De stad is veel onherbergzamer geworden

Regels stellen en die handhaven, dat moet de essentie blijven van het beleid in een stad met zo veel integratieproblemen als Rotterdam, vindt Marco Pastors, lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam en tot voor kort wethouder. Zijn belangrijkste tegenspeler, PvdA'er Peter van Heemst, erkent dat de stad veiliger is geworden, maar zegt dat veel mensen zijn buitengesloten. Deze discussie vormt een opmaat voor het debat over integratie, samen met andere Rotterdamse lijsttrekkers, dat NRC Handelsblad samen met de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur organiseert. Morgen, 20u. Plaats: Kriterion, Groot Handelsgebouw, Stationsplein 45 (direct naast CS).

In dertig jaar heeft zich in Rotterdam, net als in veel Europese steden, een demografische revolutie voorgedaan.

Van een betrekkelijk homogene stad, waarin de samenleving keurig is geordend naar zuilen, zijn we een marktplein geworden waar niets meer vanzelfsprekend is en waar je van de ene verrassing in de andere kunt vallen.

Vóór 2002 was de aandacht vooral gericht op het wegnemen van belemmeringen in het onderwijs en op de arbeidsmarkt. Ondertussen werkte de verzorgingsstaat als fuik voor de vaders die massaal op straat werden gezet. Oorspronkelijke bewoners trokken weg.

Voor nieuwkomers was het steeds minder duidelijk in welke samenleving zij hun kansen moesten grijpen. Het werd vanzelfsprekend je in eigen kring op te sluiten, niet alleen door de aantallen nieuwkomers, maar ook door de eigen infrastructuur, de satelliet-tv en de communicatiemogelijkeden met achtergebleven familie en vrienden.

Zo ontstond aan de voet van de nieuwgebouwde wolkenkrabbers een stad van vele steden.

In 2002 bleek dat te veel mensen zich niet meer herkenden in die stad. De afgelopen vier jaar heeft een college van Leefbaar Rotterdam, CDA en VVD een poging gedaan de balans in de stad te herstellen. Dat is deels gelukt. Dankzij de burgemeester en de politie is Rotterdam veiliger geworden. Maar de stad is ook onherbergzamer geworden, een stad van groepen die er wel of niet bijhoren. Je telt pas mee als je bent zoals wij, is de expliciete boodschap.

Het beleid van het kabinet-Balkenende heeft daaraan bijgedragen. De gesubsidieerde baan van 12.000 mensen kwam op de tocht te staan. Het inburgeringsstelsel werd op de schop genomen. De aanpak die effectief bleek bij het wegnemen van belemmeringen voor nieuwkomers in onderwijs en arbeid, ging op de helling. Tot overmaat van ramp stortte de economie in, met als gevolg dat in Rotterdam de werkloosheid weer opliep en Rotterdammers in hoog tempo verarmden. Ook dat heeft de stad de laatste jaren onherbergzamer gemaakt.

Integratie is de opdracht om, samen met alle Rotterdammers, een sterke, veilige en sociale wereldstad te maken. Alle aandacht moet daarbij gericht zijn op onderwijs, scholing en een sterke arbeidsmarkt. Daarbij is het onderscheid autochtoon of allochtoon, moslim of ongelovige niet van belang. Wij maken slechts verschil tussen degenen die een positieve bijdrage willen leveren aan de toekomst van Rotterdam en degenen die onze gezamenlijke toekomst de rug toekeren.

Wij willen:

kansen bieden voor iedereen die kansen wil grijpen;

steun voor Rotterdamse leerkrachten om een zo hoog mogelijk onderwijsniveau te realiseren;

tienduizend banen in plaats van uitkeringen;

veel meer mogelijkheden om de taal te leren en genoeg stageplaatsen;

en een goed armoedebeleid, goede en toegankelijke zorg voor mensen met beperkingen en openbaar vervoer voor ouderen, zodat ook zij mee kunnen doen in de stad.

Voor wie niet mee wíl doen, stellen we duidelijke grenzen. Mensen die fraude plegen met uitkeringen of crimineel zijn, tasten de samenleving aan in de wortels. Datzelfde geldt voor wie zich terugtrekt in een ideologische of religieuze subcultuur die zich keert tegen Rotterdammers.

Maar kansen bieden en grenzen stellen is niet genoeg. Rotterdammers zijn volop bezig de grenzen van het samenleven te verkennen. Angst, nieuwsgierigheid, onverschilligheid en irritatie vechten om de voorrang. Integratie is ook de opdracht aan ons allen om de kwaliteit van het samenleven te verbeteren.

Alle Rotterdammers zijn anders, terwijl zij tegelijkertijd allemaal Rotterdams burger zijn, met alle rechten en plichten die daarbij horen. Verschillen kunnen echter alleen positief benut worden als de gelijkwaardigheid van man en vrouw, homoseksueel en heteroseksueel, zwart of wit, gelovig en ongelovig, moslim en christen, ononderhandelbaar is.

Te lang hebben we gedacht dat tolerantie vanzelfsprekend is. Leven in de stad leert ons dat democratische waarden en spelregels elke dag onderhouden moeten worden.

Jantine Kriens is vice-fractievoorzitter van gemeenteraadsfractie van de PvdA in Rotterdam en Peter van Heemst is PvdA-lijstaanvoerder bij de gemeenteraadsverkiezingen.