Eon zet consolidatie in gang

De grote Europese energieconcerns zijn op overnamepad. Met vele miljarden op zak. Ze profiteren van de hoge olieprijzen en een afgeslankte organisatie. Maar de Europese Commissie maakt zich zorgen over de concentratie.

Topman Rafael Miranda van Endesa. (Foto AFP) (FILES) Picture dated 16 November 2005 shows Rafael Miranda, Chairman of Spanish electricity company Endesa speaking during a results conference in Madrid. German energy giant E.ON said Tuesday 21 February 2006 it was launching a 29.1-billion-euro (34.6-billion-dollar) offer for Endesa, the biggest Spanish electricity company, in a bid to become the world's leading power and gas supplier. AFP PHOTO FILES/JAVIER SORIANO AFP

Rotterdam, 22 febr. - Het geld brandt hun in de zakken. Ze zijn hongerig, en op zoek naar overnameprooien. Europese energiebedrijven, zoals het Duitse Eon. Dat bood gisteren 29 miljard voor zijn Spaanse concurrent Endesa. Analisten verwachten meer van dit soort overnames. Daar zijn genoeg redenen voor.

Keiharde reorganisaties bijvoorbeeld. Bedrijven als het Duitse RWE en het Franse Suez hebben de laatste jaren sterk op kosten bezuinigd. Verder stoten ze allerlei overzeese activiteiten af om zich te concentreren op Europa. En op alleen gas en elektriciteit. Niet meer op telecom of afvalverwerking. Zo verkocht Scottish Power vorig jaar zijn Amerikaanse tak Pacificorp, voor 4 miljard euro. Het Italiaanse Enel deed zijn telecomdivisie van de hand, voor 12,4 miljard euro. RWE verkoopt later dit jaar waarschijnlijk zijn waterdivisie Thames Water voor naar schatting 18 miljard euro.

Dan de hoge internationale olieprijzen. Daardoor is ook het gas erg duur geworden - in de meeste Europese landen zijn die twee aan elkaar gekoppeld. Automatisch stijgt daarmee ook de prijs van elektriciteit die wordt opgewekt in gasgestookte centrales. En daarvan profiteren dan weer de bedrijven die stroom genereren op basis van kolen, waterkracht of kernenergie, zoals het Franse EDF. Zij kunnen hun stroomprijzen mee laten stijgen met die van gasgestookte elektriciteit, terwijl ze niet meer geld kwijt zijn aan grondstoffen.

Zo hebben de groten de afgelopen jaren geld opgehoopt. Uit een vorig jaar gepubliceerd rapport van consultantbureau Capgemini blijkt dat Eon toen de grootste oorlogskas had: 32 miljard euro. Gevolgd door het Belgische Electrabel - vorig jaar ingelijfd door het Franse Suez - en Gaz de France. Zij hadden respectievelijk 7 en 6,5 miljard euro in kas.

Eon heeft zijn activiteiten de laatste jaren uitgebreid naar Hongarije, Bulgarije, Tsjechië. En nu wellicht ook naar Spanje, waar het nog niet actief was. EDF heeft posities veroverd in Polen en Hongarije. RWE richt zich sterk op Groot-Brittannië en in toenemende mate op Centraal- en Oost-Europa.

Klaar zijn ze nog lang niet. EDF maakt 40 miljard euro vrij voor investeringen tot 2010, zo meldde het een paar maanden geleden. RWE zet 20 miljard euro weg tot 2009.

Maar is dit wat de Europese Commissie voor ogen had toen ze acht jaar geleden de liberalisering van de energiesector in gang zette? Dat bedrijven hun kosten verlagen, oké. Daardoor kan ook de energierekening van de consument omlaag. Maar dat de bedrijven zozeer samenklonteren? De Commissie wilde juist meer spelers, en meer concurrentie. Volgens bestuursvoorzitter Wulf Bernotat van Eon zullen uiteindelijk slechts drie concerns de Europese energiemarkt domineren: Eon, Enel en EDF. De vraag is of, en in hoeverre, eurocommissaris Kroes (Mededinging) dit proces wil en kan tegengaan.

Er zit nóg een nadeel aan de ontwikkelingen in Europa. De bedrijven reorganiseren, fuseren, nemen over, maar centrales bijbouwen doen ze veel te weinig. Capgemini wijst in zijn rapport op een verontrustende trend. De vraag naar gas en stroom neemt toe, maar de bouw van centrales houdt geen gelijke tred. Groot-Brittannië en België zouden al het punt van het Californië-syndroom naderen. Daar leidde een tekort aan capaciteit in 2001 tot stroomuitvallen.

Dat Eon geïnteresseerd is in Endesa laat zich raden. In Spanje is het Duitse concern nog niet actief. De behoefte aan gas en stroom groeit er snel. En Endesa is een goed draaiend bedrijf. Het had in 2004 de op twee na beste winstmarge van alle energieconcerns in Europa. Verder zijn in Spanje recentelijk veel centrales bijgebouwd, dus zijn daar weinig investeringen nodig.

Analisten verwachten de komende tijd vooral overnames van bedrijven in Groot-Brittannië, Spanje en de Scandinavische landen. Daar zijn de energiemarkten al langer opengesteld voor buitenlandse spelers. In tegenstelling tot Frankrijk en Duitsland.