft de meldingen als 'desinformatie' en als 'manipulatie'. Sommige waarnemers zijn geneigd dat oordeel te delen, want, zo schreef het Servische nieuwsbulletin VIP vannacht, de berichten zijn zeker niet toevallig nu, op dit moment, gelanceerd.

De vraag is wie ze heeft verspreid, waarom, en waarom nú.

De Servische regering ziet de meldingen als een poging haar in diskrediet te brengen. In Wenen praten de Serviërs en de Albanezen over de toekomst van Kosovo. Dat overleg is cruciaal, niet alleen voor de staatkundige toekomst van Servië en Kosovo, maar ook voor de vraag of Servië op termijn welkom is in de Europese Unie en de NAVO. Kosovo-gezant Martti Ahtisaari stelde maandag onomwonden dat Servië niet welkom is als het zich ten aanzien van de kwestie-Kosovo niet soepel opstelt.

Parallel aan dat dreigement speelt een apart EU-ultimatum, dat op 28 februari afloopt. Voor die dag moeten de Serviërs Ratko Mladic hebben uitgeleverd. Doen ze dat niet, dan haalt de EU een dikke streep door het overleg over een associatie- en stabilisatie-akkoord, de eerste stap op weg naar toetreding van Servië tot de Europese Unie.

Met andere woorden: deze dagen en weken zijn van het grootste belang voor de Europese toekomst van Servië. Voor de Servische regering is dat een aansporing Mladic eindelijk op te pakken. Maar voor haar binnenlandse tegenstanders is het wellicht óók een aansporing. Door de verspreiding van de berichten over Mladic' arrestatie kan immers de regering in Belgrado danig in diskrediet te worden gebracht, bijvoorbeeld door ultra-nationalisten die willen voorkomen dat Servië tot de EU of de NAVO toetreedt. De lawine van berichten over Mladic' arrestatie werpt immers, als die arrestatie vervolgens uitblijft, een schaduw over de eeuwige mantra van de Servische regering dat ze wel degelijk met het Joegoslavië-tribunaal samenwerkt - de eerste en belangrijkste voorwaarde op de weg naar Europa. En die schaduw kan de regering in Belgrado juist nu zeer schaden.

Maar er zijn nog andere mogelijke scenario's denkbaar. Servië is nog altijd een land waar politici, tycoons, nationalisten, legerleiders en kranten er een eigen agenda op na houden. Het is een land waar de spoken van het verre èn het recente verleden nog volop aanwezig zijn, met een zwakke politieke cultuur, met nauwe banden tussen politieke leiders en het conglomeraat van maffiose zakenlieden en oud-militieleiders uit de oorlogen van de jaren negentig. Servië is een land waar politici en politieke partijen zo goed als geen autoriteit hebben.

Een voorbeeld van zo'n 'alternatief' scenario: de berichten over de arrestatie van Mladic kunnen door de regering zijn uitgezet, om de Serviërs voor te bereiden op zijn aanstaande arrestatie. Mladic is in brede kring nog altijd populair in Servië, onder nationalisten, aanhangers van het regime van Milosevic, bij het leger, op het platteland, onder ouderen. Het Servische leger heeft Mladic jarenlang verstopt, met medeweten van de regering, die hem misschien wel wilde oppakken, maar dat niet durfde uit vrees voor een gewelddadige reactie van zijn aanhangers, ook die binnen het leger. De mogelijkheid is zeker aanwezig dat Belgrado de reacties op de melding van Mladic' arrestatie of zijn aanstaande arrestatie peilt alvorens hem daadwerkelijk op te pakken - als hij al niet ís opgepakt.